Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Güneş Yüzeyinin En Yüksek Çözünürlüklü Fotoğraflarından Biri!

Bu Fotoğraftan Öğreneceklerimiz Sayesinde Uzaydaki "Hava Durumunu" Tahmin Etmemiz Kolaylaşacak!

Güneş Yüzeyinin En Yüksek Çözünürlüklü Fotoğraflarından Biri!
Daniel K. Inouye Güneş Teleskobu tarafından çekilen yüksek çözünürlüklü Güneş yüzeyi...
4 dakika
24,720
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 4 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Podcast
6:58
Anıl Şahinbaş
Seslendiren
18
  • İndir
  • Dış Sitelerde Paylaş
Tüm Reklamları Kapat

Bu fotoğrafa iyi bakın. Bu, Güneş'imizin yüzeyine ait bugüne dek çekilmiş en yüksek çözünürlüklü fotoğraf. Fotoğrafın sol kenarından sağ kenarına kadar olan genişliği, yaklaşık olarak 3 Dünya çapı kadar. Güneş'in yüzeyinde gördüğünüz ve tanecik (literatürde bulgurcuk) adı verilen yapıların her birinin yüzey alanı, yaklaşık olarak Türkiye'nin yüz ölçümü kadar! Bu öylesine detaylı bir fotoğraf ki, Güneş yüzeyinde 30 kilometre gibi astronomik anlamda ufacık mesafelerdeki özellikleri bile ayırt etmemiz mümkün!

Fakat belirtmekte fayda var, Güneş'in yüksek çözünürlüklü fotoğrafları önceden de çekiliyordu. Örneğin NASA'nın High Resolution Coronal Imager (Hi-C) adlı ultra-keskin teleskobu, 70 km çapında bir alanı dahi görüntülemeyi sağlıyor. Bu da Güneş'in %0.01'i anlamına geliyor! Dolayısıyla tek fotoğraf bu değildir.

Fotoğrafta, Güneş yüzeyini kaplayan plazmayı görüyoruz. Adeta bir volkandan fışkıran lavlar gibi, plazma da durmaksızın kaynıyor gibi bir görünüme sahip. Aşağıdaki videoda bunu daha da net olarak görebilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Güneş yüzeyindeki hareketlilik
NSF

Dünya'nın En Büyük Güneş Teleskobu!

Bu fotoğraf (ve fotoğraflardan üretilen video), ABD'nin Ulusal Bilim Vakfı'nın Daniel K. Inouye Güneş Teleskobu (DKIST) tarafından çekildi. Teleskop, ABD'nin Hawaii eyaletinde bulunuyor ve ismini, Aralık 2013'te hayatını kaybeden Hawaii senatöründen alıyor (öncesinde İleri Teknoloji Uzay Teleskobu, yani ATST olarak isimlendirilmişti).

Teleskobun her biri 300 tonu bulan, 4 metrelik aynaları var ve kendisinden önceki teleskoplar Güneş yüzeyini en iyi koşullarda bile 100 kilometrelik (normal şartlar altında 300 kilometrelik) çözünürlükte inceleyebilirken, DKIST bu sınırı 25 kilometreye kadar düşürecek. Bu, astronomi tarihinde bir ilk! Zaten bu ayna büyüklüğü, DKIST'ı gezegendeki en büyük teleskop yapıyor!

Bu kadar yüksek çözünürlükler dolayısıyla bilim insanları DKIST'i bir "teleskoptan ziyade bir mikroskop" olarak niteliyorlar. Bu teleskop sayesinde Güneş'in koronasındaki (taç kısmındaki) manyetik akı tüplerini ilk defa detaylı bir şekilde çalışmak mümkün olacak. Bu sayede, Koronal Isınma Problemi adını verdiğimiz paradoksu da nihayet çözmemiz mümkün olabilir. Bu problem, Güneş yüzeyi 6000 Kelvin sıcaklıktayken, korona kısmının 1 milyon Kelvin'e ulaşmasının nasıl mümkün olduğu ile ilgili...

NSF

Ayrıca bu teleskop sayesinde jeomanyetik Güneş fırtınaları da daha yakından incelenebilecek. Ortalamada 22-25 yılda bir yaşanan bu kuvvetli atımlar, Dünya üzerindeki telekomünikasyon ve elektrik ağını olumsuz etkileme gücüne sahip. Öyle ki, uzmanlar 1989 yılında Quebec, Kanada'da yaşanan kitlesel elektrik kaybını Güneş'teki bu patlamalara bağlıyorlar. 2012 yılında da benzer bir fırtına yaşanmış; ancak Dünya'ya doğru yaşanmamış olmasından ötürü gezegenimiz dikkate değer miktarda olumsuz etkilenmemişti. DKIST Yöneticisi Thomas Rimmele şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Her şey manyetik alanlarla ilgili. Güneş'in en büyük sırlarını çözmek istiyorsak, bu ufacık yapıları 150 milyon kilometre uzaktan net bir şekilde görebilmekle kalmamalıyız, aynı zamanda manyetik alanlarını ve yönlerini inanılmaz bir hassaslık ile ölçebilmeliyiz. Bu sayede Güneş'in 1 milyon Kelvinlik koronasına ve ötesine nasıl uzandığını anlayabiliriz.

Bu teleskobun bir diğer faydası, "uzay hava durumu" olarak da bilinen ve az önce sözünü ettiğimiz fırtınlardan haberdar olmamızı sağlayan erken uyarı sistemlerini geliştirmek. An itibariyle bir fırtınadan sadece 48 dakika önce haberdar olabiliyoruz. Bilim insanları bu süreyi 48 saate çıkarmayı istiyorlar.

DKIST, tüm bu analizleri tek başına yapmayacak; aynı zamanda Parker Güneş Sondası ve Solar Orbiter gibi araçlardan gelen verilerden de yardım alınacak. Bu sayede üç farklı açıdan elde edilen verilerle Güneş'i daha iyi anlamamız mümkün olacak.

Teleskop, Daha Yeni Başlıyor!

Yayınlanan yüksek çözünürlüklü Güneş fotoğrafı, yeni teleskobun yapabileceklerinin tamamını göstermiyor bile! Çünkü fotoğraf (ve video) 10 Aralık 2019'da çekildi ve o tarihte inşaatı tamamlanmamıştı! Teleskop üzerindeki sadece tek bir araç, yani Görülebilir Genişbant Görüntüleyici ("Visible Broadband Imager", VBI) çalışıyordu. Bu araç, Güneş'in aşırı yüksek çözünürlüklü fotoğraflarını çekmeyi sağlayan bir araç.

Ancak teleskop üzerinde Görünür Spektropolarimetre (VISP) isimli bir diğer araç daha var ve bu araç, bir prizma gibi ışığı bileşenlerine ayırarak farklı dalga boylarında analiz yapabiliyor. Bu araç, 23 Ocak 2020'de kullanıma girdi.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Teleskobun Krayojenik Kızılötesine Yakın Spektropolarimetre, Diffraksiyon Sınırlı Kızılötesine Yakın Spektropolarimetre ve Görünebilir Ayarlanabilir Filtre gibi ek aygıtları ise, 13 katlı teleskop binasındaki inşaat devam ettikçe kullanıma girmeye devam edecek. Teleskobun tamamen yürürlüğe girmesinin Temmuz 2020'yi bulacağı düşünülüyor. Teleskobun en az 44 yıl hizmet vereceği düşünülüyor ve bu sayede uzmanlar, en azından 2 tam Güneş döngüsü görebilmeyi ümit ediyorlar.

Teleskop, Sancılarla Doğdu...

Ancak söz konusu teleskobun inşası, yerel halk ile bilim insanları arasında oldukça uzun soluklu bir gerilime de neden oldu. Çünkü Ulusal Bilim Vakfı'nın katkılarıyla bu bölgede devasa bir teleskobun inşa edilmesi, yerli Hawaii halkınca "kutsal" sayılan toprakların işgali olarak yorumlandı. Teleskobun inşa edileceği Haleakalā Dağı'nı ("Güneş'in Evi"ni) wao akua, yani "tanrıların alanı" olarak görüyorlar. İnançlarına göre tanrılar ve yarı tanrılar bu topraklarda yürüdüler. Dolayısıyla Hawaii halkı buraların halen tapınak alanları olduğuna inanıyor.

Bu nedenle yerli halk, 2012 yılında üretilmeye başlanan teleskobun inşasına karşı yıllarca protestolar düzenlediler ve hatta inşaat araçlarının alana girmesine izin vermediler. Ancak inşa planlarına ilk olarak 1990'larda başlanan 344 milyon dolarlık DKIST'ın tamamlanabilmesi için yetkililer her yıl 2 defa yerlilerle toplantılar yaptılar ve sorunu çözmeye çalıştılar. Daha önceden, benzer protestolar nedeniyle 30 Metrelik Teleskop isimli bir diğer teleskobun inşası durdurulmuştu.

Taraflar, yerlilerin teleskoptan faydalanabilmesi, dağa yerlilerin erişiminin kısıtlanmaması ve ziyaretçilerin yerlilerin kültürü hakkında bilgilendirilmesi gibi şartlarda anlaşarak, teleskobun inşaatında hemfikir olmayı başardılar.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
44
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 15
  • Muhteşem! 10
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Bilim Budur! 4
  • İnanılmaz 4
  • Umut Verici! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • I. Loomis. How The World’s Largest Solar Telescope Rose On Maui While Nearby Protests Derailed A Larger Scope. (1 Ağustos 2017). Alındığı Tarih: 30 Ocak 2020. Alındığı Yer: Science | Arşiv Bağlantısı
  • A. Strickland. First Detailed Images Of A Turbulent Surface Of The Sun, Thanks To New Telescope. (29 Ocak 2020). Alındığı Tarih: 30 Ocak 2020. Alındığı Yer: CNN | Arşiv Bağlantısı
  • N. T. Redd. World's Largest Solar Telescope Produces Never-Before-Seen Image Of Our Star. (30 Ocak 2020). Alındığı Tarih: 30 Ocak 2020. Alındığı Yer: Space | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/06/2024 17:43:31 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8234

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Metabolizma
Evrim Ağacı Duyurusu
Çiftleşme
Evrim Tarihi
Uzun
Toprak
Olumsuz
Dinozor
Kartal
Tahmin
Video
Botanik
Diş Sorunları
Sayı
Savaş
Primat
Nöroloji
Allah
Nüfus
Bilim Tarihi
Zeka
Makroevrim
Demir
Avcı
Tohum
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Güneş Yüzeyinin En Yüksek Çözünürlüklü Fotoğraflarından Biri!. (30 Ocak 2020). Alındığı Tarih: 19 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8234
Bakırcı, Ç. M. (2020, January 30). Güneş Yüzeyinin En Yüksek Çözünürlüklü Fotoğraflarından Biri!. Evrim Ağacı. Retrieved June 19, 2024. from https://evrimagaci.org/s/8234
Ç. M. Bakırcı. “Güneş Yüzeyinin En Yüksek Çözünürlüklü Fotoğraflarından Biri!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 30 Jan. 2020, https://evrimagaci.org/s/8234.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Güneş Yüzeyinin En Yüksek Çözünürlüklü Fotoğraflarından Biri!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 30, 2020. https://evrimagaci.org/s/8234.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close