Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Jeomanyetik Fırtına Nedir? Güneş'ten Gelen Fırtınalar Bizi Endişelendirmeli mi?

Jeomanyetik Fırtına Nedir? Güneş'ten Gelen Fırtınalar Bizi Endişelendirmeli mi? Wikimedia
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, Science isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Güneş, durmaksızın etrafına jeomanyetik fırtınalar saçma potansiyeli olan bir yıldızdır. Bunun yaşandığı tespit edilen her seferde haber kanalları ve üçüncü sınıf bilim siteleri tüm iletişimin sona ereceği, radyasyona boğulacağımız gibi saçma sapan yalan haberleri halk arasına zerk ediyorlar.

Peki jeomanyetik fırtına nedir? Ne anlama gelir? Söz konusu çıkan haberlerin herhangi bir bilimsel değeri var mıdır? Bu yazımızda, bu sorulara kısa cevaplar vereceğiz. 

Jeomanyetik fırtınaya neden olan nedir?

Cevap: Güneş, 11 yılda bir "solar döngü" denen bir süreçten geçer ve her sonuncusu 2014'te olmak üzere her 11 yılda bir bu döngünün doruğuna ulaşır. Bu sebeple de bu dönemlerde üzerinde bol miktarda güneş lekesi görmek mümkündür.

Güneş lekeleri, Güneş üzerinde bulunan koyu renkler çiller gibidir. Ancak aslında onlar, yoğun manyetik aktivitenin olduğu bölgelerdir. Bu lekelerin toplandıkları alanlar ise güneş patlamalarının ve koronal kütle fışkırmalarının (KKF) kaynağıdır.

Bu patlamalar ve fışkırmalar, Güneş'in yüzeyinden hızla saçılan enerji yüklü parçacıklardan kaynaklanır. Bu patlamaların en güçlüsüne X sınıfı patlamalar denir. Eğer X sınıfı bir patlama yeterince güçlüyse ve şans eseri, tamamen Dünya'nın hizasında patlayacak olursa, Dünya'nın iyonosferinde manyetik fırtınalara neden olabilir ve radyo iletişimini bozabilir.

Jeomanyetik fırtınanın özelliği nedir?

Genelde haberlere taşınan jeomanyetik fırtınalar X sınıfına ait fışkırmalardır. X sınıfı fışkırmalar, dikkate değer büyüklükte bir olaya neden olamazlar. Bu sınıf dikkate alınacak olursa, bir solar döngü içerisinde bu şekilde 200-300 fışkırma meydana gelebiliyor.

Örneğin 2014'te yaşanan X sınıfı bir patlama, 1'den 5'e kadar olan skalada G3 olarak sınıflandırılıyor. Bu tip patlamaların sonuçları oldukça sıradandır, güç iletiminde herhangi bir ciddi soruna neden olmamaktadır. Ancak yine de iklim bilimcilerin bunları takip etmesi gerekir. Çünkü birden fazla defa yaşanırlarsa ve her biri Dünya yönünde olacak olursa sorun yaratabilirler. Çünkü art arda gelen iki veya daha fazla fışkırma, Güneş ile Dünya arasındaki mesafeyi kat ederken birbirleriyle etkileşerek güçlerini arttırabilirler.

Jeomanyetik fırtına olan dönemlerde uçakla seyahat edecekler endişelenmeli mi?

Hayır. Çeşitli uzay iklimleri bulunur: iletişimi etkileyen jeomanyetik fırtınalar ile solar radyason fırtınaları. Her ne kadar bunun G3 şiddetinde bir jeomanyetik fırtına yaratması beklense de, muhtemelen sadece bir S1 solar radyasyon fırtınası oluşacak. S3 seviyesi ve altındaki fırtınalar için uçak firmalarının ve astronotların belli prosedürleri vardır ve bunlardan etkilenmezler.

Jeomanyetik fırtınalar sırasında auroralar nasıl değişiyor? Her yerden güzel ışıklar görebilecek miyiz?

Türkiye'den hayır. Ancak diğer bölgelerde yaşayanlar bu auroraları belki görebilirler. Eğer ki yeterince kuzeyde yaşıyorsanız, auroraları görme şansınız daha da yüksektir. Örneğin ABD sınırları içerisinde, Kanada'ya yakın eyaletlerde yaşayan insanların bu ışıkları görme şansları en yüksektir. Ancak Türkiye'nin bulunduğu enlemde ve daha güney enlemdeki ülkeler bu ışıklar görülmemektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Umut Verici! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Science | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/11/2020 14:43:48 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2674

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Diş Gelişimi
Tekillik
Astronot
Jinekoloji
Doğa Gözlemleri
Homo Sapiens
Habercilik
Arı
Yas
Mikrop
Sağlık Personeli
Fotoğraf
Gazetecilik
Sağlık Bilimleri
Bilgi
Epidemik
Normal Doğum
Teori
Biliş
Gelişim
Canlılık Cansızlık
İstatistik
Sosyal Mesafelendirme
Göğüs Hastalığı
Diş Hekimi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Özgürlük yalnızca insanların hükümetlerin çekidüzen verdikleri yerlerde bulunur.”
Woodrow Wilson
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol