Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Güneş Sistemi Neden Düzdür?

Güneş Sistemi Neden Düzdür? Video Blocks
2 dakika
22,121
Evrim Ağacı Akademi: Güneş Sistemi ve Gezegenler Yazı Dizisi

Bu yazı, Güneş Sistemi ve Gezegenler yazı dizisinin 5. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Güneş Sistemi İçin Bir Kılavuz: Güneş Sistemi İçindeki Cisimler Hakkında Neler Biliyoruz?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Minute Physics tarafından hazırlanan bu videoda, Güneş Sistemi'mizin Dünya'nın aksine neden düz olduğunu ama mesela Dünya gibi küresel olmadığını öğreneceğiz. 

Güneş Sistemi Neden Düzdür?

Güneş, Dünya'mız, tüm gezegenler, uydular, cüce gezegenler, asteroitler ve kuyruklu yıldızlar... Kısaca Güneş Sistemi, 4.6 milyar yıl önce oluştu. Girdap halinde dönen gaz ve toz bulutunun, kütleçekiminin karşı konulmaz etkisinden ötürü, kaynaşmasıyla meydana geldi. Ama bu nebula ilk başta büyük şekilsiz bir kabarcık şeklindeydi.

Tüm Reklamları Kapat

Peki nasıl oldu da Güneş sistemimizdeki tüm gezegen ve uydular yassı bir diskin yörüngesinde döner hale geldiler? Hepimiz atom için düşünülen yörünge modelini biliyoruzdur. Ama bu model, atomu yanlış bir şekilde resmetmektedir. Diğer taraftan yörünge modeli, gezegenlerin güneş etrafında her yönden dönebileceklerini göstermektedir.

Acaba Güneş sistemimiz, yörüngesinin yassılığı itibarıyla özel olabilir mi? Ya da atomun yörünge modeli tamamen yanlış olmasın?

Tüm Reklamları Kapat

Aslında, Güneş sistemimiz hiç de yalnız değil. Birçok dışgezegenlerin yıldız sistemleri yassıdır, pek çok galaksi yassıdır. Kara deliklerin birikim halkaları (accretion disks), Satürn'ün halkası falan hep düzdür.

Peki, dolduracak bunca 3D hacim olmasına karşın Evren niye bu düzlüğü seçmiştir? Cevap iki şeyle ilgili: Çarpışmalar ve üç boyutta yaşadığımız gerçeği.

Sıkı durun...

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Birbirine yaklaşan ve birbirinin etrafında dönen bir grup nesne kütleçekim aracılığıyla bir araya geldiğinde, her birinin izleyeceği yolu kestirmek neredeyse imkansızdır. Buna rağmen, bir araya geldiklerinde, tek bir kütle merkezi etrafında dönerek toplam açısal bir momentum yaratırlar. Dönme yönünü tam olarak kestirmek zor olabilir. Ama hesaplamalar, bulutsunun bir bütün olarak dönebileceği bir düzlemin olması gerektiğini söylemekte. İki boyutta, bir düzlem üzerinde dönmekte olan parçacıklar tanımı gereği yassıdır. Sonuçta iki boyuttan bahsediyoruz.

Ama üç boyutta, bulutsunun dönüşü bir düzlem üzerinde olsa dahi, parçacıklar bu düzlemden aşağı ya da yukarı hareket edebilirler. Parçacıklar çarpıştıkça yukarı ve aşağı doğru olan hareketleri sönümlenir. Çünkü çarpışma ve kümelenmeden dolayı enerji kaybı olur. Ama tüm kütle durmaksızın dönmek zorundadır. Çünkü, evrenimizdeki kapalı bir sistemde dönen cisimlerin toplam momentumu sabit kalır. Yani zaman geçtikçe çarpışmalar sonucunda bulutsu, dağılma potansiyelini kaybedip dönmekte olan iki boyutlu yassı bir disk halini alır. Tıpkı bir güneş sistemi ya da spiral bir galaksi gibi.

Fakat 4 boyutta, iki farklı ve birbirini tamamlayan dönme diski olabilir. 3D düşünen beyinlerimizle bu durumu canlandırabilmemiz zordur. Ayrıca, parçacıkların çarpışarak enerji kaybedebilecekleri yukarı veya aşağı yönleri de yoktur. Yani parçacıklardan oluşan bir bulutsu, yine bulut olmaya devam eder. Bu yüzden, bir nebula ya da başlangıç aşamasındaki bir galaksi yassı olmayan bir şekilde başladığı hareketini sadece üç boyutta yassı olarak sonlandırabilir ki bu aslında iyi bir şeydir. Çünkü yıldızların ve gezegenlerin oluşması için tüm bu maddelerin kümelenmesi esastır. Dolayısıyla bizlerin var olması için gereklidir. Hatta atomun bu şekilde gözüktüğünü düşünenlerin varlığı için bile...

Destek Olun

Bu video, Minute Physics tarafından hazırlanmış, Evrim Ağacı tarafından altyazılandırılmıştır. Eğer içeriği beğendiyseniz, orijinal kaynağa destek olmak için, lütfen YouTube kanalına gidip videolarını beğenmeyi unutmayın.

Minute Physics kanalının bu videosunu orijinal dilinde ve İngilizce alt yazılı olarak buradan seyredebilirsiniz:

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Güneş Sistemi ve Gezegenler Yazı Dizisi

Bu yazı, Güneş Sistemi ve Gezegenler yazı dizisinin 5. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Güneş Sistemi İçin Bir Kılavuz: Güneş Sistemi İçindeki Cisimler Hakkında Neler Biliyoruz?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
45
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 26
  • Bilim Budur! 14
  • İnanılmaz 7
  • Muhteşem! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Korkutucu! 2
  • Üzücü! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Minute Physics | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/04/2024 21:23:57 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5454

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Ölüm
Uzay Görevleri
Film
Yeni Koronavirüs
Kuyrukluyıldız
Kanser Tedavisi
Kimyasal Element
Çağ
Antik
Antibiyotik
Dalga
Galaksi
Etik
Yıldız
Türkiye
Radyoaktif
Karar
Koruma
Kalıtım
Maskeler
Kas
Işık Hızı
Canlılık Cansızlık
Mantık Hatası
Sanat
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Physics, et al. Güneş Sistemi Neden Düzdür?. (1 Nisan 2018). Alındığı Tarih: 17 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/5454
Physics, M., Demiryay, M., Bakırcı, Ç. M. (2018, April 01). Güneş Sistemi Neden Düzdür?. Evrim Ağacı. Retrieved April 17, 2024. from https://evrimagaci.org/s/5454
M. Physics, et al. “Güneş Sistemi Neden Düzdür?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Mehmet Demiryay, Evrim Ağacı, 01 Apr. 2018, https://evrimagaci.org/s/5454.
Physics, Minute. Demiryay, Mehmet. Bakırcı, Çağrı Mert. “Güneş Sistemi Neden Düzdür?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Mehmet Demiryay. Evrim Ağacı, April 01, 2018. https://evrimagaci.org/s/5454.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close