Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Higgs Bozonu Cehennemi Teorisi: Evren'in Sonunu Higgs Bozonu Getirebilir!

Higgs Bozonu Cehennemi Teorisi: Evren'in Sonunu Higgs Bozonu Getirebilir! Symmetry Magazine
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, LiveScience isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

2012 yılında bulunan ve bulması oldukça güç olan Higgs bozonu, Profesör Stephen Hawking'e göre Evren'in sonunu getirebilir. Cambridge profesörü konuyla ilgili şöyle söylüyor:

Çok yüksek enerji seviyelerinde Higgs bozonu uzay-zamanın birden çökmesine neden olabilir. Bunun gerçekleşmesini öngöremeyebiliriz.

Hawking, Gordon Kane ile Higgs bozonunun bulunamayacağına dair 100 dolarına iddiaya girmişti. Bir türlü bulunamadığı için araştırmacılar tarafından "Lanet Olası Parçacık" veya "Allah'ın Belası Parçacık" şeklinde çevirebileceğimiz "God Damn Particle" olarak isimlendirilen; ancak sonradan bu ismin İngilizcede argo içerikli olmasından ötürü editörler tarafından "Tanrı Parçacığı" (God Particle) olarak popüler kültüre lanse edilen, dolayısıyla insanların sandığı gibi mistik hiçbir anlamı bulunmayan bu bozonun 2012 yılındaki keşfi nedeniyle Hawking 100 dolarını kaybetti.

Hatta sonrasında, bu keşif sebebiyle "fiziğin daha sıkıcı hale geldiğini" belirtmeyi de unutmadı. Şimdi ise Hawking, Starmus adı verilen yeni ders serisinde bu parçacığın gelecekte bir gün bilinen evrenin yok olmasına neden olabileceği konusunda insanları uyarıyor. 

Üstelik Hawking, böyle düşünen tek bilim insanı da değil!

Higgs Bozonu Cehennemi Teorisi olarak bilinen teori, bir süredir ortalıkta geziniyor. Bu teoriye göre bir kuantum çalkalanması nedeniyle bir "vakum balonu" oluşabilir ve bu, hızla uzay-zamanda büyüyüp yayılarak evreni tamamen yok edebilir.

Ancak bilim insanları böyle bir şeyin yakın bir gelecekte olacağını düşünmüyor. Illinois eyaletinin Batavia kentinde bulunan Fermi Ulusal Hızlandırıcı Laboratuvarı'nda teorik fizikçi olarak görev yapan Joseph Lykken, SETI Enstitüsü'nde 2 Eylül 2014'te verdiği derste şöyle söylüyor:

Bunun olması muhtemelen 1010010^{100} (1'in yanına 100 tane sıfır) yıl alır. Dolayısıyla çok büyük bir ihtimalle evinizi satmamalı ve vergilerinizi normal şekilde ödemeye devam etmelisiniz. Öte yandan, bu çoktan olmuş olabilir de... Bu baloncuk, şu anda bize doğru genişliyor ve geliyor olabilir! Ancak yine endişelenecek bir şey yok: çünkü her şey ışık hızında olacak ve ne olduğunu anlamayacaksınız bile. Bir ön uyarı olmayacak.

Higgs Bozonu, fiziğin en önemli parçalarından birisi olan Standart Model için vazgeçilmez bir öneme sahiptir. Önemi, tüm evrenin içini kaplayan görünmez bir enerji alanı olduğunu ve bu alan sayesinde cisimlerin kütle kazanabildiğini doğrulamasıdır. 2 sene önceki keşfinden bu yana fizik camiası adeta çalkalanıyor ve her gün yeni ilgili keşifler yapılıyor. 2013 senesi içerisinde bu parçacığın kütlesi de hesaplandığı için, artık yepyeni hesaplamaların yapılması da mümkün oldu. Bunlardan biri de, evrenin sonuyla ilgili hesaplar...

Evren'in Cehennemi

Higgs bozonu yaklaşık 126 atomik kütle birimi (akb) kadar kütleye sahiptir. Bu kütle, evrenin denge ile dengesizliğin sınırında tutulabilmesi için gereken önemli bir değerdir. Ancak ne yazık ki bu kütle sürekli sabit kalmayacaktır ve bu durum nihayetinde çökecektir. Bu nedenle evren de dengesiz hale gelecektir. Bu sonucun bir sebebi Higgs alanıdır.

Lykken'in açıkladığına göre Higgs alanı evrenin doğuşu sırasında başladı ve o zamandan beri sanki kendi enerji kaynağı varmış gibi davranıyor. Fizikçiler, Higgs alanının alan kuvveti ve bu kuvveti sürdürmek için gereken enerji arasındaki dengeyi sağlama sürecinde yavaş yavaş değiştiğini düşünüyorlar. CERN'de teorik fizikçi olan Gian Giudice, Ekim 2013'teki TED konuşmasında şöyle anlatıyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Higgs alanı da, tıpkı maddenin sıvı ya da katı halde bulunabilmesi gibidir. Tüm uzay-zamanı kaplayan bu alan, iki durumda bulunabilir.

Şu anda Higgs alanı en düşük potansiyel enerji durumundadır: tıpkı tepeler ve vadilerden oluşan bir coğrafyada, bir vadinin dibinde bulunmak gibi düşünülebilir. Vadinin dibinden tepenin üzerine çıkabilmek için çok yüksek enerji gerekir. Eğer ki Higgs alanı o enerji tepesini aşabilirse, tepenin diğer tarafında bizi evrenin sonunun beklediği düşünülüyor.

Şanssız bir kuantum çalkalanması (yani enerji değişimi), "kuantum tünelleme" denen bir süreci başlatabilir. Bu tünelleme sayesinde Higgs alanı o tepeyi tırmanmak için gereken enerjiye ihtiyaç duymaksızın, tepenin bir ucundan diğerine; yani bir düşük enerji konumundan diğer düşük enerji konumuna "tünellenebilir". Lykken şöyle anlatıyor:

Bu kuantum çalkalanması galaksiler arası uzay boşluğunda bir yerlerde olacak ve bir 'baloncuk' yaratacak.

Hawking, yeni kitabında evrenimizin cehennemini şöyle anlatıyor:

Higgs potansiyelinin 100 milyar gigelektronvolt (GeV) üzerindeki enerjilerde yarı dengeli (metastable) bir hale geçmesi gibi endişe verici bir özelliği var. Bu, şu anlama geliyor: Evrenimiz, ışık hızında genişleyen, yıkıcı bir baloncuktan kaynaklanan vakum yıkımına maruz kalabilir. Bu, herhangi bir anda olabilir ve geldiğini hiçbirimiz göremeyiz. Ancak 100 milyar GeV enerjisine erişebilecek bir parçacık hızlandırıcının şu anki ekonomik iklime bakıldığında yakın bir gelecekte yapılması pek mümkün değil. Çünkü boyutları Dünya'dan büyük olurdu.

Bu baloncuk içerisindeki Higgs alanı daha kuvvetli ve çevresine göre daha düşük enerjiye sahip olacaktır. Eğer ki bu baloncuğun içerisindeki Higgs alanı, etrafındakinden birazcık daha bile güçlü olsa, atomları ezebilir, atom çekirdeklerini parçalayabilir ve evrenimizde kalan tek elementin Hidrojen olmasına neden olabilir. TED konuşmasında Giudice böyle anlatıyor.

Ancak hesaplamalar daha da iç karartıcı sonuçlar veriyor: Eğer ki böyle bir baloncuk oluşursa, muhtemelen ultra-güçlü bir Higgs alanına sahip olacak. Lykken'e göre bu baloncuğun genişlemesi durdurulamaz olacak ve evren içerisindeki her şeyi yok edecek. Sözlerini şöyle bitiriyor:

Biz fizikçiler için daha ilginç olanı, bildiğimiz standart fiziği kullanarak bu hesaplamayı yaptığınızda, dengeli evren ile dengesiz evren arasındaki sınırda bulunan bir evrende yaşadığımız sonucunun ortaya çıkmasıdır. Yani evrenimiz, uzun bir müddet gidebilecek; ancak nihayetinde 'bum' diye patlamak zorunda olan bir evrendir. Bu patlamanın bizi dengelilik ile dengesizlik olasılıklarından hangisine götüreceğini söyleyebilecek bir prensip yok. 

İki olasılık var: ya bizim dediğimiz doğru ve evren dengesizliğin sınırında; ya da hesaplarımız hatalı. Eğer ki hesaplarımız hatalıysa, bunun tek sebebi henüz bilmediğimiz ve çok temel bir fizik koşulunun olmasıdır. Örneğin bir olasılık, evrenin %27'sini kapladığı düşünülen görünmez karanlık maddenin var olması olabilir. Karanlık maddenin evrenle etkileşimi, şu anda bilmediğimiz, yepyeni özellikler ve kuralları keşfetmemizi sağlayabilir.

Diğer bir olasılık da süpersimetri. Standart model içerisinde her parçacığın bir eşi vardır. Bir anti-parçacık. Ama süpersimetri, her parçacığın aynı zamanda bir de süpersimetrik eş parçacığı olması gerektiğini söyleyen bir teoridir. Bu süpersimetrik eş parçacıkların varlığı evreni dengelemeye yardımcı olabilir.

Higgs bozonunu bulduk ve bu büyük bir keşif; ancak hala ne anlama geldiğini çözmeye çalışıyoruz ve aynı zamanda onunla birlikte başka neler keşfetmiş olabileceğimizi çıkarmaya çalışıyoruz.

Bu, hikayenin daha başı. Sizlere gidebileceğimiz bazı olası yolları sundum; ancak şu anda hiç düşünmediğimiz sürprizler bizi bekliyor olabilir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/07/2020 10:37:46 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2666

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Etimoloji
Video
Kelebek
Müzik
Uzay
Yaşlılık
Genetik Mühendisliği
Tıp
Mitler Ve Gerçekler
Sperm
İstatistik
Veri
Mühendislik
Balina
Evrim Ağacı
Covıd-19
Canlılık Cansızlık
Dinozor
Psikiyatri
Eczacılık
Toplumsal Cinsiyet
Zooloji
Popülasyon
Canlı
Beslenme Davranışı
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Jeolojik kayaçlar, Dünya'nın yazdığı epik bir şiir gibidir.”
Rachel Carson
Geri Bildirim Gönder