Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Girit'te Keşfedilen Fosilleşmiş Ayak İzleri, İnsan Evrimine Dair Yeni Bulgular Sunuyor!

İnsan Evrimiyle İlgili Yeni Bulgular, Evrim Karşıtlarınca Nasıl Çarpıtılıyor?

Girit'te Keşfedilen Fosilleşmiş Ayak İzleri, İnsan Evrimine Dair Yeni Bulgular Sunuyor!
8 dakika
2,415
  • Paleontoloji

Girit Adası'nda yakın zaman önce keşfedilmiş insan ayak izine benzer izler, insan evriminin erken dönemlerine dair alışılagelmiş hikayeyi sınıyor. Bahsedilen ayak izleri yaklaşık 5,7 milyon yıl yaşında ve önceki araştırmaların atalarımızı (maymunumsu ayaklarıyla) Afrika’yla alakalı olarak gösterdiği zamanlarda oluşmuş.

20. yüzyılın ortaları boyunca Güney ve Doğu Afrika’da Australopithecus fosilleri bulunduğundan beri, insan soyunun kökeninin Afrika’ya uzandığı kabul görüyordu. İnsanın ayak yapısına benzer ayaklarıyla dik yürüme kabiliyeti gösteren 3,7 milyon yıllık Tanzanyalı Laetoli ayak izleri de dahil olmak üzere aynı bölgeden gelen yakın zamanlı fosil bulguları, homininlerin (insan soy hattının ilk üyelerinin) ilk olarak Afrika’da görünmekle kalmayıp Avrupa’ya ve Asya’ya yayılmadan önce orada birkaç milyon yıl boyunca izole bir şekilde yaşadıkları fikrini sağlamlaştırmıştı. Ancak Girit Adası'ndan gelen yaklaşık 5,7 milyon yıllık insanın ayak izlerine benzeyen bu izlerin bulunuşu, bu sade anlayışı yerinden ederek daha karmaşık bir gerçeği ortaya çıkarmıştır. (Keşfin bulguları 31 Ağustos 2017’de uluslararası bir ekip tarafından yayımlandı.)

Bu Reklamı Kapat

İnsan ayağı, onu diğer kara hayvanlarından ayıran oldukça farklı bir yapıya sahiptir. Uzun bir taban kombinasyonu, pençesiz ve ileriye uzanan beş adet kısa parmak ve diğer parmaklardan biraz daha büyükçe halüks (büyük/baş parmak) onu eşsiz kılmaktadır. En yakın akrabalarımız olan büyük maymunların ayakları, yan tarafa doğru çıkık başparmağa benzer bir halüksle tıpkı bir insan eli gibidir. Australopithecus’un bıraktığı düşünülen Laetoli ayak izleri, eğer ki ökçesinin daha dar oluşunu ve belli bir taban çukurundan yoksun oluşunu saymazsak, modern insanın ayak izlerine benzemektedir.

Buna karşın, makul derecede tamamlanmış fosillerden ötürü en eski hominin olarak bilinen 4,4 milyon yıl yaşındaki Etiyopyalı Ardipithecus ramidus ise maymunumsu ayaklara sahiptir. Ardipithecus’u tanımlayan araştırmacılar, onun son dönemde ortaya çıkan homininlerin doğrudan atası olduğunu ileri sürmüştür. Bu argüman, insanımsı ayak yapısının o dönemde henüz evrimleşmediği anlamını taşımaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Batı Girit, Trachilos’tan gelen yeni ayak izleri ise şüpheye yer bırakmayacak şekilde insan ayağına benzer bir şekle sahiptir. Bu durum özellikle parmaklar için geçerli olup başparmağı, şekil, büyüklük ve konum itibariyle bizim başparmağımıza benzemektedir. Ayrıca bu başparmak, taban kısmında, maymunlarda olmayan bir “top” ya da “yuvarlak” bir kemik çıkıntısı ile bağlantılıdır. Ayak tabanı, Laetoli izlerindeki tabandan nispeten daha kısa olsa da kabaca aynı şekle sahiptir.

Özetle, Trachilos ayak izlerinin şekli, Laetoli koşucusundan biraz daha ilkel olmak üzere, erken dönem bir hominine (insansıya) ait olduğunu açıkça göstermektedir. Bu izler, bir kumsalda, belki de küçük bir nehir deltasında oluşmuş; Laetoli izleri ise bir volkan külüne hapsolmuştu.

Çalışmanın son yazarı Uppsala Üniversitesinden Profesör Per Ahlberg, keşfi tartışmalı kılan şeyin izlerin yaşı ve konumu olduğunu söylüyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yaklaşık 5,7 milyon yıllık yaşıyla izler, bilinen en eski hominin fosilinden (Çadlı Sahelanthropus) ve onun çağdaşından (Kenya’lı Orrorin) daha genç olmakla birlikte maymunumsu ayak yapısıyla Ardipithecus ramidus’tan bir milyondan fazla yıl daha eskidir. Oysa ki bu durum, Ardipithecus’un daha sonra ortaya çıkan homininlerin doğrudan atası olduğu hipoteziyle çelişmektedir. Buna ek olarak, bu yıla dek, 1,8 milyon yıldan daha eski hominin fosillerinin tümünün Afrika’dan gelmiş olması çoğu araştırmacıyı, bu grubun Afrika’da evrimleşmiş olduğu düşüncesine sevk etmiştir. (Ç.N: En eski Homo fosilinin yaşı 1,8 milyon yıl olup Gürcistan’dan elde edilmiştir.)

Trachilos ayak izlerinin tarihlenmesi, iki sebepten ötürü kesindir: Birincisi, deniz yataklarından ve üstünden elde edilen foraminifera (deniz mikrofosilleri) karışımları kullanılmıştır. İkincisi, ayak izleri yaklaşık 5,6 milyon yıl önce Akdeniz kısa bir süreliğine kuruduğunda meydana gelen hayli belirgin bir tortul kayanın altında oluşmuştur. Tuhaf bir tesadüf eseri, bu yılın başında, başka bir araştırmacı ekip Yunanistan’dan ve Bulgaristan’dan gelen parça parça haldeki 7,2 milyon yıllık primat Graecopithecus’u yeniden yorumlamış ve onun bir hominin olduğuna kanaat getirmiştir. Graecopithecus sadece diş ve çene yapısından gelen bilgiler doğrultusunda bilinmektedir.

Trachilos ayak izlerinin oluştuğu Geç Miyosen olarak bilinen bu dönemde Sahra Çölü yoktu ve Kuzey Afrika’dan Akdeniz’in doğusuna kadar savana benzeri bir coğrafya hakimdi. Dahası Girit, Yunanistan ana karasından henüz ayrılmamıştı. Bu sebeple, ilk homininlerin güneydoğu Avrupa’dan Afrika’ya kadar nasıl yayılmış olabileceğini ve günün birinde Girit Adası’nı oluşturacak bir Akdeniz sahiline ayak izlerini nasıl bırakmış olabileceklerini kestirmek zor değil. Per Ahlberg konuyla ilgili şöyle söylüyor:

“Bu keşif, insanın erken dönem evrimine dair yaygın bilinen tabloya kafa tutuyor ve bundan ötürü de çok tartışma yaratacak gibi duruyor. İnsan kökenini araştıran grupların bu fosilleşmiş ayak izlerini Miyosen döneminde Girit Adası'ndaki homininlerin varlığına kesin bir delil olarak kabul edip etmeyeceklerini ileride göreceğiz.”

Evrim Ağacı: Bu Keşif, "Evrimi Çürüttü" mü?

Bu haberin başlığından ve içeriğinin özenle seçilmiş bir kısmından yola çıkan bilim karşıtları, söz konusu araştırmanın "evrimi çürüttüğünü" ve/veya Evrim Teorisi'ni geçersiz kıldığını iddia etmişlerdir. Araştırmanın hiçbir tarafı evrimi çürütemeyeceği gibi, Evrim Teorisi'ne de iddia edildiği gibi herhangi bir olumsuz etkide bulunmamaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Söz konusu bulgu, insan evriminin erken evrelerine yönelik bulgularımıza oldukça ilginç eklemeler yapmakta ve zaten detaylarını az bildiğimiz, günümüzden 6-7 milyon yıl öncesine kadar gittiği düşünülen erken insansı evrimi tarihine ışık tutmaktadır.

Evrim, popülasyonların gen ve özellik dağılımlarının nesiller içerisinde değişimidir. Bir doğa yasasıdır ve herhangi bir bulgu bir yasayı çürütemez; dolayısıyla kamuoyunda paylaşılan "Bu bulgular evrimi çürütüyor." iddiası tamamen hatalıdır. Öte yandan Evrim Teorisi, az önce tanımını yaptığımız evrim yasasının neden ve nasıl o şekilde çalıştığını izah eden bilimsel bilgiler bütünüdür. İnsanlık tarihinin gördüğü en güçlü bilimsel kuramlardan birisi olması bakımından, tekil bir bulgunun Evrim Teorisi'ni çürütebilmesi imkansızdır. Lakin tekil bulgular, Evrim Teorisi'nin günümüzdeki konumunun ufak tefek parçalarını gözden geçirmemize ve dikkatimizi o noktalara vermemize neden olabilir.

Bu araştırmanın yaptığı da, Evrim Teorisi'nin ufacık bir kısmı olan "insan evrimi"nin ufacık bir kısmı olan "erken insan evrimi"nin ufacık bir kısmı olan "Akdeniz ve civarındaki insanların evrimi"ne yönelik bilgilerimize meydan okumaktadır. Bu, olumsuz bir durum değildir; tam tersine, gerçeğe ulaşmamızı sağlayacaktır. Ve o gerçek, kamuoyunda paylaşılan yalanların aksine, evrimin çürümesi olmayacaktır.

Zaten araştırmacılar bu bulguyla eğer ki Evrim Teorisi'ni çürütebilecek olsalardı, makalenin ana konusu ve sonucu bu olur, akademik çalışmaya "Bu bulgular sonucunda Evrim Teorisi'nin hatalı olduğu sonucuna vardık ve evrimin yalan olduğunu ispatladık." yazabilirlerdi. Bakalım, bunun yerine araştırmacılar makalenin "Sonuç" bölümünde ne yazmışlar:

Bu Reklamı Kapat

Bu makalemizde Trachilos'ta bulunmuş fosil izlere (iknitlere) yönelik iki alternatif yorum sunmaktayız. Trachlilos'taki izi bırakan canlıların (iz yapıcıların) temel bir insansı (hominin) türü olduğuna yönelik hipotez, insansıların erken evrimine, iki ayaklılığın ve entaksonik ayakların evrimine yönelik önemli etkilere sahip olacaktır. Bu olası yorumun meydan okuyan doğasını göz önüne alacak olursak, türün taksonomik sınıflandırmasını şu etapta yapmak doğru olmayacaktır. Ancak, her ne kadar bu ayak izlerinin 3 boyutlu yapısı en uygun biçimde korunmamış olsa da, bulgular zayıf iz fosilleri de değildir. Özellikle de burada sunulan morfometrik analizlerin temelini oluşturan dış hatları oldukça nettir. Elbette ki bu alandan daha fazla sayıda ve çeşitte iz fosili çıkarılması tercih edilir bir durumdur; ancak şu anda var olan kanıtlar ve bunların olası etkileri de, her ne kadar meydan okuyucu olsalar da, göz ardı edilmemelidir. Doğu Akdeniz Bölgesi'nden gelecekte çıkarılacak Geç Miyosen Dönem'e ait iz fosilleri (iknofosiller) ve vücut fosilleri, Trachilos iz yapıcısının kimliğini çözmemizi sağlayabilir ve bu, araştırmacıların önceliği olmalıdır.

Evrim Teorisi'ni "çürüten" (!) bir makalede, böyle bir sonuçtan hiç bahsedilmemesi tuhaf, öyle değil mi? Sanıyoruz bu nokta araştırmacıların gözünden kaçmış; ancak ülkemizin nadide "sözlük yazarları"nın engin bilgileri ve sahadaki uzmanlıkları sayesinde tespit edilmiş. Bilimi de, bilimsel bulguların yorumlarını da, bilim insanlarından öğreniniz. Örneğin Arkeofili, takip etmenizi tavsiye ettiğimiz önemli sayfalardan. Konuyla ilgili şu yazıları mutlaka okunmalıdır.

Evrimsel Antropoloji:  Açıklaması: 

Konu hakkında, Evrimsel Antropoloji sayfası şöyle açıklıyor:

Girit'te bulunan 5,7 milyon yıllık ayak izlerinin "evrimi çürüttüğü" iddialarının asılsızlığı üzerine birkaç şey söylemek isteriz. Öncelikle çok fazla kez tekrarlanmasına rağmen değinmek gerekirse: "Evrim, doğada gözlenen bir olgudur, Evrim Teorisi ise bu olguyu açıklamaya çalışan bilimsel bir kuramdır." Bulunan herhangi bir olgunun Evrim Teorisi'ni çürütmesi gibi bir durumla karşılaşacak olsak bile, bu, evrimin olmadığını değil, olsa olsa Evrim Teorisi'nin, evrimi açıklamakta yetersiz kaldığını gösterir.

Peki Girit'teki bulgular ne anlama geliyor? Bulunan ayak izleri, en yakın evrimsel akrabamız olan şempanzelerden daha çok insana giden evrimsel daldaki diğer üyelerin ayaklarına benzer ayak yapısına sahip bir türün o bölgede yaşamış olduğunu göstermekteler. Bunun önemi ise ilk olarak, şempanze ve insan evrim ağaçlarının ayrıldıktan sonraki dönemde modern insana giden dalın hep Afrika'da yaşamış olduğuna dair insan evrimi çalışmalarındaki önemli hipotezlerden birine karşıt bir bulgu niteliğinde.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Hangi Atomlardan Meydana Geliyoruz? Madde, Henüz Bilmediklerimiz

Madde etrafımızdaki her yerde. Onun hakkında her şeyi bildiğimizi sanıyoruz. Ama ortada henüz tam anlamıyla yanıtlanmamış pek çok soru var.

Sıcak su neden soğuk sudan daha hızlı donuyor örneğin? Maddeyi oluşturan atomlar neden bazı “tuhaf” davranışlar sergiliyor? Evreni dört kuvvet yönetiyor ama neden kütleçekim diğer üç kuvvete hiç benzemiyor? Canlı ile cansız madde arasındaki fark nedir? İkisi de aynı atomlardan oluşmasına rağmen neden biri “yaşıyor”, diğeri “yaşamıyor”? Peki ya o meşhur kara madde? Evrenin karanlık yüzünde yer alan bu maddeyi meydana getiren nedir?

Bu kitap seni fizikçi Etienne Klein’la tanıştırıp birlikte maddeyi ve onun henüz çözülmeyen gizemlerini keşfetmeye davet ediyor!

  • Yazar: Anna Alter & Étienne Klein
  • Çizer: Thanh Portal
  • Çevirmen: Ferhat Sarı
  • Yayın Tarihi: Haziran 2022
  • Baskı Sayısı: 1. Baskı
  • Sayfa Sayısı: 48
  • Cilt Tipi: Karton Kapak
  • Kağıt Cinsi: Kitap Kağıdı
  • Boyut: 21 x 25 cm
  • ISBN: 9786057050984
Devamını Göster
₺45.00
Hangi Atomlardan Meydana Geliyoruz? Madde, Henüz Bilmediklerimiz

İkinci olarak bu ayak izleri, Laoteli de bulunan 3,7 milyon yıllık ayak izlerini yapan hominin türünden ise daha çok şempanzeye benzer niteliktedir. Dolayısıyla 4,4 milyon yıl önce yaşamış olan ve ayakları diğer kuyruksuz maymunlara daha çok benzeyen Ardipithecus genusunun modern insanın ataları olamayacağı fikri ortaya çıkmış oluyor. 

Tabii henüz çok temel hipotezleri yıkmak için çok erken sayılabilir. Bu bulgular, evrimi çürütmek bir yana, insan evrimine dair bilmediğimiz birçok şeyin olduğunu göstererek, her bilim tutkununu heyecanla daha fazla şey öğrenmeye itmektedir.

Arkeofili: Olağanüstü İddialar, Olağanüstü Kanıtlar Gerektirir!

Konuyla ilgili olarak Arkeofili şöyle açıklıyor:

Bu tip araştırmaların olağanüstü iddiaları, genellikle eşit derecede olağanüstü kanıtlar ile desteklenmemektedir. Çok yakın geçmişte, bir başka ekip buna benzer bir iddia ileri sürmüştür. Ancak omurgalı canlılar paleontoloğu ve paleobiyolog Dr. Julien Benoit'nın bulgular hakkındaki değerlendirmeleri, bu tip bulguların olası etkileriyle ilgili çıkarımları içerisinde önemli hatalara dikkat çekmektedir. Benoit, araştırmanın iddia ettiği büyük argümanlara karşı, yeterince büyük kanıtlar sunamadığını tüm detaylarıyla ve nedenleriyle açıklamaktadır.

Konuyla ilgili Arkeofili'nin yaptığı "İlk İnsanlar Gerçekten Yunanistan’da Evrimleşmiş Olamaz" başlıklı yazısını okumanızı önemle tavsiye ederiz.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Umut Verici! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Uppsala Universitet | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/10/2022 19:43:55 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5219

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Kuvvet
Tümör
Seçilim
Periyodik Tablo
Primatlar
Diş Hekimliği
Makina
Kimyasal Element
Bilim Tarihi
Beslenme Biçimi
Mucize
Böcekler
Doğa Gözlemleri
Nadir
İnsan Sağlığı
Galaksi
Yapay Zeka
Lgbt
Göz
Tıp
Yavru
Araç
Diş Gelişimi
Elektrokimya
Metabolizma
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.