Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Ergenlik Nedir? Ergenlik Dönemi Özellikleri Nelerdir ve İnsanlarda Ergenlik Sırasında Ne Tür Değişimler Görülür?

Ergenlik Nedir? Ergenlik Dönemi Özellikleri Nelerdir ve İnsanlarda Ergenlik Sırasında Ne Tür Değişimler Görülür?
13 dakika
16,876
  • Gelişimsel Biyoloji
  • Gelişimsel Sinirbilim

Çoğu aile büyüğü evin delikanlısından şikayetçidir. Bu şikayetin ardından da çoğu zaman da bildiğimiz o cevap gelir: “Ergenlik dönemindedir, kötü davranmayın”. Peki, neden şikayetçidirler? Çünkü delikanlımız bugüne kadar sözlerinin dışına çıkmadığı aile büyüklerine başkaldırmaya başladı, başına buyruk hareket etmeye başladı; evlerinin küçüğü artık yetişkin olma yolunda...

İnsan, doğumundan yaşamının sonuna kadar birçok dönemden geçer. Bunlardan en fırtınalı, heyecanlı ve stresli dönemi ise ergenliktir. Bu dönemde birey artık ailesinden uzaklaşmaya, kendi görüşlerini, düşünceleri oluşturmaya başlar. Toplumda bir statü sahibi olmak ister, dış görünüşüne ve diğer insanlara daha fazla önem vermeye başlar, artık bazı davranışları cezadan korktuğu için değil yapılmaması gerektiği için yapmamaya başlar. Kısacası çevreye ve kendisine daha duyarlı olmaya başlar.

Bu Reklamı Kapat

En çok görülen bir başka davranış ise bireyin ailesini her ortamda eleştirmesidir. Eskiden beri annesini ve babasını evrenin merkezinde ve süper kahraman gibi gören bireyimiz bu dönemlerde bu süper kahramanların hatalarını görüp onları arkadaş çevresinde eleştirmeye başlar.

Bu dönemin ağır geçirilip geçirilmemesi de aileye ve bireyin çevresine bağlıdır. Eğer beklediği ilgiyi ve değeri görürse birey bu dönemi kolay atlatabileceği gibi ilgi görmediğinde ise ailesine ve çevresine zorluklar yaşatabilir. Bu dönemde de yapılması gerekenlerden en önemlisi de bireyin fikirlerinin aile için değerlendirilmesi, sorumluluk duygusunu oluşturacak görevler verilmesidir. 

Bu Reklamı Kapat

Gelin bir insanın gelişimindeki en önemli dönemeçlerden biri olan ergenliği biraz daha yakından tanıyalım.

Ergenlik Nedir?

Ergenlik dönemi 13-20 yaşları arasındadır ve çocukluktan yetişkinliğe geçiş dönemidir. Genellikle bu dönem kızlarda 12-13 yaşlarında, erkeklerde ise 13-14 yaşlarında başlamaktadır. Bu dönem farklı ülkelerde farklı zamanlarda başlayabilmektedir. Sıcak iklimli ülkelerde ergenliğe girme yaşı daha erkendir.

Ergenlik dönemi kişide fiziksel, sosyal-duygusal ve zihinsel değişimlerin yaşandığı bir dönemdir. Kızlar ergenlik dönemine erkeklere göre iki yıl önce girerler. Ergenlik döneminden önce erkek akranlarına göre daha az kiloya ve boy uzunluğu olan kızlar bu dönemde akranları olan erkekleri geçerler. Daha sonra erkekler bu farkı kapatıp kızları geçerler.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Ergenlerin boy uzunluğu ve kilo artışının durumunu belirlemede genetik etkenler de etkili olur. Beslenme ve iklim koşulları da boy ve kilo üzerinde etkiye sahiptir. Bu nedenle ergenlik dönemindeki kişinin uygun bir beslenme planına ihtiyacı vardır. 

Ergenlikte Cinsel Gelişim

Bu dönemde başlayan fiziksel değişiklikler sadece boy ve kilo artışı değildir: Bu dönemdeki erkeklerdeki değişimler cinsel organlarda büyüme, kıllanma, sesin kalınlaşması, sakal ve bıyığın çıkmasıdır. Kızlardaki değişimler ise göğüslerde büyüme, cinsel organlarda kıllanma, Koltuk altında kıllanma, Boy artışı ve kalçaların gelişimi, reglin başlamasıdır. 

Üreme Organları
Üreme Organları
Britannica

Bu dönemdeki kızlarda ve erkeklerde fiziksel değişimlerin başlaması ve sona ermesi; bireysel ayrımlara, kalıtım, genel sağlık, gelişim süreci bilişsel yetenekler, çeşitli coğrafya, sosyoekonomik ve kültürel etmenlere bağlı olarak değişebilir. Buna rağmen herkes, ergenlik döneminde hemen hemen aynı fiziksel değişimleri yaşamaktadır. Kızların fiziksel görünümlerinden en az memnun oldukları yaş 13 iken erkeklerin fiziksel görünümlerinden en az memnun olduğu yaşın 14’tür.

Asıl sorun, kişinin yaşıtlarıyla karşılaştırıldığında ergenlik dönemine vaktinden önce mi tam vaktinde mi yoksa vaktinden sonra mı girdiğidir. Ergenlikte erken veya geç olgunlaşmanın kişiye yaşattığı sorunlar bellidir. Yaşıtlarından geç olgunlaşan kişi topluluk içerisinde açık şekilde belli olmaktadır. Erkekler için bu durum, yaşıtlarına göre daha kısa, zayıf ve kılsız bir cilde sahip olmalarıdır. Bu dönemdeki erkekler iyi bir fiziksel bedene oldukça önem verirler. Geç olgunlaşan erkeklerin bu durumları akranlarıyla karşılaştırıldığında önemli derecede olumsuz bir durum oluşturur. Fiziksel olarak zayıf olan erkekler diğer erkeklere oranla daha fazla taciz ve mağdur edilirler. Kızlar için, ergenliğin geç başlaması memelerin diğer kızlarla aynı zamanda gelişmemesi anlamına gelir. Bu da erkeklerin bu tür kızlara dikkat etmemesi demektir ve bu durum bu dönemdeki kız bireyin popülerliğini zedeler.

Geç olgunlaşma, vaktinde olgunlaşmadan oldukça farklıdır. Toplumsal dışlanmanın artması ve beden görünümü, kişinin karamsarlığa kapılmasını sağlar ve bu karamsarlığa bağlı olarak ortaya çıkan problemlerle ilişkisi vardır. Ancak geç olgunlaşan pek çok kişi ergenlik evresinden geçerken kendilerini düzeltmeye başlarlar.

Bu Reklamı Kapat

Erken olgunlaşan kişiler ise farklı değişiklikle karşı karşıya kalırlar. Erken olgunlaşan erkekler futbol, basketbol vb. fiziki aktivitelerde başarılı olurlar ve bu durum ergenin arkadaşları arasında popülerlik kazanmasını sağlar. Zamanının büyük çoğunluğunu spor aktivitelerine ve arkadaş ilişkilerine ayıran ergen derslerinde zorlanmaya başlar. Erken olgunlaşan kızlarsa kendisinden yaşça büyük olan erkeklerin ilgisini kolayca çekerler. Kendinden yaşça büyük erkeklerle vakit geçirmeye başlaması ve bu erkeklerin kızlarla sohbet etmeye pek istekli olmaması kızların sıkıntı yaşamasına neden olur. Erken olgunlaşan hem kızlar hem de erkekler de pek çok problemli davranışla karşılaşma olasılığı artmaktadır.

Kız ve erkekler farklı problemli davranışlarla karşılaşmaları durumunda, değişik yöntemleri kullanmaktadır. Bu davranışlardan bazıları erken cinsel aktivite, suçlu davranışlarda bulunmaya başlama ve okulda başarısızlıktır.  

Cinsel Değişime Neden Olan Hormonlar

Gelin şimdi bu gelişimlere neden olan hormonlardan ve bezlerden bahsedelim.

  • Büyüme hormonu (GH): Ön hipofizden salgılanan, peptit yapılı bir hormondur. Hayvanlarda ve insanlarda büyümeye yardımcı olur. Çocukluk döneminde çok aktif olan bu hormon ergenlik döneminde de büyümeye fazlaca katkı sağlar.
  • Epifiz: 1-2 yaşına kadar büyüdükten sonra bu bez sabit kalır. Bu bezin çocuklukta melatonin hormonu salgılaması sayesinde cinsel olgunluğu inhibe ettiği düşünülüyor. Ergenlik döneminde de bu bez melatonin salgısını azaltıyor.
  • Androjen: Erkek cinsel alıcılar ve dişi cinsel alıcılar üzerinde etki gösterir (prostatın, atmık kanalların, klitorisin büyümesi gibi). Fakat sadece cinsel organlar üzerine değil, cinsel olmayan organlar üzerinde de etkisi vardır: kollarda ellerde ve yüzde kılların uzaması; kaslarda proteinlerin sentezlenmesi ve bünyeye katılması için uyarı; sesin kalınlaşması gibi.
  • Dihidrotestosteron (DHT): Erkek vücudunda bulunan testosteron hormonunun aktif versiyonu olan güçlü metobolitine verilen addır. Ergenlik döneminde ikincil cinsiyet karakterlerinin meydana gelmesini ve erkek tipi farklılaşmayı meydana getirir. Böylece ergenlik döneminden önce kız çocuğundan kolay kolay ayırt edilemeyecek olan erkek çocuğu gittikçe farklılaşır ve çocukluktan erkekliğe adımını atar. Sakalları ve bıyıkları çıkmaya, sesi kalınlaşmaya, boyu uzamaya, kas kütlesi artmaya, penisi büyümeye, testisleri sperm üretmeye başlar. Tüm bu farklılaşmayı testosteron, DHT hormonuna dönüşerek meydana getirir.
  • Folikül Uyarıcı Hormon (FSH): Hipofiz bezinden salgılanan bir hormondur. Erkekte ve dişide benzer bir protein yapısı taşır. Lütein yapıcı hormonla beraber yumurtalığın ve erbezlerinin işlevlerine katkıda bulunur. Kadınlarda yumurtalık foliküllerinin olgunlaşmasını, erkekte spermatozoonların üretimini ve olgunlaşmasını sağlar.
  • Luteinleştirici Hormon (LH): Hipofizin ön lobunda üretilen glikoprotein yapıda bir hormondur. Kadınlarda ani bir artışla ovulasyonu başlatır ve korpus luteumun (sarı cisimcik) büyümesini sağlar. Erkeklerde ise testosteron salgılanmasını uyarır.
1. FSH, 2. LH, 3. Progesteron, 4. Österojen, 5. Hipotalamus, 6. Hipofiz Bezi, 7. Ovaryum, 8. Gebelik, 9. Testosteron, 10. Testis, 11. Harekete geçirici organ, 12. Prolaktin
1. FSH, 2. LH, 3. Progesteron, 4. Österojen, 5. Hipotalamus, 6. Hipofiz Bezi, 7. Ovaryum, 8. Gebelik, 9. Testosteron, 10. Testis, 11. Harekete geçirici organ, 12. Prolaktin

Ergenlikte Beyin Nasıl Değişir?

Önemli gelişim ve değişim bir de beyinde yaşanıyor bu dönemde. Fakat beyin gelişimini tamamlamamış oluyor. Yapılan araştırmalara göre beynin 10-25 yaşları arasındaki değişimleri genellikle davranışı etkileyen bölgelerde oluyor. Ergenlik kısmında da bu bölgelerin gelişiminin ve değişiminin tamamen bitmemesi tutarsız davranışlara sebep olduğu düşünülüyor. Çünkü beyindeki en önemli değişim ise korteksin duygusal bölgelerinde gerçekleşiyor.

Bu Reklamı Kapat

Daha da detaya inecek olursak; ergenlik dönemi boyunca beyindeki beyaz madde artmaktadır. Sinaptik budama denen bu süreçte gereksiz nöronlar ortadan kaldırılır ve beyindeki gri madde miktarı azaltılmış olur. Tabii ki bu beynin işlevselliğini kaybettiği anlamına gelmez, aksine artan miyelinasyon ve kullanılmayan yolların azaltılması beyin için daha yararlıdır. İlk olarak budanan bölgeler ise duygusal alanlarla ilgili olan sinirlerdir.

Beyinde gerçekleşen diğer önemli değişimler ise karar verme ve diğer önemli bilişsel işlevlerin yer aldığı prefrontal kortekstedir. Prefrontal korteksteki sinaptik budamanın artması, bilgi işleme verimliliğinin artmasını ve prefrontal korteks ile beynin diğer bölgeleri arasındaki bağlantıların güçlenmesini sağlamıştır. Bu da risk durumlarında daha iyi kararlar vermeye yardımcı olur.

Bu bölge harici, dorsolateral prefrontal korteksin gelişmesi dürtülerin kontrolü ve plan yapma gibi davranışlar için önemlidir. Orbitofrontal korteks gelişimi ise ödül ve risk durumlarının değerlendirmesi için önemlidir.

Beyin Gelişiminin Bilişsel Etkileri

Ergenlik dönemindeki kişilerde, beyin gelişimine bağlı olarak bilişsel değişim de gerçekleşir. Ergenler bilişsel olarak farklı bir yapıdadırlar. Bu döneme girmeden önce pek soyut düşünmeyen birey artık soyut kavramları daha çok düşünmeye, daha karmaşık problemler çözmeye, diğer kişilerin bakış açılarını anlamaya başlarlar. Bu dönemdeki kişilerin tüm düşünce süreçleri değişir, gittikçe artan biçimde geleceğe yönelik ve soyut düşüncelerle ilgili olurlar.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Kimya Mühendisliğine Yönelim
  • Sayfa Sayısı: 650
  • Basım: 1
  • ISBN No: 9786053551171
Devamını Göster
₺230.00
Kimya Mühendisliğine Yönelim

Yaşanan bilişsel gelişimin etkileri arkadaş ilişkilerinde, sosyal ortamlarda ve bilimsel konularda somut düşünceden soyut düşünceye geçiş ve kendini değerlendirme de yer alır. Bu dönemde ergenlerin diğer kişilerin düşüncelerini kabul etme ve problem çözme becerileri de gelişir.

13-19’lu yaşlara özgü olan ve hakkında uzun araştırmalar yapılan bir olgu da ergenlik bencilliğidir. Ergenlikte benmerkezci olmak genellikle iki olguyla ilgilidir: Birincisi artan içine kapanıklık duygusudur. Ergenler, hayali izleyiciler varmış gibi düşünürler. Hayali izleyiciler bazı ergenlerin ne giyecekleriyle ilgili saatlerce endişe etmesine neden olur. Mesela bir yemeğe gittiklerinde gömleklerine yemek döktükleri zaman herkesin bu durumu göreceği ve onlarla alay edeceğine inanırlar. Başkalarının onlar hakkında ne düşüneceğini çok önemserler ve durum kişilerde içine kapanık olmasına ya da durmadan bir tedirginlik hali içinde olmasına neden olur. Bu durumda, arkadaş çevresiyle olan sosyal ilişkiler de önem taşır. İkincisi ise zarar görmezlik ve eşsizlik hissidir.

Ergenler “bana bir şey olmaz” inancına sahiptirler. Pek çok ergen, sonsuza kadar yaşayacaklarına ve yenilmez olduklarına inanırlar. İçkiliyken araba kullandıklarında kötü bir şey olmayacağını düşünürler. Bu dönemde ergenler yaşadıkları fiziksel ve bilişsel değişimlerle nasıl mücadele edebilecekleri hakkında çok fazla fikirleri yoktur, çünkü hayatlarında ilk defa başlarına gelen bu değişimlerle mücadele edebilecek yeterli tecrübeye sahip değildirler. Kuralları kendilerini sınırlayan engel olduğu düşünürler ve kural dışı davranışlara girerek kendilerinin özgürlük alanlarını genişlettiklerini düşünürler.

Beyin Gelişimini Tetikleyen Sinirbilimsel Faktörler

Beyin gelişiminden ve değişiminden bu kadar bahsettik fakat bunlara sebep olanlar ne? Şimdi biraz da bunlara bakalım. Ergenlikte beyin gelişimi için 2 tane önemli nörotransmitter rol oynar. Glutamat ve dopamin. Glutamat uyarıcı bir nörotransmitterdir. Biraz önce bahsettiğim sinaptik budamayı denetleyen nörotransmitterler uyarıcı nörotrnasmitterlerdir. Bu yüzden ergenliğin başında, bireyin beyninde uyarıcı nörotransmitterler çok bulunur.

Dopamin ise bireyin karar verme sırasında ortama göre davranmasında etkilidir (Yapılmaması gerek davranışların korktuğu içi değil, yapılmaması gerektiği için yapılmaması). Ergenlik döneminde limbik sistemde dopamin ve prefrontal kortekse dopamin girişi artar. Dopaminin artması, gençlerin risk alma, tehlikeli sporlarla ilgilenme isteklerini de artırıyor.

Limbik sistemin değişmesi ise duygusal açıdan bireyi etkiliyor. Örneğin, limbik sistemdeki dopamin ve serotonin düzeylerindeki değişikliklerin bireyi duygusallaştırdığı görülmüştür.

Limbik Sistem
Limbik Sistem

Ergenlikte Sosyal Değişim

Bu dönemde yaşanan diğer bir gelişim de sosyal alanda yaşanır. Ergenlik dönemindeki kişi zamanının büyük bir bölümünü arkadaşları ile geçirir. Ergenler kendi aralarında gruplar kurarlar ve kendi otoritelerini kendileri sağlarlar. Ergen, kendisine benzer olanlarla kurduğu akran gruplarında duygu ve düşüncelerini paylaşma, kimliğini bulma imkanı bulur.

Akran gruplarının, ergenin bireyselleşmesinde ve toplumun bağımsız olmasında pek çok katkıları vardır. Akran grupları, bağlılık ve ait olma duygusu sağlayarak ergenin kendine güveni ve benlik saygısı gelişimi üzerinde etkili olur. Stres yaratan olayların etkisini azaltan bir sosyal destek sağlar, ahlaki kuralların ve değerlerin kazanılmasına yardımcı olur, Kişilerarası ilişki kurma becerilerini geliştirmelerine katkıda bulunur. Ergen için arkadaşlık, hayatın her döneminde önemlidir. Arkadaş ilişkileri, kişilik gelişiminde, olgunlaşma ve toplumsallaşmada, cinsel kimliğin, bir gruba ait olma duygusunun, paylaşma ve sorumluluk alma duygularının kazanılmasında büyük önem taşımaktadır.

Ancak, ergenlerin bu dönemde olumlu davranışlar kazanması kadar olumsuz davranışları kazanmasında da arkadaşların büyük bir etkisi vardır. Örneğin, ergenin arkadaşları sigara kullanıyorsa, ergen de zamanla sigara kullanımına başlayabilir. Ergenlerin, arkadaşları ile davranışları arasında benzerlikler kurmaya çalışması davranış problemlerine, sigara kullanımına, sosyal davranış ve akademik gibi alanlarda da iyi ya da kötü davranışların kazanılmasına neden olur. Ergenlik döneminde kızların akranlarına yönelik ilişkisinin daha çok ilişkisel olduğu, erkeklerin ise fiziksel saldırganlık göstermeye yöneliktir.

Bu dönemde ergenin anne babaya olan bağlılığı giderek azalırken arkadaş ve romantik ilişki içinde olduğu kişilere olan bağlanması artmaktadır. Ama bu dönemde anne babaya yönelik bağlılığın azalması, ergen açısından anne babaların daha az önemli olduğunu göstermez. Anne babalar ergenlerin hayatlarında sosyalleşme açısından önemli bir yeri vardır. Ergenin sağlıklı bir kimlik geliştirebilmesi için anne babayla kurulan duygusal bağ ve anne babanın ergenin gereksinimlerini karşılaması önemlidir. Annesine ve babasına güvenli bağlanan ergenler daha yüksek benlik saygısına, yaşam doyumuna, okul başarısına ve daha az psikolojik gerilime sahiptirler.

Bu Reklamı Kapat

Ergenlik dönemindeki kişilerin, aile üyelerinden çok arkadaşlarıyla vakit geçirmeleri ergenle aile arasında yaşanan çatışmanın temel nedenidir. Pek çok ergen, aileleri yerine arkadaşlarıyla vakit geçirmeyi tercih ederken, ailelerinin de özellikle yaşayışlarına müdahale ettiklerini düşünmektedirler. Ergenler nasıl giyinmeleri, ne yemeleri ve arkadaş çevrelerinde kimler bulunmalı gibi günlük konularda arkadaşlarının etkisinde kalırlar. Anne babalarının değerlerini ise önemli bir kılavuz olarak görürler.

Yani ergenler yaşama ilişkin önemli değerleri ebeveynlerinden alırlar, sosyal ilişkilerinde yaşadığı kişisel problemleri konusunda ise hem ebeveynlerine hem de arkadaşlarına danışırlar. Eğer anne babalar ergenlik dönemindeki çocuğunun yaptıkları davranışları onaylamadıklarını onlara söylerlerse, çocuklarının uzun bir süre başları belaya girmez. Bütün anne babaların yapması gereken; ergen çocuklarına uyuşturucu madde kullanmayı denemenin iyi olmadığını söylemektir. Anne babalarının çocuklarını uyardığı ergenlerle, anne babanın çocuklarını uyarmadığı ergenleri karşılaştırdığımızda uyarı alan ergenlerin olumsuz davranışlara yönelme ihtimali daha düşüktür. Ebeveyn ve akran etkileri birbirini tamamlar ve ergenleri ileri süreçlerde olgun ilişkilere hazırlar. Çocukluktaki aile ilişkileri ergenlikteki akran ilişkileri için duygusal bir temel oluşturur. Genellikle ergen akranlar, ebeveynlerinden öğrendikleri davranış ve değerlerde birbirlerine model olur ve bunları pekiştirir.  

Ebeveynlerini otoriter bulan gençlerin, yetişkin ve akranlarınca desteklenen kuralları kabul eden akran grubuna yöneldiği bulunmuştur. Ebeveynlerini ilgisiz bulan kızlar yetişkin değerlerini onaylamayan akran gruplarına eğilim göstermektedir. Ebeveynlerinin hoş görülü olduğunu belirten erkekler eğlenceye sahip topluluklara girmektedir. Böylelikle ebeveyn ve çocuk arasındaki ilişki ile gencin arkadaş seçimi ve arkadaşlık kurabilmesi arasında ilişki vardır.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 19
  • Muhteşem! 8
  • Bilim Budur! 5
  • Güldürdü 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Üzücü! 2
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • İnanılmaz 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/09/2022 13:35:56 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1160

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Uyku
Buz
Psikiyatri
Çocuklar
Evrim Teorisi
İklim Değişimi
Gaz
Editör Seçkisi
Darwin
Sars Virüsü
Tarih
Canlı Cansız
Enfeksiyon
Beslenme
Teknoloji
Küresel Salgın
Hücreler
Yörünge
Acı
Asteroid
Yaşlılık
Araştırmacılar
Hekim
Cinsel Yönelim
Sinek
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.