Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Einstein, 1 Asır Sonra Yine Haklı Çıktı: Büyük Kütleli Cisimler, Işığın Dalga Boyunda Kaymaya Neden Oluyor!

Kara Delikler ve Yıldızlarla Yapılan Gözlem, Einstein'ın Öngörülerinin Newton'dan Kat Kat İsabetli Olduğunu İspatlıyor!

Einstein, 1 Asır Sonra Yine Haklı Çıktı: Büyük Kütleli Cisimler, Işığın Dalga Boyunda Kaymaya Neden Oluyor!
Alman Teorik Fizikçi Albert Einstein
İAS.edu
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, Wissenschaft isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 4 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

100 yıldan daha fazla bir süre önce Albert Einstein, Genel Görelilik Teorisi’yle, büyük kütleli cisimlerin kütlesinin uzay-zaman yapısını bozmasıyla ışık dalgalarının kırmızıya kaydığını öngördü. Araştırmacılar, kırmızıya kayma olgusunun en kapsamlı kontrolünü, uzayın en güçlü fenomenlerinden biri olan galaksi merkezlerinde bulunan karadelikler üzerinde gerçekleştirdiler.

Bu çalışmaya göre, yörüngesi merkezi karadeliğe çok yakın seyreden bir yıldız tam 24 yıl boyunca ölçüldü ve gözlendi. 24 yıllık çalışmanın en önemli sonucu: Bu yıldızın ışığının, Einstein'ın Genel Görelilik Teorisi’nin öngördüğü kütleçekimle ilişkili kırmızıya kayma olayının, Genel Görelilik çözümleriyle birebir uyuştuğu belirlendi.

Samanyolu Galaksi'sinin Merkezindeki Sagittarius A Karadeliği
Samanyolu Galaksi'sinin Merkezindeki Sagittarius A Karadeliği
ESO

Albert Einstein'ın Genel Görelilik Teorisi hala fiziksel evren görüşümüzün temelini oluşturmaktadır. Teori; kütleçekim olgusunu ve bu çekim etkisinin uzay-zamanın kendi doğasının geometrisinin zorunlu sonucu olarak tanımlamıştır.

Sonuç olarak, bir karadeliğin aşırı büyük kütlesi, ortamdaki uzay-zamanı o kadar güçlü bir şekilde büker ki, ışık fenomeni bile bundan etkilenerek uzay-zaman dokusu üzerindeki yönünden sapabilir. Albert Einstein’in öngörüsüne göre, ışık fenomeni bu kütleçekimi etkisinden çıktığında enerji kaybeder ve dalga boyu düşük enerji olan kırmızıya dönmeye başlar. Bu enerji düşüşüne neden olacak uygun kütleye sahip cisim kullanıldığı taktirde bu fenomen kolayca deneysel veriler haline getirilebilir.

Test İçin Kullanılan Yıldız: S0-2

Aslında Albert Einstein’in Genel Göreliliği’nin de tekrar test edilmesi olan bu karadelik deneyi için, kırmızıya kayma olgusunun gözlemleneceği yıldız, bağlı olduğu karadeliğe oldukça yakın bir yörüngeye sahip olan S0-2 yıldızı seçildi.

Bu yıldız, Samanyolu galaksisine ait ve merkez karadelik olan Sagittarius A’ya çok yakın bir yörüngeye sahip. Karadeliğe en yakın konumu en son 2018 Mayıs ayı içerisindeydi ve Sagittarius A'ya yaklaşık 14 milyar kilometre mesafeden geçiş yaptı. Bu, Neptün gezegeninin Güneş yıldızına olan uzaklığının yaklaşık 3 katına denk gelmektedir. Bu mesafe, söz konusu bir karadelik ise, oldukça yakın bir mesafedir. O kadar yakındır ki karadeliğin kütleçekimi yıldızının hareketini hızlandırır ve bu, aynı zamanda yıldız ışığının dalga boyunun genişlemesi demektir.

Sgr A karadeliğinin çevresinde dolanan SO2 yıldızı
Sgr A karadeliğinin çevresinde dolanan SO2 yıldızı
smithsonianmag.com

Karadelik deneyi aynı zamanda Sagittarius A karadeliğine yakın olan SO-2 yıldızının 16 yıllık yörüngesinin de belirlenmesini sağladı. 16 yıllık belirlenen bu dilim, yıldızın yörüngesinde 1,5 tura karşılık gelmektedir.

Einstein Bir Kez Daha Haklı!

Araştırma verileri, Albert Einstein’in bir kez daha haklı olduğunu gösterdi. Araştırma grubundan Andrea Ghez şöyle diyor:

Gözlemlerimiz, Einstein'ın genel görelilik teorisine uyuyor. Ölçümlere göre S0-2 yıldızı, karadeliğin yanından geçtiğinde karadelik yıldızın ışığında 0.88'lik bir kırmızıya kaymaya yol açtı. Bu, Albert Einstein’in sigma verileriyle denk; ancak Isaac Newton’un kütleçekim teorisinin sigma çıkarımlarından 5 kat fazla. Bu demektir ki Genel Görelilik Teorisi tam yüzyıldan daha fazla bir süreden sonra tekrar deneysel ortamda doğrulandı.

Bu araştırmalar ek olarak bize Einstein’in hayalini de tekrar hatırlattı. Einstein, fiziğin dört temel kuvvetini matematiksel ve deneysel fiziksel olgular içinde uzlaştırmak istemiş, ancak bu isteğini gerçekleştirememişti. Aynı zamanda görelilik içerisinde kuantum fiziğinin birçok olgusunu açıklamakta başarısız olmuştu. Bu nedenle fizikçiler hala Standart Model arayışlarında yeni bir fizik modeli olabileceğini düşünmektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Merak Uyandırıcı! 7
  • Muhteşem! 5
  • Umut Verici! 4
  • Bilim Budur! 3
  • İnanılmaz 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/07/2020 22:58:25 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8311

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Grip
Fizik
Hamilelik
Büyük Patlama
Moleküler Biyoloji
Göz
Tür
Enfeksiyon
Samanyolu Galaksisi
Cinsellik Araştırmaları
Hafıza
Cinsiyet Araştırmaları
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Eczacılık
Sosyal
Astrobiyoloji
İnsanın Evrimi
Ses Kaydı
Bilim İnsanları
Çekirdek
Kimyasal Evrim
Kanser
Savunma
Galaksi
Oyun Teorisi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Ya hep birlikte var olacağız, ya hep birlikte yok olacağız.”
Bertrand Russell
Geri Bildirim Gönder