Dünyada Kaç Kuş Türü Var? Kuş Türlerine Yönelik Farklı Listeler, Biyoçeşitlilik Miktarında Neden Hemfikir Olamıyor?

Çağan Şekercioğlu ve ekibi, kuş türlerini tanımlayan listelerdeki %10 düzeyindeki farklılığın nedeninin, veri boşlukları ve tür benzerliklerine bağlı olarak biyolojik çeşitliliğin eksik sayılması olabileceğini buldu.

Dünyada Kaç Kuş Türü Var? Kuş Türlerine Yönelik Farklı Listeler, Biyoçeşitlilik Miktarında Neden Hemfikir Olamıyor?
Yakın zamanda Kızıl Antpitta'dan ayrı bir tür olarak ayrılan bir Chami Antpitta.
Eurekalert / Çağan Şekercioğlu
Pedram Türkoğlu Editör Pedram Türkoğlu
6 dakika
1,321 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Dünyada kaç kuş türü vardır? Kimin saydığına bağlı. Sayı, 10.000 kadar düşük veya 18.000 kadar yüksek olabilir. Tür listelerini standart hale getirmek zordur; çünkü "tür" kavramının kendisi biraz belirsizdir.

Bu sayı önemlidir, çünkü biyoçeşitliliği korumak, her şeyden önce hangi çeşitliliğin var olduğunu bilmeyi gerektirir. Bu nedenle, Utah Üniversitesi Biyoloji Bilimleri'nde doktora adayı Monte Neate-Clegg liderliğindeki biyologlar, listelerin nasıl farklı olduğunu ve nedenini bulmak için dünya çapında 4 ana kuş türü listesini karşılaştırmaya koyuldular. Global Ecology and Biogeography dergisinde yayınladıkları makalenin sonuçlarına göre, listelerin çoğu kuş üzerinde aynı fikirde; ancak Dünya'nın bazı bölgelerindeki anlaşmazlıkların sebebi, koruma ekologları tarafından bazı türlerin gözden kaçırılması olabilir.[1] Neate-Clegg şöyle diyor:

Tür adları, sadece bir isimden fazlasıdır. Onlar, korunması gereken karmaşık ekosistemlerdeki işlevsel birimlerdir. Korumak için gerçek çeşitliliği tanımamız gerekiyor.

Türlerin Kökeni

Taksonomide, "tür"ün tanımı gerçekten net değildir. Bazı bilim insanları, popülasyonları, üreme açısından birbirlerinden izole edilmişlerse ve iç içe geçemiyorlarsa farklı türler olarak tanımlarlar. Diğerleri türleri tanımlamak için fiziksel özellikleri kullanırken, diğerleri genetiği kullanır. Genetik tanımı kullanmak çok daha fazla tür üretir, ancak yöntemden bağımsız olarak "gri alanlar", yani bir kategoriye veya kurala uymayan ögeleri barındıran durumlar veya alanlar yine de kalır. Neate-Clegg şöyle anlatıyor:

Türler bulanıktır, çünkü bir süreç olarak türleşme bulanıktır. Bu aşamalı bir süreç, bu yüzden bir çizgi çizip "Evet, bunlar iki ayrı türdür." veya "Hayır, bu tek bir türdür." demek çok zor. Ayrıca, fiziksel özellikler ve genetik imzalar her zaman aynı zaman ölçeğinde ayrılmaz. Örneğin iki kuş popülasyonu, genetik farklılıktan önce şarkı ve görünüm açısından ayrılabilir; tersine, farklı adalardaki benzer popülasyonlar, genetik olarak milyonlarca yıl boyunca ayrılabilirler.
Monte Neate-Clegg elinde bir kuzey titreği (kırmızı gövdeli titrek) tutarken
Monte Neate-Clegg elinde bir kuzey titreği (kırmızı gövdeli titrek) tutarken
Twitter

Listeleri Karşılaştırmak

Hikayenin bu noktasında, her biri dünyadaki tüm kuş türlerini içerdiğini iddia eden dört liste sunmanın zamanı geldi:

Reklamı Kapat

  1. The Howard and Moore Checklist of the Birds of the World
  2. The eBird/Clements Checklist of Birds of the World
  3. The BirdLife International Checklist of the Birds of the World
  4. The International Ornithological Community (IOC) World Bird List

Prof. Dr. Çağan Şekercioğlu şöyle izah ediyor:

Kuş türlerini teşhis etmeye çalışan aktif saha kuş bilimcileri olmak, bazı türlerin bir listede yer alıp diğerinde olmaması sorunuyla her zaman karşı karşıya kalmak anlamına gelir. Dolayısıyla, saha deneyimimiz bizi bu soru hakkında düşünmeye itti ve bu makaleyi yazmamız için bize ilham verdi.

Listeler, uygulamalarına bağlı olarak farklı güçlü yönlere sahiptir. Örneğin BirdLife International listesi, türlerin koruma durumunu bildiren IUCN Kırmızı Liste ile bütünleşir. Şekercioğlu, IOC listesinin uzmanlar tarafından yılda iki kez güncellendiğini söylüyor. Liste, diğer ana listelerle karşılaştırmalı açık erişimde ve değişiklikler şeffaf bir şekilde belgelenir. Neate-Clegg, şöyle anlatıyor:

Ancak bir kuş gözlemcisi olarak, Clements kontrol listesini kullanan eBird'ü her zaman kullanıyorum ve bu veri kümesi, kendi başına çok güçlü. Yani tek bir en iyi seçenek yok.

Listeler arasındaki anlaşmazlığa bir örnek, ortak kuş Altın ağaçkakan (Colaptes auratus) olabilir. eBird listesi ona "kuzey titreği" diyor. Ancak BirdLife International listesi, doğu popülasyonunu "sarı gövdeli titrek" ve batı popülasyonunu "kırmızı gövdeli titrek" olarak tanımlıyor.

Prof. Dr. Çağan Şekercioğlu, Nat Geo Türkiye’de aynı zamanda ünlü bir doğa fotoğrafçısı. Dünya’nın en etkili bilim insanları listesinde biyoloji dalında Türkiye'de ilk sıradadır.
Prof. Dr. Çağan Şekercioğlu, Nat Geo Türkiye’de aynı zamanda ünlü bir doğa fotoğrafçısı. Dünya’nın en etkili bilim insanları listesinde biyoloji dalında Türkiye'de ilk sıradadır.
Independent Türkçe

2020'de Neate-Clegg ve meslektaşları, her listedeki yırtıcı kuş türlerini karşılaştıran bir çalışmayı okurken, türlerin yalnızca %68'inin dört listenin tamamında tutarlı olduğunu fark ettiler.[2] Neate-Clegg şöyle anlatıyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

11.000 kuş türünün tümü için taksonomik uyuşmayı araştırmanın ilginç olacağını düşündük. Daha da önemlisi, hangi tür özelliklerinin az çok taksonomik karışıklığa yol açtığını denemek ve bulmak istedik.

Her listenin en son sürümünü toplayarak, alt türleri ve soyu tükenmiş türleri hariç tutacak şekilde küçültmeyi başladılar (Araştırmacılar, IOC kontrol listesinin yılda iki kez güncellendiğini yazıyor ve Clements ve BirdLife listeleri yıllık olarak güncelleniyor, Howard & Moore ise 2014'ten beri güncellenmedi). Birkaç başka veri işleme kuralı kullanarak, dört listedeki olası her türe tek bir isim atadılar. Sonra karşılaştırmalar başladı.

Listelerin Hemfikir Olduğu ve Olmadığı Yerler

Araştırmacılar, dört listenin kuş türlerinin büyük çoğunluğunda (%89.5'inde) hemfikir olduğunu buldu. Kalan %10.5 için ise anlaşmazlığı açıklayabilecek kalıplar aramaya başladılar. Bir kısmı, muhtemelen coğrafi nedenlerdi. İyi çalışılmış kuzey yarım küreden gelen kuşların, nispeten az çalışılmış Güneydoğu Asya ve Güney Okyanusu'ndan gelen kuşlara göre uyuşma bulma olasılığı daha yüksekti.

Bazı farklılıkların nedeniyse habitat temelliydi. Nispeten açık habitatlardaki büyük, göçmen türler için uyuşma daha fazlaydı. Neate-Clegg şöyle anlatıyor:

Bence en şaşırtıcı sonuç, yüksek oranda ormana bağımlı türler için uyuşmanın daha düşük olmamasıydı. Yağmur ormanı tabanındaki bu sakinlerin, taksonomik ilişkileri konusunda daha fazla belirsizlikle birlikte, en şifreli ve çalışılması zor olanlar olmasını bekliyorduk. Yine de, aslında daha düşük taksonomik uyuşmaya sahip olanın ara ormana bağımlı türler olduğunu bulduk. Bu türlerin sadece ayrılmaya yetecek kadar hareket ettiğine inanıyoruz ama gen havuzlarının sürekli karışacağı kadar fazla değil.
Güneydoğu Asya'da yaşayan Asya mavi irenası, Irena puella. (Peri mavi kuşu)
Güneydoğu Asya'da yaşayan Asya mavi irenası, Irena puella. (Peri mavi kuşu)
The eBird/Clements Checklist of Birds of the World

Güneydoğu Asya ve Güney Okyanusu'ndaki gibi izole adalarda tür sınıflandırmasıyla ilgili sorunun bir kısmı da "şifreli çeşitlendirme" (İng: "cryptic diversification") adı verilen bir fenomendi. Adalar, izolasyonları nedeniyle tür çeşitliliğini destekleyebilse de, bazen farklı adalardaki iki popülasyon, genleri milyonlarca yıldır birbirlerinden izole olduklarını öne sürse de çok benzer görünebilir. Bu nedenle, tanıma bağlı olarak, iki popülasyon iki tür veya yalnızca bir tür olarak sayılabilir. Neate-Clegg şöyle söylüyor:

Reklamı Kapat

Ayrıca geleneksel biyolojik tür kavramını ada faunası üzerinde test etmek çok zor, çünkü coğrafi olarak izole edilmişlerse iki popülasyonun verimli yavrular üretmek için iç içe geçip geçemeyeceğini bilemeyiz.

Neden Önemli?

Peki ya bazı bilim insanları tür tanımları konusunda anlaşamazlarsa? Neate-Clegg, koruma eylemlerinin genellikle tür düzeyinde olduğunu söylüyor.

Bir adadaki popülasyonun soyu tükenirse, insanlar bunun 'sadece bir alt tür' olmasını daha az umursayabilir. Yine de bu ada potansiyel olarak, işlevsel olarak benzersiz bir popülasyonu kaybediyor. Tam bir tür olarak kabul edilmiş olsaydı, kaybolmayabilirdi.

Neate-Clegg, çalışmanın kuş bilimcileri ek ilgiyi hak eden tür gruplarına işaret etmesini umuyor:

Ayrıca koruma biyologlarının, şifreli çeşitliliğin göz ardı edilebileceğini ve koruma birimlerini tür seviyesinin üstünde ve altında düşünmemiz gerektiğini kabul etmelerini istiyoruz.
Okundu Olarak İşaretle

Feragatname: Evrim Ağacı, doğrudan üniversiteler tarafından yayınlanan bu basın açıklamalarını temel editöryal düzenlemeden geçirmektedir; ancak açıklamaların isabetliliğinden sorumlu değildir. Basın açıklaması konusundaki sorularınızı aşağıdaki medya irtibat kişisine yöneltebilirsiniz.

Medya İrtibat
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • İnanılmaz 2
  • Güldürdü 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/08/2021 14:34:59 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10732

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Besin Değeri
Müzik
Taklit
Kan Hastalıkları
Yaşamın Başlangıcı
Savaş
Elektron
Doktor
Covid-19
Paleontoloji
Elektrokimya
Tehlike
Uygulama
Astrofotoğrafçılık
İnternet
Molekül
Tedavi
Evrim Teorisi
Çalışma
Uydu
Koaservat
Çeşitlilik
Genetik Mühendisliği
Tür
Hayvanlar Alemi
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın