Dune: Çöl Gezegeni Sakinleri Fremen Irkının Muhtemel Diş Yapısı Nasıldır?

Fremenlerin Diş Hijyeni Konusundaki Kaygılarımız Derindir...

Dune: Çöl Gezegeni Sakinleri Fremen Irkının Muhtemel Diş Yapısı Nasıldır?
Fremenlerin göz akları mavimsi bir renktedir.
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
4,709 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Ağız kavitesi, beslenme ve solunum fonksiyonlarını gerçekleştirirken birçok mikro ve makro travmaya maruz kalır. Tüketilen gıdaların sıcakları, yüzey yapısı, içeriği, tütün kullanımı ağız mukozası ve dişlerde majör değişikliklere neden olabilir. Öyle ki, sigara ve alkol kullanımının ağız kanseri için predispozan bir faktör olduğu bilinmektedir. Sigara, ağız mukozasındaki damarlarda kasılmaya neden olarak dolaşımı bozduğundan dolayı dokuların beslenmesini azaltır; ayrıca keratinizasyonu arttırır. İçeriğindeki kanserojen moleküller ağız mukozasına zarar verir. Alkol ise mukozayı kurutması sebebiyle normalde travmatik olmayacak faktörlerin mukozaya zarar vermesini mümkün hale getirir.

Tıpkı tüketilen yiyecek ve içecekler gibi, solunan havanın içeriği ve kalitesi de ağız kavitesinde bazı değişikliklere neden olabilir. Sıcaklık, içerik, hava basıncı gibi faktörlerden etkilenen dişlerde ve ağız mukozasında akut (ani) ve kronik (uzun süreli) değişimler izlenebilir. Bu yazımızda, Çöl Gezegeni sakinleri Fremen ırkının muhtemel diş yapısını inceleyeceğiz.

Dune filminde Fremenlerin gösterimi
Dune filminde Fremenlerin gösterimi
IGN

Fremenler ve İklim

İklim, toplumlarda hem sosyokültürel hem de morfolojik değişimlere neden olabilir. Fremenlerin sert mizaçlı ve savaşçı karakterlerini, bulundukları coğrafyanın zor koşullarına bağlayabiliriz. Frank Herbert, bu koşullarda, devasa solucanlara ve kum fırtınalarına rağmen hayatta kalabilen bir ırk kurgulamıştır.

Reklamı Kapat

Kitapta (ve kitaptan ilham alan filmde) bu ırkın göz aklarının, yani sklerala tabakasının mavi oluşu, baharat içeren kum fırtınalarına maruziyetine bağlanmaktadır. Yine bu nedenle burunlarına soluk alıp vermeye yardımcı tüpler yerleştiriyorlar. Kullandıkları kıyafetler de Fremenler tarafından oldukça özel tasarlanmıştır. Terleme ile kaybettikleri su, giydikleri özel kıyafetler tarafından içilebilir su haline getirilmektedir. Çöl coğrafyası, hayatta kalabilmek için oldukça inovatif olmayı gerektiriyor olmalı - ki Fremenler'in geliştirdiği teknolojiler, gezegene gelen yabancılar tarafından da takdir edilerek kullanılıyor.

Peki bu sıcak ve kurak hava, çetin kum fırtınaları (içeriğinde "baharat" bulunduran bir kumdan bahsediyoruz), ağız ve diş yapılarında ne gibi değişikliklere neden olmuş olabilir?

Fremenlerin Dişleri

İçerisinde kalın grenli kum bulunduran bir havaya sık maruziyet, maske gibi bir filtre kullanılmadığı takdirde, dişin en dıştaki koruyucu tabası olan mine tabakasında aşınmalara sebep olabilir. Mine, vücuttaki en sert yapıdır ve hidroksiapatit kristallerinden oluşur. Küçük tanelerin mine yüzeyine çarpması, travma yönündeki diş yüzünde çizilme ve aşınmalara neden olur. Dış yüzeylerinde mine kaybı olan dişler daha koyu renkli olur; çünkü mine aynı zamanda transparan yapısı ile ışık geçirgenliği sağlayarak, dişlerin daha parlak gözükmesine yardımcı olur. Fremenler'in bu koşullarda yaşamalarının, dişlerinde aşınma ve erozyonlara neden olmuş olabileceğini öngörebiliriz.

Her savaşçı ırk gibi, stres ve gerilimin günlük hayatın bir parçası olması dolayısıyla, Fremen'lerde diş sıkma (bruksizm - temporomandibular disfonksiyon) olabilir. Bu da, kum fırtınaları dolayısıyla ön yüzeyleri aşınan ve mine tabakasında kayıp meydana gelen dişlerin çiğneme yüzeylerinde de (okluzal yüzey) aşınmalar görülebileceği demek olacaktır. Sıcak bir iklimde yaşamaları, eklem ile ilgili kasların gevşek olmasını sağlıyor da olabilir. Böylece, kulak ve yüz bölgesinde ağrı (orofasiyal ağrı) hissetmeleri, beklenen bir semptom olmaktan çıkarabilir.

Kaybettikleri vücut sıvılarını filtreleyerek su ihtiyaçlarını gideriyor olmaları, içme suyu yerine hipertonik (tuzlu) bir sıvı tüketmeleri anlamına gelmektedir. Ağız ortamının pH dengesini ve elektrolit dengesini bozabilecek bir faktör olarak değerlendirebileceğimiz bu tüketim tarzı, hem yeterli su almıyor olmaları hem de tükettikleri suyun kalitesinin düşük olması ile birleşince, kuru bir ağız mukozası beklememize neden olmaktadır. Ağız mukozasının suyunu kaybetmiş olması, mikrotravmalara karşı gelişebilecek yaralanmalara zemin hazırlıyor. Yani, sert bir gıda tükettiklerinde kanayan yanak ve dudak mukozalarına sahip olmaları sürpriz olmazdı! Oluşan bu ufak yarık ve yaraların iyileşmesi de mukozanın fiziksel yapısı dolayısıyla zor bir süreç haline gelebilir. Mukozalarının nemliliğini koruması zor olduğundan dolayı, ufak yaraların iyileşmesi bile günler sürüyor olabilir. Tükürük, tamponlama kapasitesi düşük ve viskoz (katı) bir kıvama gelmiş olabilir. Diş çürüklerine yatkınlık artabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Sonuç

Oral hijyenlerini nasıl sağladıklarına dair bir fikirimiz yok ama, Fremenler'in yaşadıkları zor coğrafi koşullar dolayısıyla ağız sağlıklarını muhafaza etmeleri oldukça güç gözüküyor. Fremenler'in maruz kaldıkları koşulları gerçek yaşamda volkanik patlamaların meydana geldiği coğrafyalarda (patlama ile havaya saçılan taneciklerin etkisi görülebilir) ve çöl toplumlarında görebiliriz.

Bilimkurgu olmasına rağmen bize bu evreni gerçekmiş gibi ve içerisinde yaşıyormuşuz gibi hissettiren yazar Frank Herbert'e ve sinema uyarlaması ile bu evreni belki de olabilecek en iyi şekilde izlememizi sağlayan Denis Villeneuve'e sonsuz teşekkürler.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 10
  • Tebrikler! 6
  • Bilim Budur! 2
  • İnanılmaz 2
  • Korkutucu! 2
  • Muhteşem! 1
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/11/2021 09:05:18 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11119

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Klinik Mikrobiyoloji
Şempanze
Komplo
Davranış
Evren
Deniz
Santigrat Derece
Tüyler
Periyodik Cetvel
Yıldız
Epistemik
Ses
Dna
Ornitoloji
Biyoloji
Ecza
Taklit
Zihin
Toplumsal Cinsiyet
Canlılık Cansızlık
Psikoloji
Cinsellik Araştırmaları
Sinirbilim
Tahmin
Mikrop
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et