Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Güneş Altında Beyaz mı Giymek Gerekir, Siyah mı?

Güneş Altında Beyaz mı Giymek Gerekir, Siyah mı?
11 dakika
63,007
  • Radyasyon Fiziği
  • Kültürel Antropoloji

Yaz sıcağında beyaz giymenin avantajlı olduğu yaygın olarak bilinir. Çünkü "beyaz" dediğimiz şey, ışığın bütün dalga boylarının yansıtılması sonucu oluşan renktir (daha doğrusu beynimiz, bütün dalga boylarını aynı anda alması hâlinde bu sinyali "beyaz" olarak yorumlar). Eğer beyaz renkli cisimler üzerlerine düşen bütün ışığı yansıtıyorsa, o zaman elektromanyetik spektrumun daha geniş bir aralığını bizden uzak tutuyorlar demektir. O zaman Güneş altına çıktığımız sıcak havalarda beyaz giyersek, daha kolay serinleriz. Öyle değil mi?

Siyah Giymek Daha Avantajlı Olabilir mi?

Bir grup diğer insana göre cevap, "hayır".[1], [2] Kuzey Afrika çöllerinde yaşayan Bedeviler'i düşünün. Eğer beyaz renk avantajlı olsaydı, "çölde yaşayanlar" anlamına gelen Bedeviler çoğunlukla siyah giyerler miydi? Benzer şekilde, onların güttüğü keçiler neden siyah kıllı olacak biçimde evrimleşmiş olsun? Bu o kadar ilginç bir soru ki 1980 yılında Nature dergisinde bu konuda "Sıcak Çöllerde Yaşayan Bedeviler Neden Siyah Cübbeler Giyiyor?" başlıklı bir makale bile yayınlandı![3]

Tüm Reklamları Kapat

Bedeviler aşırı sıcaklarda siyah giysiler giyerler.
Bedeviler aşırı sıcaklarda siyah giysiler giyerler.

Siyah giymeyle ilgili temel argüman şu: Beyaz Güneş'ten gelen ışığı geri yansıtır, evet; ancak yaz sıcaklarında "sıcak" hissetmemize neden olan tek şey Güneş'ten gelen ışınlar değildir. Aynı zamanda bedenimiz de sürekli ısı saçar. Eğer sıcak günlerde derdiniz serinlemekse, sadece Güneş'ten gelen ısıyı değil, bedeninizden saçılan ısıyı da düşünmek zorundasınız.

Bir battaniyeyi düşünün: Battaniyenin altına girdiğinizde sizi ısıtan şey, battaniyenin kendisinin sıcaklığı değildir. Battaniye, vücudunuz ile battaniye arasındaki havanın odadaki diğer havadan izole olmasına neden olur. Böylece bedeninizin saçtığı ısı, o sıkışan havayı ısıtır ve siz de ısındığınızı hissedersiniz. Yoksa battaniyenin kendisi, size herhangi bir ısı vermez (eğer elektrikli bir battaniye değilse).

Tüm Reklamları Kapat

İşte beyaz giymenin sorunu bu: Beyaz Güneş'ten geleni ışınları dışarı daha çok yansıtır ama, vücudunuzdan saçılan ısıyı da size daha fazla yansıtır. Eğer bunun "sıcaklık hissine" etkisi daha fazla ise, Güneş'ten gelen ışınları geri yansıtmak yerine bedenimizden saçılan ısıyı emecek bir renge ihtiyacımız var demektir. Bu da siyah rengin tanımıdır: Siyah, üzerine düşen tüm renkleri emen cisimlerin rengidir.

Tabii burada ufak ama önemli bir detay, o emilen ısının gideceği yerdir: Eğer siyah giysileriniz çok dar ve vücudunuzu saran nitelikteyse, hem Güneş'ten gelen hem de vücudunuzdan saçılan ısıyı emerek ısınan siyah giysiler, sizin daha da sıcak hissetmenize neden olacaktır. Bu nedenle, siyah giysilerin avantajından faydalanmak için, Güneş altında siyah giydiğinizde bol giysiler giymeniz gerekir. Ortamda hafif bir meltem de olması hâlinde vücudunuz ile giysi arasında sıkışan hava kolaylıkla yer değiştirecektir ve siyah giysinizin sizden gelen ısıyı etkili bir şekilde dağıtmasına yardımcı olacaktır.

Gerçekten de daha önceden yapılan daha önceden yapılan çalışmalar, beyaz yünlü inekler ile beyaz tüylü güvercinlerin bedenine ulaşan kısa dalgalı radyasyon miktarının, siyah yünlü ve siyah tüylü bireylere göre daha fazla olduğunu, yani beyaz renkli hayvanların vücutlarının daha kolay ısındığını göstermektedir.[4], [5], [6]

Reklam
NordPass Ücretsiz şifre yöneticisi ile eksiksiz dijital güvenlik
  • Şifrelerinizi, kredi kartlarınızı ve kişisel bilgilerinizi güvenle depolayın.
  • İnternet sitelerine giriş bilgilerinizi tek tıkla yükleyin ve yeni şifreleri kolayca kaydedin.
  • Şifreniz çalınırsa, anlık bildirimler alın.
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

Kızılötesi Analiz

Eğer işin daha da derinine inmek isterseniz, siyah giysilerin daha çok gerçekten beyaz giysilere kıyasla ısıyı daha çok emip emmediğini, dolayısıyla daha çok ısınıp ısınmadığını sorgulayabilirsiniz. Bunu yapmak için bir kızılötesi kamera kullanmak mümkündür.

Bunu anlamak için, şunu anlamak gerekir: Her cisim elektromanyetik ışıma yoluyla ışık saçar. Siz de şu anda bu yazıyı okurken etrafa ışık saçmaktasınız. Ancak bu ışık (üzerinizden yansıyanlar haricinde) görünür dalga boylarında değildir, çoğunluğu kızılötesi dalgaboylarındadır ve dolayısıyla dışarıdan bakan biri sizi farklı renklerde ışık saçan bir birey olarak görmez. Öte yandan bir metal aşırı ısınıp akkor hâle geçtiğinde, görünür dalga boylarında ışık saçmaya başlar ve bu nedenle kızıl-beyaz bir renge bürünür (Edison lambaların yanma prensibi de budur). Ancak bir kızılötesi kamera, bizim saçtığımız ışınları bile tespit edebilir.

Siyah, Daha Çok Isı Emer!

Saçtığınız radyasyon, sıcaklık ile büyük oranda ilişkilidir. Dolayısıyla bir kızılötesi kamera kullanarak, cismin sıcaklığı hakkında fikir edinebiliriz.[7] Bunu yapmak için, aşağıdaki fotoğraftaki giysileri kullanabiliriz:

Rhett Allain

Eğer bu giysilere kızılötesi kamerayla bakacak olursanız, aşağıdaki gibi görürdünüz. Elbette kızılötesi gerçekte böyle gözükmez. Kızılötesi kameralar, kızılötesi ışınları gözle görünür dalgaboylarındaki renklerle (mor, kırmızı, sarı, vs.) eşleyerek renklendirirler. Ama o renkler arasındaki farklar, kızılötesi radyasyon frekanslarındaki farklarla birebir örtüşür ve bu sayede bize bilgi verir. Bunu yaptığımızda, ortaya böyle bir görüntü çıkar:

Rhett Allain

İşte bu görüntüye bakarak, giysilerin sıcaklıklarını ölçebiliriz. Burada aslında ufak bir sorun var ama buna az sonra geleceğiz; şimdilik doğrudan sıcaklığı ölçebileceğimizi varsayarak devam edelim. Fotoğrafta en sağdaki siyah tişörtün sıcaklığı 55 santigrat derecedir. En soldaki beyaz tişörtün sıcaklığı ise 44.3 santigrat derecedir. Eğer sadece bu sayılara bakacak olursanız, elbette siyah tişörtün daha sıcak olduğunu söyleyebilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Ama bu şaşırtıcı değildir. Hatta kendiniz de deneyebilirsiniz: Eğer Güneş altına siyah bir kağıt ve beyaz bir kağıt bırakacak olursanız, 15 dakika sonra değdiğinizde siyah kağıdın beyaza göre çok daha sıcak olduğunu görebilirsiniz.

Beyaz, Siyahtan Daha Çok Termal Radyasyon Yansıtır mı?

Elbette bu durum, ikinci kısım için de doğrudur: Beyaz renk, termal radyasyonu yansıtarak vücudunuzdan saçılan termal radyasyonu size geri yansıtır. Ama bunu, siyah tişörte göre daha çok yapar mı? Asıl sorumuz budur.

Bunu yapmak için, ikinci bir test yapabiliriz. Farklı tişörtlerin kızılötesi ışınları yansıtma miktarını ölçmek için, sıcak olan ama çok sıcak olmayan bir ütü kullanabiliriz. Ütü, bizim kızılötesi kaynağımız olarak davranacaktır. Bunu, kameranın görüş alanının dışına koyarak, kameranın görüş alanındaki nesnelere kızılötesi ışınlar gönderebiliriz. Böylece kızılötesi ışınları nasıl yansıttıklarını görebiliriz.

Önce beyaz bir fayansı deneyelim. Bu malzeme, sınıflardaki beyaz tahtaların yapımında kullanılan ile aynıdır. Buna, ütümüzü kullanarak kızılötesi ışınlar gönderdiğimizde, bu şekilde yansıtır:

Tüm Reklamları Kapat

Rhett Allain

Elbette burada gördüğünüz kompozit (bileşke) bir fotoğraftır. Bu deney için kullandığımız FLIR One marka kızılötesi kamera, hem görünür dalga boyundaki hem de kızılötesi dalga boyunda çekim yapabilmektedir. Bu sayede üst tarafta görünür dalga boyunda ("gerçekte") nasıl göründüğünü gösteriyoruz, alt tarafta ise kızılötesi dalga boylarında...

Burada önemli olan, plakanın ortasındaki parlaklıktır. Bu parlama, ütünün saçtığı kızılötesi ışınların plaka üzerinden yansıması ve kamera tarafından yakalanması sonucu oluşmaktadır. Ütüyü de görmek isterseniz, o da bu şekilde gözükmektedir:

Rhett Allain

Örneğin bu fotoğrafta, fotoğrafın alt kısmındaki parlama da ütünün yer parkesinden yansımasından kaynaklanmaktadır. Şimdi, gelelim beyaz tişörte:

Rhett Allain

Az önceki plakanın aksine, hiçbir ek parlama görmemekteyiz. Bir de siyah tişörte bakalım:

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Kayıp Kitap Avcıları 1 – Peter Pan'ın İzinde

Tuhaf şeyler oluyor.

Önce herkesin kitapçılarda kuyruk olup beklediği “şimdiye kadar yazılmış en güzel öykü” kimse onu okuyamadan ortadan kayboldu. Sonra, Alba ve Diego kardeşler en sevdikleri kitap Peter Pan’ı okurken aslında öyküde hiç olmaması gereken bir sahneye rastladılar: Kaptan Kanca’nın lazer tabancası kullandığı bir sahneye!

Bir tarafta kimse okuyamadan ortadan kaybolan yepyeni bir kitap, diğer tarafta içine tuhaf karakterler sızan ünlü bir klasik. Bu ikisi arasında bir ilişki olabilir mi?

Alba ve Diego hem kayıp kitabı bulmak hem de Peter Pan’ı eski haline döndürmek zorundalar. Ama bunun için önce kendilerinin de bu öyküye sızmaları gerek. Kitapçılardan oluşan çok gizli bir örgüt onların Peter Pan’ın sihirli dünyasına girmelerine yardım edecek.

Sonra mı? Sonrası hayal edebileceğinizin bile ötesinde.

Devamını Göster
₺75.00
Kayıp Kitap Avcıları 1 – Peter Pan'ın İzinde

Rhett Allain

Aralarında neredeyse hiçbir fark gözükmemektedir. Siyah da beyaz gibi anlamlı bir kızılötesi yansıtmasına sahip değildir.

Bu, ilginç bir sonuçtur; çünkü iki tişört insan gözüne tamamen farklı renklerde gözükmesine rağmen, kızılötesi kamera için neredeyse farksız iki nesnedir. Bu, başta söylediğimiz beyaz giymenin dezavantajını ortadan kaldırıyor gibi gözükmektedir, çünkü görünen o ki beyaz, kızılötesi ışınları yansıtmak konusunda siyahtan daha kötü değildir. Bu açıdan baktığımızda, siyahın beyaza karşı avantajı kayboluyor gibi gözükmektedir.

Uzay Battaniyeleri ve Su Dökülmüş Tişört

Eğer kızılötesi ışınları gerçekten yansıtan bir yüzeyin neye benzeyeceğini merak ediyorsanız, uzay battaniyesi olarak da bilinen ve acil durum teknisyenlerinin hastalar üzerine örttüğü battaniyelere bakabiliriz. Benzer şekilde, bir nesne üzerinde suyun var olup olmadığı da kızılötesi yansıtıcılığını etkilemektedir. Aşağıda hem üzerine su dökülmüş bir tişörtü hem de sağ tarafta uzay battaniyelerinde de kullanılan mylar malzemesinden üretilen bir parçayı görebilirsiniz:

Rhett Allain

Tişört üzerindeki siyah bölge, üzerine azıcık su dökülmüş tişört bölgesidir. Suyun yüzeyindeki damlacıklar, sıvı fazdan gaz fazına geçerken etrafından enerji alır. Bu enerjinin çoğu, alt tabakadaki sudan gelir ve o kısmın sıcaklığının düşmesine neden olur. Zaten terleyerek ısı kaybetmemiz de bundandır: Terimiz buharlaşırken alt tabakalardan ve nihayetinde derimizden ısı alır ve bizim serinlememizi sağlar. Bu ısı kaybeden kısımlar, kamerada siyah gözükür.

Fotoğrafın sağ tarafındaki mylar da ilginçtir: Diğer kısımlardan farklı gözükür, çünkü hem görünür ışığı hem de kızılötesi radyasyonu fazlasıyla yansıtmaktadır. Bu kadar fazla ışıma varken, mylar'ın sıcaklığını ölçmek de zor olmaktadır. Çünkü kızılötesi kamerayla gördüğümüz yansıtılan ışıktır, saçılan ışık değil.

Kızılötesi Kamera Problemi: Yayılma vs. Yansıma

İşte bu noktada, karşımıza kızılötesi kameralarla ilgili temel bir problem çıkar: Kızıl ötesi kameralarla baktığınız nesnelerin her birinin farklı yayınımı (İng: "emissivity") vardır. Yayınım, bir nesnenin termal radyasyon yayma becerisinin bir ölçüsüdür. Bu değer, 0 ile 1 arasında bir sayıdır: Eğer bir nesne sadece kızılötesi radyasyon yayıyorsa ve üzerine düşen radyasyonu hiç yansıtmıyorsa, yayınım değeri 1 olacaktır. Sadece kızılötesi ışığı yansıtan ama kendisi hiç yaymayan bir nesnenin yayınımı 0 olacaktır.

Hem siyah hem de beyaz tişörtlerin yayınım değeri 1'e çok yakındır. Yani kızılötesi radyasyonu neredeyse hiç yansıtmazlar. Öte yandan mylar malzemeden yapılan battaniyelerin yayınım değeri 0'a çok yakındır, çünkü üzerine düşen kızılötesi ışınların çoğunu yansıtır.

Bu da sorumuza cevap olmaktadır: Birçok durumda beyaz giysilerle siyah giysiler kızılötesi spektrumunda birebir aynı gözükürler; çünkü her ikisi de birbirine yakın miktarda termal radyasyon yansıtırlar. Dolayısıyla kızılötesi skala konusunda bir fark yaratmayan; ancak görünür dalgaboylarını daha çok yansıtan beyaz renkli giysiler giymek genellikle daha iyi bir tercihtir.

Siyah Giymenin Avantajlı Olduğu Durumlar

Başta da söylediğimiz gibi sıcaklık hissimizi etkileyen tek unsur Güneş'ten gelen ışınlar değildir: Bedenimizden yayılan ısı, ortamın nem oranı, rüzgâr miktarı, kumaşın dokusu, kumaş kalınlığı, kişisel karakteristikler (terleme yatkınlığı, vs.) gibi birçok faktör, bu hissi doğrudan etkileyebilir.

Siyah giysiler giymenin avantajlı olduğu bir durum, siyahın baca etkisi yaratma ihtimalidir.[8] Buna göre siyah giysiler, vücutla giysi arasındaki havaya ısıtır ve ısınan havanın yükselmesine neden olarak, tıpkı bir baca gibi vücudu terk etmesini sağlar. Bu hava akımı, bireyin serinlemesine yardımcı olur. Tabii ki bunun çalışabilmesi için giysi ile deri arasında bir boşluk olmalıdır. Bedeviler'in siyah giysilerinin aynı zamanda bol olmasının nedeni budur. Eğer siz de bol giysiler giymeyi seviyorsanız, siyah sizin için daha uygun bir renk olabilir. Aksi takdirde siyah kumaş fazlasıyla ısınacak ve vücudunuzun da ısınmasına neden olarak sıcak hissetmenize sebep olacaktır.

Tüm Reklamları Kapat

Özellikle de havayı hareket ettirecek hafif bir meltemin olduğu durumlarda bol ve siyah giysiler giymek, dar ve beyaz giysiler girmeye nazaran daha avantajlı olabilmektedir.[1]

Siyah Bedevi cübbeleri, beyaz cübbelere nazaran, radyasyon yoluyla Güneş'ten 2-3 kat daha fazla ısı almaktadır; ancak cübbenin altındaki hava akışı daha etkili olduğu için, siyah cübbeler bu ısı deriye ulaşamadan uzaklaştırılmaktadır. Cübbe ile deri arasındaki havanın sıcaklığı her iki renk için de aynıdır. Cübbe altında daha hızlı konveksiyon olması, kişinin daha konforlu hissetmesine neden oluyor olabilir.
Siyah Bedevi cübbeleri, beyaz cübbelere nazaran, radyasyon yoluyla Güneş'ten 2-3 kat daha fazla ısı almaktadır; ancak cübbenin altındaki hava akışı daha etkili olduğu için, siyah cübbeler bu ısı deriye ulaşamadan uzaklaştırılmaktadır. Cübbe ile deri arasındaki havanın sıcaklığı her iki renk için de aynıdır. Cübbe altında daha hızlı konveksiyon olması, kişinin daha konforlu hissetmesine neden oluyor olabilir.
Nature

Çıplak Gezmek En İyisi Değil mi?

Burada akla takılan bir diğer ihtimal, neden bir renk seçmek zorunda olduğumuzdur: Çıplak gezmek en iyisi değil mi?

Çıplaklığa yönelik tabular bir yana, aslında bu en iyi strateji değil gibi gözükmektedir. Çünkü eğer kanser olmak istemiyorsanız, Güneş altına çıktığınız zaman Güneş kremi kullanmanız gerekecektir. Ne var ki Güneş kremleri, deriyi örterek terleme sürecini yavaşlatmaktadır, bu da serinlik hissini düşürmektedir. Dolayısıyla bir miktar giysi ile Güneş'ten gelen tehlikeli radyoaktif ışınları kesmek ve bu sırada vücudunuza ulaşan ısıyı azaltmak iyi bir tercih olacaktır.

Sonuç

Sonuç olarak, Güneş altındayken daha serin hissetmek için evrensel olarak başarılı bir renk yok gibi gözükmektedir. Sayısız faktör, bu hissi etkilemektedir ve "siyah" ve "beyaz" tercihleri ardında da sanılandan daha derin bir fizik yatmaktadır.

İllâ evrensel bir kural söylememizi isterseniz, genel bir kural olarak, dar giysiler giymeyi seviyorsanız beyazın iyi bir tercih olabileceğidir. Bol giysiler giymeyi sevenler içinse siyah daha iyi bir renk gibi gözükmektedir.[9] Ancak Güneş kremi kullandığınız müddetçe, olabildiğince az giysi giymek en iyisi fakat hiç giysi giymemek en optimal strateji değildir.[10]

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
34
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 47
  • Bilim Budur! 27
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 19
  • Tebrikler! 17
  • İnanılmaz 11
  • Muhteşem! 10
  • Umut Verici! 2
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Wired | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/01/2023 23:18:25 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10735

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Kuvvet
İklim Değişimi
Yanlış
Hominid
Ölümden Sonra Yaşam
Müzik
Sinek
Dişler
Ara Tür
İnsanlık
Bakteri
Tehlike
Veri
Moleküler Biyoloji Ve Genetik
Anksiyete
Duygu
Antikor
Balık Çeşitliliği
Koruma
Biyokimya
Hızlı
Tüyler
İnsan
Böcek
Enzim
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
R. Allain, et al. Güneş Altında Beyaz mı Giymek Gerekir, Siyah mı?. (15 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 30 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10735
Allain, R., Bakırcı, Ç. M. (2021, July 15). Güneş Altında Beyaz mı Giymek Gerekir, Siyah mı?. Evrim Ağacı. Retrieved January 30, 2023. from https://evrimagaci.org/s/10735
R. Allain, et al. “Güneş Altında Beyaz mı Giymek Gerekir, Siyah mı?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 15 Jul. 2021, https://evrimagaci.org/s/10735.
Allain, Rhett. Bakırcı, Çağrı Mert. “Güneş Altında Beyaz mı Giymek Gerekir, Siyah mı?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, July 15, 2021. https://evrimagaci.org/s/10735.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.