Domuz Gribi (H1N1) Nedir? Tarih Boyunca Ne Tür Salgınlara Neden Oldu?

Domuz Gribi (H1N1) Nedir? Tarih Boyunca Ne Tür Salgınlara Neden Oldu?
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
5 dakika
465 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Domuz Gribi (H1N1)
  • Türkçe Adı Domuz Gribi (H1N1)
  • İngilizce Adı Swine Flu
  • OMIM 614680
  • Diğer İsimleri H1N1 Gribi, H1N1 Influenzası

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

H1N1, Influenza A cinsi bir virüstür. Bu virüsün farklı suşları, farklı hastalıklara sebep olmaktadır. Örneğin H1N1/09 isimli suş Domuz Gribi’ne neden olmaktadır, Influenza A H1N1 1918’deki suşu İspanyol Gribi’ne, Rusya suşu 1977’de Rus Grip Salgını’na yol açmıştır.

H1N1/09, 2009 yılı Mart ayının sonlarında Meksika’da ortaya çıktı. Kısa bir süre sonra Amerika Birleşik Devletleri’ne sıçradı. Sonra ise dünyanın tüm her yerinde vakalara rastlandı.

Belirti ve Semptomlar

H1N1/09’da semptomlar grip veya grip benzeri hastalıklarla aynıdır: Ateş, öksürük, vücut-baş ağrıları, üşüme hissi ve yorgunluk vb.

Reklamı Kapat

Hastalığa yakalananların yaklaşık %80’inde ateş (>38°) görülür. Öksürük, mevsimsel gripteki gibi kurudur; balgam görülmez. Ciddi boyutlara ulaşabilen, acı verici vücut ağrıları yaygındır. Hastaların yarısına yakını ateş basması yaşadığını aktarmaktadır. Ciddi derecede halsizlik görülmektedir. Nefes darlığı ağrı şeklinde görülebilmektedir.

Boğaz ağrısı, hapşırma, baş ağrısı ve burun akıntısı nadiren görülen belirtilerdir.

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Influenza veya halk arasındaki ismiyle grip, Alphainfluenzavirus (Influenza A), Betainfluenzavirus (Influenza B), Gammainfluenzavirus (Influenza C) ve Deltainfluenzavirus (Influenza D) olmak üzere 4 cinsi vardır. Bu dört cins Isavirus, Thogotovirus ve Quaranjavirus cinsleriyle beraber Orthomyxoviridae isimli RNA virüsü ailesini oluşturur. Orthomyxoviridae ailesine mensup virüsler negatif polariteli, tek iplikli RNA’lardan oluşurlar. Büyüklükleri 120 nanometreye ulaşabilir. Mevsimsel Grip olarak bildiğimiz enfeksiyonlara Influenza A ve Influenza B cinsleri sebep olur ve H1N1 de Influenza A cinsine mensuptur. H1N1/09, genetik yapısını oluşturan 4 zincirin 2’sini domuz, 1’ini insan ve 1’ini de kuş grip virüsünden almaktadır.

Risk grubu hastaneye yatma ihtimali veya ölüm ihtimali virüsü almaları halinde daha yüksek olan bireyleri kapsamaktadır. Bu grubu; kronik hastalığı olan kişiler, AIDS gibi bağışıklık sistemini baskılayıcı hastalığı olan kişiler, hamileler ve yeni doğum yapmış kişiler, aşırı kilolu bireyler, sağlık çalışanları, 6 ay-24 yaş arası bireyler oluşturmaktadır.

Teşhis Yöntemleri

Gripten ve soğuk algınlığından pek farklı belirtiler göstermemesi, teşhisi bir miktar zorlaştıran unsurdur. Nazofaringeal sürüntü yöntemiyle alınan örnekler üzerinde rt-PCR testi yapılması, H1N1 virüsü için en bilindik tanı yöntemidir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Daha kolay ve her laboratuvarda uygulanması daha mümkün olan bir yöntem ise, belirtilerin ortaya çıkmasından 1-2 gün sonra hastadan alınan mukoza tabakasında H1N1/09 virüsünün aranmasıdır.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Risk altında olmayan gruplar, hafif veya orta derecede atlatan hastalar evde dinlenerek ve semptomatik tedavi ile takibe alınırlar. Kişi risk grubunda ise veya hastalık ağır derecede seyrediyorsa tıbbi destek alınmalıdır. Hekim tarafından değerlendirilen hastalara antiviral tedavi uygulanacaktır. Mevsimsel gripte olduğu gibi H1N1’de de oseltamivir ve zanavimir kullanılması yaygındır. Ayrıca ağrı kesici olarak ise parasetamol türevi ilaçlar kullanılır.

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Vücuda virüsün alınmasından sonra belirtiler 3-6 saat gibi sürelerde de kendini gösterebileceği gibi bir haftayı da bulabilir. Hastalık risk grubu dışındaki ve semptomların hafif-orta seyrettiği vakalarda hastalığın iyileşmesi 3-7 gün sürmektedir. Şiddetli semptom gösteren bireylerde hastalık 1 haftadan uzun sürebilmektedir.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

H1N1 tarafından dünyada çıktığı bilinen ilk salgın 1918-20 İspanyol Gribi salgınıydı. O dönemde dünyaya yayılan virüs, Osmanlı’ya kadar ulaştı ve tahminen 17 ila 100 milyon kişiyi öldürdü. 1976 yılında New Jersey’de H1N1 13 askeri personelde solunum hastalıklarına sebep oldu. 1 kişinin öldüğü rapor edildi. Domuzlarla temas öyküsü olmamasına rağmen salgına neyin yol açtığı bilinmemektedir. 1977’de H1N1 (A/USSR/77) suşu salgına neden oldu. Salgın, özellikle 25 yaşın altındaki kişileri ağır etkiledi ve salgın 700.000'den fazla ölümle sonuçlandı.

Reklamı Kapat

2009’da ise H1N1/09 Suşu Domuz Gribi Salgını’na yol açtı. Meksika’dan ABD’ye oradan da dünyaya sıçradı. 150.000-575.000 kadar kişinin ölümüne yol açtı, bu salgında suşun vaka öldürücülük oranı %0,01 olarak ölçülmüştü. Hindistan’da 2012’de 300 kişinin hasta olduğu ve 20’den fazla ölümün rapor edildiği küçük ölçekli bir salgın yaşandı. 2015’te yine Hindistan’da 31.000’den fazla vakanın bildirildiği bir salgın yaşandı. Salgın sebebiyle 1895 kişi öldü. 2017’de Maldivler’de 185 kişinin H1N1 vakası olduğu bildirildi. 4 kişi bu virüs yüzünden öldü. Aynı yılın Temmuz ayında Myanmar’da bir salgın yaşandı. 30 kişinin H1N1 hastası olduğu aktarıldı. Salgında 6 kişi öldü. 2017-2018 yıllarında 28 kişinin öldüğü bir salgın Pakistan’da kendini gösterdi. 2019’da üç ülkede salgınlar kendini gösterdi. Malta’da 30 kişi H1N1 tedavisi gördü, Ocak aylarında Fas’ta 9 ölüm kaydedildi, Şubat aylarında ise Fas’ın çeşitli şehirlerinde 11 ölüm rapor edildi. Kasım’da ise İran’da 4000 kişinin hastaneye kaldırıldığı ve 56 kişinin öldüğü bir salgın yaşandı.

Önlem Yöntemleri

Enfeksiyonu kapan kişiler, belirtilerin çıkmasından önceki bir günden itibaren hastalık süresince virüsü yayabilme potansiyeline sahiptir. Hasta domuzlardan H1N1 ve benzeri virüsler bulaşabilmektedir. Bunun önüne geçebilmek için domuzlarla yakın temastan kaçınmak en işlevsel önlem yöntemidir. İnsandan insana bulaşı önlemek için ise mevsimsel grip için alınan önlemleri sürdürmek yeterlidir. Öksürürken ve hapşırırken ağız ve burnu tek kullanımlık mendille kapatmak (işlem sonrası mendil çöpe atılmalı), belirti gösteren kişilerle yakın temastan kaçınmak, elleri ağız ve buruna sürmeyi kesmek, elleri sık sık su ve sabunla yıkamak, alkol bazlı el dezenfektanları kullanmak, sık kullanılan yüzeyleri belirli aralıklarla temizlemek vb.

H1N1 enfeksiyonundan şüphe ediyor ve hastaneye başvurmanız gerekiyorsa ağız ve burunu kapatacak şekilde cerrahi maske takmak da çevrenizdeki insanların sağlığı için önem arz etmektedir.

Ayrıca H1N1 için geliştirilmiş aşıları olmak da enfeksiyonu önlemek için alabileceğiniz en iyi önlemlerdendir.

Reklamı Kapat

Etimoloji

H1N1’in genetik yapısını oluşturan zincirlerin yarısını Domuz Influenzası’ndan alması sebebiyle H1N1/09 virüsünün sebep olduğu hastalığa Domuz Gribi denmektedir. "H" ve "N" harfleriyle ve isimlendirmede kullanılan sayılarla ilgili daha fazla bilgiyi buradan alabilirsiniz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/12/2021 09:45:46 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11157

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Tahmin
Protein
Yılan
Diyet
Canlılık Cansızlık
Cinsiyet Araştırmaları
Grip
Beslenme Biçimi
Yörünge
Homeostasis
Genetik Mühendisliği
Obstetrik
Meteor
Çeviri
Besin
Cinsellik
Alzheimer
Köpek
Taksonomi
Evrim Ağacı Duyurusu
Balina
Gezegen
Renk
Köpekbalığı
Ölçüm
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et