COVID-19 Neden ve Nasıl Koku Kaybına Neden Olur?

COVID-19 Neden ve Nasıl Koku Kaybına Neden Olur?
Koronavirüsle koklamak
Pixabay
Yazar Sara Harrison Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
4,401 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

SARS-CoV-2 virüsü ile hayatımıza giren koronavirüs pandemisi gün geçtikçe dünyada yayılmaya devam ediyor. Virüsü taşıyan canlıların doğrudan ya da dolaylı teması ile insanlara bulaşan virüs, öldürücülüğü az olsa da bulaşıcılığının yüksekliği yüzünden insan hayatını önemli ölçüde tehdit eden bir hal aldı. Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) yaptığı açıklamaya göre, Ekim 2020 itibariyle Dünya üzerinde salgın yüzünden hayatını kaybedenlerin sayısı 1 milyonu aştı.

Virüsü taşıyan ama herhangi bir hastalık belirtisi göstermediği için virüsü taşıdığının farkında olmayan insanlar nedeniyle giderek yayılan salgınının belirtilerini ve yakalanmanız halinde yapmanız gerekenlere şu içeriğimizden ulaşabilirsiniz. Biz bu içeriğimizde daha spesifik bir konuyu ele alacağız ve "Covid-19 enfeksiyonu neden koku duyusunun kaybına neden oluyor?" sorusunun üzerinde duracağız.

Anozmi (anosmia) ya da bilinen diğer adıyla koku kaybı, bir veya daha fazla kokunun algılanma yeteneğinin kaybedilmesidir. Anozmi, burun mukozasının iltihabı, burun boşluğunun tıkanması veya beynin bir temporal lobunun tahrip edilmesine bağlı olarak gerçekleşebileceği gibi, üst solunum yollarını tutan enfeksiyonlara bağlı olarak da gerçekleşebilir.

Üst solunum yollarının enfeksiyonuna ve dolayısı ile anozmiye sebep olabilen 200'den fazla virüs bulunmaktadır. Bu virüslerin neden olduğu hastalıklar içerisinde grip ve yaygın soğuk algınlığı da bulunmaktadır. Daha önceden tanımlanmış koronavirüsler ise enfeksiyon kaynaklı anozmilerin %10-15'inden sorumludur.

Reklamı Kapat

Günümüzde COVID-19 salgınından sorumlu olan SARS-CoV-2 virüsünün de üst solunum yollarını tutarak anozmiye neden olduğuna dair kanıtlar bulunmaktadır. Almanya'da tespit edilen vakaların 3'te 2'sinin ve Kuzey Kore'deki vakaların %30'unun ana semptom olarak anozmi yaşadığı rapor edilmiştir.

Virüsün reseptörlere bağlanış modeli
Virüsün reseptörlere bağlanış modeli
Epistem Türkiye

Bilim insanlarının aklını kurcalayan önemli sorulardan biri de COVID-19 hastalığının koku alma sistemimizi nasıl etkilediğidir. COVID-19 enfeksiyonunun koku alma sistemimizi nasıl rahatsız ettiğini anlamak için bilim insanları önce enfekte edilebilir hedefleri belirledi. SARS-CoV-2 virüsünün hücre içine girebilmesi için 2 proteine ihtiyacı vardır; ACE2 ve TMPRSS2 proteinleri.

Bio-connect

ACE2 proteinleri birer reseptördür ve üst solunum yolunu kaplayan hücrelerin yüzeyinde bulunur. TMPRSS2 ise virüsün hücre içine girdikten sonra onu istila etmesine yardımcı olan bir proteindir. Virüs, bir kere hücre içine girdiği zaman kendini kopyalamaya başlar ve immün sisteemin inflamatuvar yanıtını tetikler. Tam da bu noktada virüsün asıl tahribat ve yıkım gücü ortaya çıkar. Bilim insanları burada virüsün koku alma nöronlarını enfekte edip yıktığını ve koku alma sinyallerinin oluşturulup beynin ilgili bölümüne ulaştırılamadığını düşünüyor.

Koku Yetisinin Kaybı Geçici Midir?

Bu soruya net bir cevap vermek pek doğru olmaz; çünkü COVID-19 enfeksiyonu asemptomatik (belirti göstermeyen) olabildiği gibi, atipik (farklı insanlarda farklı belirtiler gösteren türde) de olabilmektedir. O yüzden koku kaybı bazı vakalarda geçici olabildiği gibi, bazı vakalarda kalıcı olabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Normal şartlar altında immün sistemimiz virüsü yendiği, şişkinlikler dindiği ve aroma molekülleri hasar görmemiş reseptörlere doğru bir şekilde bağlanabildiği zaman koku alma sistemi normale dönmektedir. Ancak koku alma sistemi her zaman, tamamen normale dönemeyebilir. Bu biraz daha teorik bir yaklaşım olsa da, vücudun inflamatuvar yanıtı sonucu salgılanan bazı kimyasallar enfekte olmuş dokuları yok ederler. Eğer enfekte olmuş dokular koku nöronlarını içeriyorsa koku nöronları da yıkılır ve koku kaybı kalıcı olur. Bu etkiye "sıçrama hasarı" denir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Korkutucu! 9
  • Bilim Budur! 6
  • Üzücü! 5
  • İnanılmaz 4
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Tebrikler! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Grrr... *@$# 2
  • İğrenç! 2
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • Muhteşem! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: National Geographic | Arşiv Bağlantısı
  • S. Gane, et al. Covid-19 Can Cause Loss Of Smell, And Scientists Finally Discovered Why. (22 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 01 Ekim 2020. Alındığı Yer: Science Alert | Arşiv Bağlantısı
  • L. Kay. Why Covid-19 Makes People Lose Their Sense Of Smell. (13 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 01 Ekim 2020. Alındığı Yer: Scientific American | Arşiv Bağlantısı
  • N. Kumar. (PDF, 2020). Loss of sense of smell as marker of COVID-19 infection. Not: ENT UK.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/08/2021 13:58:01 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9400

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Factchecking
Çağ
Ara Tür
Uzaylı
Beslenme Bilimi
Adaptasyon
Beslenme Biçimi
Bilim İnsanı
Zihin
Yayılım
Dinozor
Yumurta
Hava
Kalıtım
Parazit
Element
Kedigiller
Metal
Süpernova
Hormon
Gen İfadesi
Nadir
Dünya
Avrupa
Kemik
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın