Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

COVID-19 Neden ve Nasıl Koku Kaybına Neden Olur?

COVID-19 Neden ve Nasıl Koku Kaybına Neden Olur? Pixabay
Koronavirüsle koklamak
3 dakika
4,747
Tüm Reklamları Kapat

SARS-CoV-2 virüsü ile hayatımıza giren koronavirüs pandemisi gün geçtikçe dünyada yayılmaya devam ediyor. Virüsü taşıyan canlıların doğrudan ya da dolaylı teması ile insanlara bulaşan virüs, öldürücülüğü az olsa da bulaşıcılığının yüksekliği yüzünden insan hayatını önemli ölçüde tehdit eden bir hal aldı. Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) yaptığı açıklamaya göre, Ekim 2020 itibariyle Dünya üzerinde salgın yüzünden hayatını kaybedenlerin sayısı 1 milyonu aştı.

Virüsü taşıyan ama herhangi bir hastalık belirtisi göstermediği için virüsü taşıdığının farkında olmayan insanlar nedeniyle giderek yayılan salgınının belirtilerini ve yakalanmanız halinde yapmanız gerekenlere şu içeriğimizden ulaşabilirsiniz. Biz bu içeriğimizde daha spesifik bir konuyu ele alacağız ve "Covid-19 enfeksiyonu neden koku duyusunun kaybına neden oluyor?" sorusunun üzerinde duracağız.

Anozmi (anosmia) ya da bilinen diğer adıyla koku kaybı, bir veya daha fazla kokunun algılanma yeteneğinin kaybedilmesidir. Anozmi, burun mukozasının iltihabı, burun boşluğunun tıkanması veya beynin bir temporal lobunun tahrip edilmesine bağlı olarak gerçekleşebileceği gibi, üst solunum yollarını tutan enfeksiyonlara bağlı olarak da gerçekleşebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Üst solunum yollarının enfeksiyonuna ve dolayısı ile anozmiye sebep olabilen 200'den fazla virüs bulunmaktadır. Bu virüslerin neden olduğu hastalıklar içerisinde grip ve yaygın soğuk algınlığı da bulunmaktadır. Daha önceden tanımlanmış koronavirüsler ise enfeksiyon kaynaklı anozmilerin %10-15'inden sorumludur.

Günümüzde COVID-19 salgınından sorumlu olan SARS-CoV-2 virüsünün de üst solunum yollarını tutarak anozmiye neden olduğuna dair kanıtlar bulunmaktadır. Almanya'da tespit edilen vakaların 3'te 2'sinin ve Kuzey Kore'deki vakaların %30'unun ana semptom olarak anozmi yaşadığı rapor edilmiştir.

Virüsün reseptörlere bağlanış modeli
Virüsün reseptörlere bağlanış modeli
Epistem Türkiye

Bilim insanlarının aklını kurcalayan önemli sorulardan biri de COVID-19 hastalığının koku alma sistemimizi nasıl etkilediğidir. COVID-19 enfeksiyonunun koku alma sistemimizi nasıl rahatsız ettiğini anlamak için bilim insanları önce enfekte edilebilir hedefleri belirledi. SARS-CoV-2 virüsünün hücre içine girebilmesi için 2 proteine ihtiyacı vardır; ACE2 ve TMPRSS2 proteinleri.

Bio-connect

ACE2 proteinleri birer reseptördür ve üst solunum yolunu kaplayan hücrelerin yüzeyinde bulunur. TMPRSS2 ise virüsün hücre içine girdikten sonra onu istila etmesine yardımcı olan bir proteindir. Virüs, bir kere hücre içine girdiği zaman kendini kopyalamaya başlar ve immün sisteemin inflamatuvar yanıtını tetikler. Tam da bu noktada virüsün asıl tahribat ve yıkım gücü ortaya çıkar. Bilim insanları burada virüsün koku alma nöronlarını enfekte edip yıktığını ve koku alma sinyallerinin oluşturulup beynin ilgili bölümüne ulaştırılamadığını düşünüyor.

Tüm Reklamları Kapat

Koku Yetisinin Kaybı Geçici Midir?

Bu soruya net bir cevap vermek pek doğru olmaz; çünkü COVID-19 enfeksiyonu asemptomatik (belirti göstermeyen) olabildiği gibi, atipik (farklı insanlarda farklı belirtiler gösteren türde) de olabilmektedir. O yüzden koku kaybı bazı vakalarda geçici olabildiği gibi, bazı vakalarda kalıcı olabilir.

Normal şartlar altında immün sistemimiz virüsü yendiği, şişkinlikler dindiği ve aroma molekülleri hasar görmemiş reseptörlere doğru bir şekilde bağlanabildiği zaman koku alma sistemi normale dönmektedir. Ancak koku alma sistemi her zaman, tamamen normale dönemeyebilir. Bu biraz daha teorik bir yaklaşım olsa da, vücudun inflamatuvar yanıtı sonucu salgılanan bazı kimyasallar enfekte olmuş dokuları yok ederler. Eğer enfekte olmuş dokular koku nöronlarını içeriyorsa koku nöronları da yıkılır ve koku kaybı kalıcı olur. Bu etkiye "sıçrama hasarı" denir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
31
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Korkutucu! 9
  • Bilim Budur! 7
  • İnanılmaz 7
  • Üzücü! 5
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Tebrikler! 2
  • Grrr... *@$# 2
  • İğrenç! 2
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • Muhteşem! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: National Geographic | Arşiv Bağlantısı
  • S. Gane, et al. Covid-19 Can Cause Loss Of Smell, And Scientists Finally Discovered Why. (22 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 1 Ekim 2020. Alındığı Yer: Science Alert | Arşiv Bağlantısı
  • L. Kay. Why Covid-19 Makes People Lose Their Sense Of Smell. (13 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 1 Ekim 2020. Alındığı Yer: Scientific American | Arşiv Bağlantısı
  • N. Kumar. (PDF, 2020). Loss Of Sense Of Smell As Marker Of Covid-19 Infection. Not: ENT UK.
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/05/2024 09:11:13 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9400

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Solunum
Yaşamın Başlangıcı
Küresel Salgın
Karanlık
Oyun Teorisi
Organizma
Evrim
Ufo
Arı
Radyasyon
Isı
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Optik
Ribozim
Orman
Alzheimer
Elektromanyetizma
Venüs
Hareket
Nörobilim
Genetik
Regülasyon
Dişler
Genel Görelilik Teorisi
Video
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
S. Harrison, et al. COVID-19 Neden ve Nasıl Koku Kaybına Neden Olur?. (4 Ekim 2020). Alındığı Tarih: 20 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9400
Harrison, S., Çolak, C., Bakırcı, Ç. M. (2020, October 04). COVID-19 Neden ve Nasıl Koku Kaybına Neden Olur?. Evrim Ağacı. Retrieved May 20, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9400
S. Harrison, et al. “COVID-19 Neden ve Nasıl Koku Kaybına Neden Olur?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 04 Oct. 2020, https://evrimagaci.org/s/9400.
Harrison, Sara. Çolak, Canberk. Bakırcı, Çağrı Mert. “COVID-19 Neden ve Nasıl Koku Kaybına Neden Olur?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 04, 2020. https://evrimagaci.org/s/9400.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close