Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Doğal Seçilim'in Deneysel Olarak Gözlenmesi: En İyinin Hayatta Kalması

Doğal Seçilim'in Deneysel Olarak Gözlenmesi: En İyinin Hayatta Kalması Pixabay
8 dakika
5,616
  • Evrimsel Biyoloji
  • Mikroevrim
Evrim Ağacı Akademi: Evrimi Anlamak Yazı Dizisi

Bu yazı, Evrimi Anlamak yazı dizisinin 16. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan ""Tesadüf" Geliyor, Kaçın! Bilimde "Şans" ve "Tesadüf" Kavramlarına Yer Yok mu?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Bu yazımızda sizlere Charles Robert Darwin’in Evrim Teorisi’nin temelini oluşturan kavramdan bahsetmek istiyoruz: “En iyinin hayatta kalması” olarak ve İngilizcesinin bir kalıp olarak meşhur hale geldiği “survival of the fittest”.

Belki bu konuda söylenmesi gereken ilk ve en önemli nokta, bu kalıbın Darwin'in Herbert Spencer'dan duyarak bir metafor olarak kullanmak için seçtiği bir kalıptır. Çok dar bir anlam taşır; ancak Darwin'in Türlerin Kökeni'nde açıklamayı kolaylaştırmak adına sıklıkla başvurduğu metaforlardan biridir ve işe de yarar. Ne var ki bu kalıbı doğrudan, ilk anlamıyla düşündüğünüzde, Evrim ile ilgili yanlış düşüncelere kapılabilirsiniz.

Bu Reklamı Kapat

Aslında Türkçesi, İngilizcesine göre biraz daha doğru bir anlam taşıyor. Bu ne mi demek? Aslında kalıp olarak kullanılan sözcük, anlatılmak isteneni tam olarak karşılamıyor. Çünkü hayatta kalmak için tek gereken şey “fit” (sağlıklı, dinamik, sportif, vb.) olmak değil. Çok genel bir anlamda “iyi” olmak gerekiyor. Ki bu “iyilik” kavramı canlıdan canlıya, bölgeden bölgeye, zamandan zamana, koşuldan koşula değişebilir. Yani çok geniş bir yelpazedir, “iyi” olarak bahsedilen.

Peki, bunu biraz açalım: Günümüzde Evrim Teorisi’ni reddeden kitle bile, bazı göz ardı edilebilir şans durumları hariç, her zaman bulunduğu ortama en çok adapte olanın hayatta kalacağını kabul eder. Bunu reddetmek akıl dışıdır. Aslında Evrim Teorisi’ni de reddetmek, aynı sebeple akıl dışıdır ancak bunu, karşıtı olan insanlar görmezler, göremezler. Neyse, bu başka bir yazının konusu.

Bu Reklamı Kapat

Şimdi, koyu şekilde yazdığımız 5 kelimeye dikkatinizi çekmek istiyoruz: Bulunduğu ortama en çok adapte olan… İşte başlıkta ve ilk paragrafta belirttiğim “En İyi” kavramının aslında karşıladığı kavram, tam olarak budur. Birkaç örnekle bunu gösterelim:

Tarladaki Fareler

Bu, doğal seçilimin (Doğal Seçilim kavramı “en iyinin hayatta kalması” kavramı ile birebir ilişkilidir ve birbiri yerine kullanılabilir) en bariz ve en bilinen örneklerindendir. Kahverengi tonda olan bir tarlaya, 50 tane dişili erkekli beyaz fare ile 50 tane dişili erkekli siyah fare bırakın. Ayrıca farelerin avcısı konumundaki şahin gibi yırtıcı bir kuşu da aynı tarlaya bırakın. Ve nesiller boyunca gözleyin. Göreceğiniz şey şudur: Siyah fareler, normal zamanlarda beyaz farelere göre kahverengi toprak zemininde çok daha iyi kamufle olabileceklerdir. Bu da, şahinin onları görmesini zorlaştıracaktır. Öte yandan beyaz fareler, tabiri yerindeyse “kabak gibi” belli olacaklardır. Bu da, şahinin çoğunlukla (ama her zaman değil) beyaz fareleri avlamasına sebep olacaktır.

Bu ne demektir? Zaman geçtikçe tarladaki beyaz fare sayısı azalacak, siyah fare sayısı artacaktır. Ta ki, kar yağana kadar. Öyle bir yer hayal edin ki 6 ay karlarla kaplı olsun, 6 ay yaz yaşansın. Bu 6 ay karla kaplı dönemde, beyaz fareler ortama çok daha iyi adapte olacaklardır. Öte yandan bu defa siyah fareler “kabak gibi” gözükeceklerdir. Bu devinim bu şekilde sürüp gidecektir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İşte, eğer bu şekilde 6 ay yaz, 6 ay kış yaşanan bir bölgeden çok, daha normal bir iklimi göz önünde bulundurursak; örneğin 10 ay boyunca kar yağmayan, sadece 2 ay kar yağan bir bölgeyi düşünürsek; siyah farelerin hayatta kalma şansı çok daha yüksek olacaktır.

İşte bu sebeple, siyah fareler daha uzun süreler yaşayabilecekler ve beyaz farelere kıyasla daha çok çiftleşebileceklerdir. Hatta, daha kırçıllı-kahverengi renk, hem karda, hem normal toprak üzerinde daha çok avantaj sağlar diye düşünürsek, her nesilde, yavrulardan daha kırçıllı-kahverengi renkte olanlar, siyah farelere bile kıyasla daha fazla avantajlı konumda olacaklardır. Bu da, siyah farelerin renklerinde, kırçıllı-kahverengiye doğru bir dönüşü görmemize sebep olur. Çünkü kırçıllı-kahverengi renkte olanlar daha çok hayatta kalacak, daha çok çocuk yapacak ve kendilerindeki kırçıllı-kahverengi genini yavrularına aktarabileceklerdir.

Yıllar sonunda, tarlada göreceğimiz şey, yok denecek kadar -veya hiç- beyaz fare, bol sayıda kırçıllı-kahverengi fare ve bu sayıdan biraz daha az siyah faredir.

Önemli Uyarı: Bu örneği, güneşte kızaran teninizle ve sonradan kararan ten renginizle kıyaslamayınız. Çünkü siz güneş altından ayrıldıktan birkaç hafta sonra, teniniz normal hale gelecektir kendiliğiden. Ancak kırçıllı-kahverengi fareleri o tarladan alıp, başka yerde kendisi gibi renkte olan farelerle çiftleşmelerini sağlarsak, kendilerine has renkleri asla kaybolmayacaktır (genetik sebeplerle bir kısmı özlerine dönebilir; ancak bu ten renginin eski hale dönmesinden tamamen farklıdır. Bkz: Mendel Yasaları). İşte ten renginizin kararıp sonra eski haline dönmesi modifikasyona, farenin renginin ortama uygun hale gelmesi ise adaptasyona örnektir.

Gözün Evrimi

Evrim Karşıtları'nın Evrim Teorisi’ne saldırmak için en sık başvurdukları kavram “İndirgenemez Karmaşıklık” iddiasıdır. Bu çürütülmüş ve çarpık iddiaya göre, göz, kanat gibi organların yarım yamalak bulunmalarının hiçbir anlamı yoktur. Dolayısıyla Evrim "gerçek olsaydı" ve göz hiç yoktan, zamanla, kademe kademe oluşsaydı, aradaki basamaklar hiçbir işe yaramaz olacaktı. En nihayetinde %1 işleyen göz ne işe yarar ki?

Bu Reklamı Kapat

Evrim Karşıtları, burada ince bir mantık ve cümle oyunu oynamaya çalışmakta ve her zaman oldukları gibi bilimsellikten uzaklaşmaktadırlar. Üstelik bu iddiaya sizin de inanmanızı sağlamak için, kendilerinden oldukça emin bir şekilde konuşmaktadırlar. Günümüzde, İndirgenemez Karmaşıklık fikrinin babası ve 2000'li yıllara kadar en koyu savunucusu olan Lehigh Üniversitesi'nden biyokimyager Prof. Dr. Michael Behe bile artık bu görüşünün yanlışlığından utanıyor olsa gerek ki, son 6-7 yıllık süreçte kendisine hiçbir bilimsel ortamda rastlayamıyoruz. Zira bağlı bulunduğu Biyoloji Departmanı okulun internet sitesinde açık bir yazı yazarak akademisyenleri arasında bulunan Behe'nin fikirlerinin bilim dışı ve tamamen şahsi olduğunu, bölümün bu görüşleri katiyetle desteklemediği ve yanlış olduğunu düşündüklerini ilan etmişlerdir. Daha sonra Behe de bunların bilimsel olmayan ve tamamen şahsi görüşlerine dayandığını kişisel sayfasına eklemek durumunda kalmıştır. Günümüzde ise İndirgenemez Karmaşıklık, bilim düşmanlarının hoş ve yüz güldüren bir denemesi olarak bilim dünyasında anılmaktadır.

Göz, oldukça karmaşık olmakla birlikte, hatalı evrimleşmiş ve diğer tüm canlılar, organizmalar, organlar ve yapılar gibi hala evrimleşmekte olan bir organdır. Hatası için korneadaki sinirlerin ters konumda evrimleşmesini araştırabilirsiniz, yeri burası değil. Hala evrimleştiği de açıktır, çünkü canlılık var olduğu sürece Evrim asla durmayacaktır.

Daha önce de anlattığımız üzere, canlılık tarihinde ortaya koaservatların evrimi sonucu çıkan ilk tür, siyanobakteri denen ve bugün “fotosentez” olarak bilinen tepkimeyi gerçekleştiren bakterilerdir. Bu bakterilerin, fotosentez yapabilmek için ışığa ihtiyacı vardır. Bu sebeple, ışığa en çok yaklaşabilen siyanobakteri, daha çok fotosentez yapabilecektir.

İşte bu sebeple, ışığa duyarlı olabilen ya da en azından ışığın varlığını hissedebilen bir bakteri, diğer bakterilere göre daha avantajlı olacaktır. Bu ilk “hissediş” ya da “fark ediş”, pek çok farklı sebeple gerçekleşmiş olabilir ancak en mantıklı açıklama mutasyonlar ve Doğal Seçilim'in ayıklayıcı etkisidir. Günümüzde, ışığa duyarlı kimyasalların yapılarını net bir şekilde biliyoruz (klorofil gibi), dolayısıyla bu kimyasalları üretecek biyokimyasal mekanizmalara sahip olanlar avantajlı konuma geçmişlerdir.

Bu Reklamı Kapat

Işığa duyarlı olan bakteriler, %1 bile algılıyor olsalar, ışığa daha çok yaklaşabileceklerdir. Bu sayede daha kolay fotosentez yapabilecek, daha kolay hayatta kalabilecek ve daha çok üreyeceklerdir. Bu sayede kendilerinde %1 görmeyi sağlayan genleri yavrularına aktarabileceklerdir. Bu arada fark etmeniz gereken şey, bu %1 kıyaslaması, günümüzdeki canlıların %100 görebildiği kabul edilerek söylenmektedir. Ancak bu doğru değildir çünkü hiçbir canlı %100 göremez, çünkü "görebilme"nin üst sınırını henüz bilmiyoruz. Belki de bundan 100 milyon yıl sonra yaşayan canlılar, bizim hayal edemeyeceğimiz şekilde görecekler ve bizim şu andaki övündüğümüz görüşümüz, onlar için %1'lik bir görüş bile olmayacak. Bu sebeple böyle bir iddia geçersizdir.

Bu sayede, gittikçe ışığa duyarlı olan bakteriler daha çok hayatta kalacak, duyarlı olmayanlar elenip öleceklerdir. Ve sonunda, her yeni nesilde ışığa en duyarlı olanlar, birikimli olarak genlerini yavrularına aktarabilecek ve her yavru ışığa daha da duyarlı hale gelecektir.

Günümüz bitkilerde göz bulunmamaktadır ancak hemen hemen bütün bitkiler ışık kaynağına duyarlıdırlar ve kendilerini ışığa doğru çevirebilirler. Siyanobakterilerin ataları ile günümüz bitkilerinin atası ortaktır ve bu sebeple siyanobakterilerde başlayan "görme", daha doğrusu "ışığa duyarlılık" yolculuğu günümüz bitkilerine kadar sürmüştür.

Bitkilerin ve hayvanların ortak atası olan bakteriler, siyanobakterilerin atalarının evrimleşmesinden önce var olmuş, koaservatlar ile ilkin tek hücreliler arasında bir bakteri türüdür. Bu türden bir kol siyanobakteriler ile bitkilerin atasına, oradan da günümüz bitkilerine kadar milyarlarca yıldır giderken; diğer bir kol da hayvanların atalarına ve protistalara doğru yönelmiştir (elbette bu kollardan çok çok daha fazlası vardır). Bu yolda, protistalar ışığa duyarlı "göz noktası" denen ve sadece ışığın yönü ve şiddetini algılamaya yarayan organel-benzeri bir biyokimyasal tepkime yolu (pathway) evrimleştirmişlerdir. Bu yapının bir benzeri hayvan kolunda da görülmüş, hayvanların evriminin ilerleyen dönemlerinde, çok hücreliliğin de evrimleşmesiyle ışığa duyarlı bu hücreler bir araya gelerek bir nevi "gruplaşmışlar" ve bugün "göz" dediğimiz organın ilk adımlarını atmışlardır. Daha sonra bu hücreler kendi içerisine bir grup halinde çökerek gözün boşluğunu (cavity) oluşturmuşlardır ve adım adım evrimleşerek giderek görüşün netleşmesini, ışığın tam olarak nereden geldiğinin dar bir açıda görülebilmesini, objelerin uzaklık ve konumlarının anlaşılabilmesini sağlamışlardır. Bunların ayrıntısına, bu konuyla ilgili yazdığımız diğer yazımızda değineceğiz.

Bu Reklamı Kapat

Ancak sonuç olarak bilinmesi gereken, kademeli bir ilerleme ile var olan her türlü yapı, organ ve organizmanın evriminin açıklanabileceğidir. En karmaşık görünen yapılar bile Evrimsel Biyoloji sayesinde kolayca açıklanabilmektedir.

Örnekler çok sayıda arttırılabilir. Ancak burada keseceğiz, çünkü her bir örneği ayrı başlıkta, ayrıntısıyla incelemek istiyoruz, dediğimiz gibi. Bu yazımızın, “en iyi” kelimesinden kastın ne olduğunu anlamanıza yardımcı olduğunu düşünüyoruz. “En iyi” olmak, sadece kas gücüyle ölçülen bir şey değildir. Ortama en uygun şekilde adapte olmak önemlidir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Bilim Budur! 4
  • İnanılmaz 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Evrim Ağacı Akademi: Evrimi Anlamak Yazı Dizisi

Bu yazı, Evrimi Anlamak yazı dizisinin 16. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan ""Tesadüf" Geliyor, Kaçın! Bilimde "Şans" ve "Tesadüf" Kavramlarına Yer Yok mu?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/08/2022 22:45:53 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/22

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Spor
Dinozor
Işık
Beslenme Biçimi
Moleküler Biyoloji
Pandemik
Lgbt
Hastalık Dağılımı
Olasılık
Semptom
Diş Gelişimi
Dünya Dışı Yaşam
Evrimleşme
Görme
Evrim Ağacı Duyurusu
Saç
Sinir Hücresi
Evrim Ağacı
Astronomi
Homeostasis
Albert Einstein
Sayı
Maske Takmak
Devir
Karar Verme
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.