Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

DNA'yı Yeniden Kavramak: Tek Bireyde Birden Fazla Genom Bulunuyor Olabilir mi?

DNA'yı Yeniden Kavramak: Tek Bireyde Birden Fazla Genom Bulunuyor Olabilir mi? PxHere
10 dakika
17,315

Biyoloji sınıfından, Suç Mahalli İncelemelerine (C.S.I) genomumuzun kişiliğimizin kalbi olduğu, bize tekrar tekrar söylenir: “Tek bir hücrenin kromozomlarındaki sekansları okur, ve bir bireyin genetik bilgileri hakkında herşeyi öğrenirsin”, veya 23andMe'nin (saygın bir genetik test laboratuarı) web sitesinde söylendiği şekliyle; “DNA'nız hakkındaki bilginiz arttıkça, kendiniz hakkındaki bilginiz artar”.

Fakat bilim insanları, bizlerin şaşırtıcı düzeyde farklı genetik katlar taşımakta olduğumuzu keşfediyorlar. Yakın zaman kadar, araştırmacılar sağlıklı bir insana ait hücrelerin genetik olarak önemli bir oranda farklı olması durumunun ender rastlanabilecek bir vaka olduğunu düşünmüşlerdir. Fakat bir bireyin birden fazla genoma sahip olma durumuna oldukça sık rastlandığı anlaşılıyor. Örneğin, bazı insanlar vücutlarının bir kısmında diğer kısımlarında bulunmayan mutasyon geçirmiş bir grup hücreye sahiptirler. Bazılarıda başka insanlardan gelen genomlara sahiptir. Stanford Üniversitesinden genetikçi Alexander Urban şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Konu, araştırma topluluğu içerisinde yıllar hatta on yıllardır, fısıltılar halinde ancak çok kuramsal olarak dillendirilmekteydi. Hatta üç yıl öncesine kadar, tek bir vücutta yaygın bir genetik varyasyon olduğunu önermek kuşkucu bir tavırla karşılanırdı ve duvara toslardınız.

Fakat, Dr. Urban ve diğer bazı araştırmacıların son makaleleri bu fısıltıların sadece kuramsal olmadığını göstermektedir. Tek bir bireyde bulunan genomlardaki varyasyon, ihmal edilemeyecek kadar büyüktür. Dr. Urban “Orada olduklarını biliyoruz, şimdi bu yeni alanı haritalıyoruz.” demiştir. 

Baylor Tıp Kolejinde insan genomu üzerine önde gelen uzmanlardan biri olan Dr. James R. Lupski’nin Science dergisinde yazdığı bir derlemede, bir bireyde birden fazla genom bulunmasının tıbbi pratikler üzerinde çok güçlü etkileri olacağını belirtmektedir. Doktor bir röportajında, “Düşünme şeklimi değiştirdi” demiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Bilim insanları birden fazla genomlarla bazı nadir hastalıklar arasında ilişkiler buluyorlar ve hatta genetik varyasyonları daha sık rastlanan hastalıkları aydınlatmak üzere araştırmaya başlıyorlar. 

Bilim’in değişen bakış açısı, öte yandan adli bilim insanlarının önüne, DNA kanıtlarını insanları tanımlamak için nasıl kullanabilecekleri konusunda, yeni sorular koyuyor. Dahası, tek bir hücreden elde edilen genetik bilgilerin DNA’dan, bireyin vücudu hakkında anlatabileceği şeyler olduğunu varsayamayacak olan genetik danışmanlar için başa çıkılması gereken ciddi sorunlar yaratıyor.

İnsan Tasarımı

Bir yumurta ve spermin DNA’larını birleştirdiğinde, ortya çıkardıkları genom yeni bir insanın oluşması için gereken tüm bilgileri içerir. Döllenen yumurta (=zigot), bir embriyo oluşturmak için bölündükçe, orijinal genomun yeni kopyalarını üretir. 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

On yıllarca, genetikçiler bir emriyonun kasları, sinirleri ve insan vücudunun çeşitli bölümlerini oluşturmak için tek bir genomdaki talimatları nasıl kullandığını keşfettiler. Ayrıca, belli bazı hastalıklara ait riski arttırabilen genetik varyasyonları anlamak için sekanslamayı kullandılar. Genetik danışmanlar, hastalar ve ailelerine hastalıkla başa çıkabilmeleri için, genetik taramaların sonuçlarını inceleyebilir, örneğin bazı enzimlerin sentezlenmesini sağlayan gen eksikse, hastaların diyetlerini değiştirirler.

Bir genomun tamamen sekanslanmasının maliyeti son 20 yıl içinde ciddi oranda düşmüştür. Şimdilerde, bir kaç bin dolar tutmasına karşın, ilk insan genomunun bir kamu-özel sektör ortaklığı tarafından sekanslanmasında bu tutar üç milyar dolardı. Dolayısıyla, doktorlar bazı hastaların genomlarını tamamen sekanslamaya başladılar, (sekanslama 50 saat gibi kısa bir sürede yapılabilmektedir) ve mutasyonlarla hastalıklar arasında daha önce hiç bilinmeyen ilişkileri tanımlayabiliyorlar.

Bir DNA örneği. Sekanslama son 20 yıl içerisinde daha hızlı ve göreli daha ucuz yapılabilmektedir.
Bir DNA örneği. Sekanslama son 20 yıl içerisinde daha hızlı ve göreli daha ucuz yapılabilmektedir.

Ancak, tüm bu güçlü testler vücudumuzda "bir genom bir genomdur" varsayımına dayanmaktadır. Bilim insanları bir yanak svapıyla elde edilen bir hücreye bakarak beyin, karaciğer veya vücudun herhangi bir bölümündeki hücrelerindeki genomlar hakkında bilgi edinebileceklerine inandılar.

1900’lü yılların ortasında, bilim insanları bunun her zaman doğru olmayacağına dair ipuçları elde etmeye başladılar. Sözgelimi 1953’de, bir Britanyalı kadın yarım litre kan bağışladı. Kadının kanının bir kısmının O grubu, bir kısmının A grubu olduğu ortaya çıktı. Bu araştırmayı yapan bilim insanları, kadının rahim içinde ikiz kardeşinden kan hücrelerindeki genomlarıyla birlikte bir miktar kan aldığı sonucuna ulaştılar.

Kimerizm (=Chimerism), belirlendikten sonra uzun yıllar ender bir vaka olarak görüldü. Fakat, Los Angeles Çocuk Hastahanesinde bir pediatrist olan ve temmuz ayında Amerikan Tıbbi Genetik dergisinde (The American Journal of Medical Genetics) yayınlanan “Kimerizm Üzerine Bir İnceleme” başlıklı makalenin yazarı Dr. Linda Randolph , “Bizim bildiğimizden daha yaygın olabilir” demiştir.

Tüm Reklamları Kapat

İkizler, rahim içinde aynı damar seti üzerinden beslenirken karışık bir kan desteği almışlardı. Diğer bazı vakalarda, iki döllenmiş yumurta birleserek kaynaşabilmektedir. Embriyonik kimera olarak adlandırılan bu duruma sahip olanlar, kökenlerinden habersiz olarak sorunsuz bir yaşam sürdürebilirler.

Bir kadının, bir kimera olduğu 52 yaş kadar geç bir dönemde keşfedilmiştir. Böbrek nakli ihtiyacı nedneiyle uygun bir donör bulunabilmesi için yapılan testler yapılmış ve sonuçlar kadının üç biyolojik çocuğunun ikisinin annesi olmadığını göstermiştir. Kadının iki genomdan oluştuğu ortaya çıkmıştır. Bir genomun kadının kanı ve yumurtalarından bazılarını oluşturduğu, diğer yumurtalar ayrı bir genoma sahip olduğu anlaşılmıştır.

Bundan başka, kadınların kendi çocuklarından genom kazanmasıda mümkündür. Bir bebek doğduktan sonra, annenin vücudunda cenine ait bazı hücreler bırakabilir ve bunlar farklı organlara göç edebilir ve burada dokular tarafından absorblanabilir. Dr. Randolph “Hamile olan herhangi bir kadının, bir kimera olması oldukça yüksek bir olasılıktır” demiştir. 

Baktığınız Her Yer

Bilim insanları, kimeraların önlerine bir vaka olarak gelmelerini bekleyip tıbbi test bulmacaları yaratmak yerine, onları sistematik olarak aramaya başladıkça, şaşırtıcı derece yüksek bir fraksiyon içerisinde buluyorlar. 2012’de, Kanadalı bilim insanları 59 kadının beyinlerinde otopsi yaptılar. Yüzde 63’ünde Y kromozomu taşıyan kromozomlar buldular. Nöronlar, muhtemelen kökeni oğulları olan hücrelerden oluşmuşlardı. 

Tüm Reklamları Kapat

Uluslararası Kanser Dergisinin (The International Journal of Cancer) Ağustos sayısında, Boston’daki Dana-Farber Kanser Enstitüsü’nden (Dana-Farber Cancer Institute) Eugen Dhimolea ve arkadaşları erkek hücrelerin göğüs dokularınada sızabilmekte olduklarını bildirmiştir. Göğüs dokusu örneklerindeki Y kromozomlarına baktıklarında, kadınların yüzde 56’sında bulunduğunu belirlediler.

Yüzyıl önce, genetikçiler insanların sonradan yeni genomlar kazanabildiklerini gösteren bir yöntem buldular. Kürklerinde tuhaf renkli lekelere sahip ender canlılar olan “Mozaik hayvanları” inceliyorlardı. Bu lekelere ait genler, bu hayvanlara ebeveynlerinden aktarılmamıştı. Bunun yerine embriyo evresindeyken, renkli lekeleri üretmek üzere bölünen deri hücrelerinde mutasyon olmuştu.

Mozaikizm (=Mosaicism), belirlenip tanımlandığı dönemde, DNA sekanslaması dönemine ulaşılana kadar araştırılması zor konuydu. Bilim insanları sadece mutasyonların ve etkilerin çok büyük ve bariz olduğu örnekleri keşfedebilmişti.

1960’da, araştırmacılar mozaikism sonucu oluşan bir lösemi tipi buldular. Bir kan hücresi, bölündükçe büyük bir kromozom parçasını diğerine taşıyarak kendiliğinden mutasyon geçirmekteydi.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Dâhiler Sınıfı - Galileo Galilei

DÂHİLER SINIFI: OKUMASI KOLAY, UNUTMASI ZOR

O, kimselerin etkisinde kalmadan, gerçeği ama sadece gerçeği öğrenmenin peşindeydi. Gökyüzünü araştırdı, gök cisimlerini inceledi. Onu destekleyen çok az insan vardı ama teorileri Dünya ve evreni algılayışımızı değiştirdi. Huzurlarınızda göklerin kaşifi, Galileo Galilei.

Büyük ilgi gören Dâhiler Sınıfı serisi Galileo Galilei – Göklerin Kâşifi ile devam ediyor.

Dâhiler Sınıfı Serisi Hakkında:

Bunlar, her biri kendi yöntemiyle; kelimeleriyle, icatlarıyla, seçimleriyle ve hatta kaderleriyle dünyayı değiştirmiş kadınların ve erkeklerin hayat hikâyeleri; şaşkınlık ve hayranlık duymanızı sağlayacak, hayal gücü ve merak duygunuzu harekete geçirecek büyüleyici hikâyeler. Dâhiler Sınıfı serisi bu özel insanları çocuklarla (9 yaş ve üstü) tanıştırmak üzere tasarlandı. İlk olarak yayımlandığı İtalya’da büyük övgü toplayan ve ardından pek çok dile çevrilen Dâhiler Sınıfı, minik ebadı, renkli illüstrasyonları, bilgiyi heyecan ve macerayla birleştiren anlatımıyla çocukların kolay okuyacağı, zor unutacağı, onlara öğrendiklerinden daha da fazlasını merak ettirecek bir seri.

Devamını Göster
₺69.00
Dâhiler Sınıfı - Galileo Galilei

Daha sonraki çalışmalar, kanserin bazı özel hücrelerin mutasyonu sonucunda oluştuğu düşüncesine destek kattı. Fakat bilim insanları hangi yaygın mozaikizm vakalarının ardında kanser olduğuna dair çok az fikre sahipti.

Mozaikizm
Mozaikizm

Bilim insanları, farklı deri hücresi gruplarındaki genetik varyasyonların, vücut üzerinde görünür desenler oluşmasına neden olduğunu uzun zamandır biliyordu. Fakat araştırmacılar şimdi bu tip genetik varyasyonların ve hatta birden fazla genomlu bireylerin bilinenden daha yaygın olarak bulmaktadırlar. 

Boston Çocuk Hastahanesinde bir genetikçi olan ve yakın zaman içerisinde Bilim Dergisinde (=Science) Mozaikizm ve Hastalık üzerine bir Derleme yayınlayan Dr. Christopher Walsh “Üzerinde sistematik olarak düşünebilmek için gerekli teknolojiye sahip değildik. Şimdi ise, bir devrimin ortasındayız” demiştir.

Zararsız Farklar

En son bulgular mozaikizmin, sağlıklı hücrelerde bile oldukça yaygın olduğunu açıkça ortaya çıkarmıştır.

Örneğin Dr. Urban ve arkadaşları, bağ dokularında bulunan ve fibroblast olarak adlandırılan hücrelerdeki mutasyonları incelemişlerdir. Özellikle, bir DNA segmentinin tesadüfen veya rastgele kopyalandığı veya silindiği vakaları aramışlardır. Geçen yıl bildirdiklerine göre, fibroblastların yüzde 30’u en az bir adet bu tip mutasyon geçirmiştir. 

Stanford Üniversitesinden Michael Snyder ve arkadaşları, kanser dışında bir nedenden ölmüş 6 kişi üzerinde otopsi yaparak mozaikizm aramışlardır. Otopsi yapılan 6 kişinin 5’inde, farklı organlarda bulanan DNA uzantıları tesadüfen veya rastgele kopyalanmış veya silinmiş hücrereler bulduklarını geçtiğimiz Ekim ayında rapor etmişlerdir. 

Günümüzde bilim insanlarıartık kimerizm ve mozaikizm ne kadar yaygın olduğunu kabullenmeye başlıyorlar, bu koşulların sağlığımız üzerindeki etkilerini araştırıyorlar. Dr. Urban “Konu gerçekten hala açık, çünkü hala erken dönemlerdeyiz” demiştir. 

Bununla birlikte, Dr. Walsh, “bu mutasyonların büyük bir bölümünün zararsız olacağını söylemek güvenlidir” demiştir. Kimeralar üzerine yapılan güncel çalışmalar, bu ekstra genomların yararlı bile olabileceğini öne sürmektedir. Örneğin, ceninlerdeki kimerik hücrelerin hasarlı hücreleri aradığı ve iyileşmelerine yardımcı olduğu anlaşılmaktadır.

Fakat bilim insanları bazı özel hücrelerdeki mutasyonların kanserden başka hastalıkların gelişmesine yardımcı olduğu vakalarıda bulmaya başlamışlardır. Sözgelimi Dr. Walsh, hemimegalensefali (=hemimegalencephaly) olarak adlandırılan, çoçuklarda görülen, beynin bir tarafının diğerinden daha fazla büyümesiyle ortaya çıkan ve yıkıcı nöbetlere neden olan bir beyin hastalığı üzerine çalışmaktadır.

Çocukların beyninin yarısının alınması gibi her şeyin göze alındığı bir ameliyat olmadan, normal bir yaşam şansları bulunmamaktadır” demiştir.

Dr. Walsh, bu ameliyatlarda alınan nöronların genomlarını incelemektedir. Doktor ve arkadaşları, aşırı büyüyen tarafta bulunan bazı nöronların bir geninde mutasyon olduğunu keşfetmişlerdir. Diğer bilim insanlarından oluşan iki ayrı takım, farklı genlerde mutasyonlar belirlemişlerdir, bunların hepsi nöronların büyümesinin kontrolüne yardımcı olmaktadır. Dr. Walsh, “Hastalığın mekanizması üzerine çalışma olanağına sahibiz” demiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Diğer bazı araştırmacılar, mozaikizmin şizofreni gibi daha yaygın hastalıklar için bir etmen olup olmadığını araştırmaktadırlar. Arkadaşları ile konu üzerinde çalışan Dr. Urban “Bu 5 ila 10 yılı aşkın bir süre alacaktır” demektedir.

Tedbirli Davranmak

Tıp araştırmacıları, bireylerdeki birden fazla genomlarla ilgilenen yegane bilim insanları değildir. Adli araştırmacılarda ilgilenmektedir. Suçluları veya cinayet kurbanlarını DNA eşleşmesi ile tanımlamaya çalışırken, tek bir kişide olabilecek çeşitli genomların neden olabileceği yanlışlıklardan kaçınmak istemektedirler. 

Sözgelimi, geçen yıl Washington Devlet Kolluk Devriyesi Suç Laboratuarı Bölümündeki adli araştırmacılar, bir tecavüz vakası zanlısından alınan tükürük örnekleri ile sperm örneklerinin birbirleri ile nasıl uyuşmadığını açıklamışlardır.

Kemik iliği transplantlarıda adli araştırmacıların kafasını karıştırabilir. Avusturya Innsbruck Tıp Üniversitesi’nden araştırmacılar, en eskisine 9 yıl önce transplant uygulanmış 77 kişiden yanak svapı almış ve bunların yüzde 74’ünde kendi genomları ile donörlerin genomlarının karışmış halde bulunduklarını bu yıl rapor etmişlerdir. Transplant edilen kök hücreler sadece kan hücrelerini yenilememiş, ayrıca yanağı kaplayan hücrelerinde yerini almıştır. 

Tüm Reklamları Kapat

Uzmanlar akıl karışıklığı riskinin bir gerçek, ama bu baş edilebilir bir düzeyde olduğunu söylemektedir. Rotterdam’daki Erasmus Üniversitesinde Adli Moleküler Biyoloji profesörü olan Manfred Kayser “ Adli vakalar açısından çok kaygılanılmamalı” demiştir. Mozaikizm ve kimerizmin akıl karıştırdığı vakalarda, adli araştırmacılar bunu diğer olanaklarla düzeltebilirler. Örneğin Avusturya’da yapılan çalışmada, bilim insanları alıcı kişilerin saç hücrelerinde donör genomu bulamamışlardır.

Bizim çoklu genomlarımız, müşterilerinin DNA testini kavramalarında yardım eden genetik danışmanlar için, baş edecekleri çok daha ciddi sorunlar çıkarmaktadır. Kan hücreleri kullanılarak yapılan bir DNA testi, diğer organlara ait hücrelerde bulunan hastalığa yolacabilecek mutasyonları tespit edemeyebilir. Pennsylvania Üniversitesi’nde genetikçi olan ve Doğa Genetik Derlemeleri (Nature Reviews Genetics) dergisinin mayıs sayısında mozaikizmin Genetik Danışmanlığa etkileri üzerine bir derleme yayınlayan Nancy B. Spinner “Başka nelerin olmakta olduğunu size söyleyemeyiz” demiştir. 

Bu durum, bilim insanları bizim farklı genomlarımızı inceleyebilmek ve bunların hastalıklarla ilişkilerini öğrenmek için daha güçlü yöntemler geliştirdikçe değişebilir. Dr. Lupski “Doktorun ofisine gittiğinizde, onların bu şekilde düşünmelerinin sağlanması hemen yarın olmayacaktır, biraz zaman alacaktır” demiştir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
12
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 3
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İnanılmaz 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Umut Verici! 2
  • Muhteşem! 1
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/02/2023 22:16:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Nörobilim
Enzim
Algoritma
Sinirbilim
Sars Virüsü
Uluslararası Uzay İstasyonu
Carl Sagan
Malzeme
Bilgi Felsefesi
Karadelik
Yüzey
Tarım
Klinik Mikrobiyoloji
Farmakoloji
Yapay
Balık Çeşitliliği
Yüz
Galaksi
Zooloji
Ölçüm
Sinir
Alkol
Algı
Köpekbalığı
Viroloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
C. Zimmer, et al. DNA'yı Yeniden Kavramak: Tek Bireyde Birden Fazla Genom Bulunuyor Olabilir mi?. (9 Nisan 2011). Alındığı Tarih: 6 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/5
Zimmer, C., Ağacı, E., Bakırcı, Ç. M. (2011, April 09). DNA'yı Yeniden Kavramak: Tek Bireyde Birden Fazla Genom Bulunuyor Olabilir mi?. Evrim Ağacı. Retrieved February 06, 2023. from https://evrimagaci.org/s/5
C. Zimmer, et al. “DNA'yı Yeniden Kavramak: Tek Bireyde Birden Fazla Genom Bulunuyor Olabilir mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Evrim Ağacı, Evrim Ağacı, 09 Apr. 2011, https://evrimagaci.org/s/5.
Zimmer, Carl. Ağacı, Evrim. Bakırcı, Çağrı Mert. “DNA'yı Yeniden Kavramak: Tek Bireyde Birden Fazla Genom Bulunuyor Olabilir mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Evrim Ağacı. Evrim Ağacı, April 09, 2011. https://evrimagaci.org/s/5.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.