Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Transkripsiyon Faktörleri, Evrime Nasıl Yön Veriyor?

Transkripsiyon Faktörleri, Evrime Nasıl Yön Veriyor?
3 dakika
3,772
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 10 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Transkripsiyon faktörleri, DNA’nın belli bölgelerine bağlanarak genin ekspresyon (ifade) seviyelerine etki ederler ve genlerin etkileşimi için oldukça önemlidirler. Evrim sürecinde etkili bir rol oynadığı düşünülen bu faktörlerin bağlanma bölgelerinde herhangi bir mutasyon ya da engelleyici bir varyasyon meydana geldiğinde, o genin ifadesi tamamen ortadan kalkabilir ve gerekli olan protein sentezlenemez. Bu da bir canlıda hem moleküler düzeyde hem de canlının fenotipinde köklü değişikliklere yol açabilir. Örneğin; herhangi bir genin yapısında veya ifadesinde meydana gelen bir değişiklik o canlının ortama daha fazla ayak uydurmasına yani adaptasyonuna kolaylık sağlayabilir ki bununla ilgili bir çok çalışma literatüre geçmiştir. Bu makalede; insan ile diğer yakın akrabaları arasında yapılan karşılaştırmalı çalışma ile bu faktörlerin bağlanma bölgelerinde meydana gelen mutasyonların evrim sürecinde ne şekilde etkili olduğuna yönelik bazı gerçekleri ortaya çıkarmaktadır.

Transkripsiyon faktörlerinin bağlanma bölgesinde meydana gelen mutasyonların insan evrimine olan katkısı hala tartışılmaktadır. Arbiza ve arkadaşları, şempanzelerden ayrıldığından itibaren insan evriminde, meydana gelen bağlanma bölgesi mutasyonlarının yaygın rolü olduğuna dair kanıtlar buldular. İnsan evriminin adaptasyonunda, cis-regülatör bölgelerde (DNA’nın belirli bir bölgesinde bulunurlar ve transkripsyon faktörleri buralara bağlanarak yakınındaki genlerin ifadesini etkileyebilirler. Aynı zamanda bu elementler tek bir geni değil de, farklı genleri de düzenleyebildikleri bilinmektedir) oluşan mutasyonların rolü hakkında yapılan çalışmalar genellikle bu bölgelerdeki polimorfizimler hakkında bilgilerin ve deneysel olarak belirlenmiş TFBs’lerin (transkripsiyon faktörlerinin bağlanma bölgeleri) eksikliğinden kaynaklanan nedenlerden dolayı çok kesin sonuçlar verememiştir. 

Tüm Reklamları Kapat

Çalışmayı yapanlar, insan genomunda TFs’nin (transkripsiyon faktörleri) %5’ini oluşturduğu düşünülen 78 TFs’nin bağlanma bölgelerini belirlemek için ENCODE projesinden faydalandılar. Çalışmayı yapanlar bu bölgeleri genomik projesi tamamlanmış 54 bireyin genom dizisi ile kombine ettiler ve insanlar ile yakın akraba olarak bilinen şempanzeler, orangutanlar ve rhesus makakları arasındaki farklılıkları ve polimorfizmleri keşfetmek için onların aynı gen sırasına denk gelen dizileri ile karşılaştırdılar. 

Kısa bir bilgi: ENCODE projesinin açılımı ENCyclopedia of DNA elements-DNA elemanları ansiklopedisi. Bu projenin amacı insan genom dizisinde tüm işevsel elementleri tanımlamak üzerinedir.

Tüm Reklamları Kapat

Arbiza ve arkadaşları, INSIGHT (inference of natural selection from interspersed genomically coherent elements) metotundan faydalandılar. Burada kısa bir ayrıntı verelim: Tamamlanmış genomik sekans bizlere doğal seleksiyon hakkında çok değerli bilgiler vermektedir. Ama bu bilgileri değerlendirmek bazen güç olabilmektedir. Çünkü transkripsiyon faktörlerinin bağlanma bölgeleri ve küçük kodlanmayan RNA’lar gibi kodlanmayan bölgeler büyük ölçüde genom içerisinde dağılmış haldedirler. Arbiza ve arkadaşları bağlanma bölgelerinde doğal seleksiyona işaret eden değişimleri keşfetmek için evrimleştiği düşünülen TFBs’ni karşılaştırdılar. Bu metot aynı zamanda güçsüz negatif, güçlü negatif ve pozitif doğal seleksiyonu keşfetmek için etkili bir yoldu.

Çalışmalar sonucunda TFBs’de doğal seleksiyonun güçlü imzasını buldular. Çoğu bölge için, bu negatif seleksiyondu, ama bazıları da pozitif seleksiyondu. İlaveten bağlanma affinitileri (eğilim) ile seleksiyonun derecesini ilişkilendirdiler. Seçilim baskısının kaynağına ipucu olarak seleksiyon altındaki DNA bölgelerindeki genlerin ekspresyon seviyeleri ile TFs bağlandığı hücre tiplerini birlikte değerlendirdiler. Ortam şartlarına göre adaptasyonun yenisi ile değişmesi için TFBs’leri ile kodlanan bölgelerinin karşılıklı etkileşimi aynı düzen içerisindeler ve zarar verici polimorfizmlere katkıda bulunurlar. Ama TFBs’lerdeki zarar verici mutasyonların yüksek frekansı gösteriyor ki bu mutasyonlar hastalığa neden olan mutasyonlardan daha az zararlılardır. Bu çalışma, kodlanmayan bölgelerdeki varyasyonların evrim adaptasyonunda etkili olduğu üzerinedir ve sadece SNP’lere odaklanmasına rağmen diğer varyant tiplerinin katkılarıyla ilerde yapılacak çalışmalar daha da ilginç hal alacaktır. 

Son olarak şunu diyebiliriz ki; genlerde ve genleri etkileyecek mekanizmalarda meydana gelen mutasyonların ya da varyasyonların doğal seleksiyona karşı insan adaptasyonunda oldukça etkili olduğu tartışılmakta ama bu tartışma sadece ne kadar etkili olabileceği üzerinedir. Ve yapılacak çalışmalar bu konuda daha fazla bilgi sahibi olmamızı sağlayacaktır. 

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
13
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Tebrikler! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/03/2024 18:14:21 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1637

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Yıl
Matematik
İspat Yükü
Demir
Beslenme Davranışı
Sars Virüsü
Halk Sağlığı
Safsata
Ara Tür
Büyük
Yapay Zeka
Öğrenme Alanı
Kitap
Yatay Gen Transferi
Eczacılık
Nanoteknoloji
Parçacık
Kuş
Sahte
Malzeme
Yaşlanma
Depresyon
Vejetaryen
Entropi
Damar
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Stres Yayı Yerçekimine Nasıl Karşı Koyuyor?
Stres Yayı Yerçekimine Nasıl Karşı Koyuyor?
Lazarus Etkisi: Ölen Hayvanlar Nasıl Yaşamaya Devam Ediyorlar?
Lazarus Etkisi: Ölen Hayvanlar Nasıl Yaşamaya Devam Ediyorlar?
Denizdeki GERÇEK Tehlikelere Hazır mısın?
Denizdeki GERÇEK Tehlikelere Hazır mısın?
Renkleri Aynı Şekilde mi Görüyoruz? | Zihnimizin Hapishaneleri: Kualia
Renkleri Aynı Şekilde mi Görüyoruz? | Zihnimizin Hapishaneleri: Kualia
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
T. Tufan, et al. Transkripsiyon Faktörleri, Evrime Nasıl Yön Veriyor?. (10 Kasım 2013). Alındığı Tarih: 5 Mart 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/1637
Tufan, T., Bakırcı, Ç. M. (2013, November 10). Transkripsiyon Faktörleri, Evrime Nasıl Yön Veriyor?. Evrim Ağacı. Retrieved March 05, 2024. from https://evrimagaci.org/s/1637
T. Tufan, et al. “Transkripsiyon Faktörleri, Evrime Nasıl Yön Veriyor?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 10 Nov. 2013, https://evrimagaci.org/s/1637.
Tufan, Turan. Bakırcı, Çağrı Mert. “Transkripsiyon Faktörleri, Evrime Nasıl Yön Veriyor?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, November 10, 2013. https://evrimagaci.org/s/1637.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close