Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Dişiler Üreme Döneminde Neden Çok Sayıda Erkekle Çiftleşir?

Dişiler Üreme Döneminde Neden Çok Sayıda Erkekle Çiftleşir? YouTube
6 dakika
63,817
  • Cinsel Seçilim
  • Toplumsal Cinsiyet Araştırmaları

Doğada dişilerin üreme zamanında birden fazla erkekle çiftleşmesi (poliandri; dişilerde çok eşlilik) çok yaygın olarak görülen bir durumdur. Bu durum enerji tüketimi açısından masraflıdır, çünkü yuvadan çıkıp çiftleşecek eş veya eşler aramayı gerektirir. Çoğu türde aslında tek bir erkeğin spermleri, verilecek yumurtaları bir batında döllemeye yeter ve dişiler ömür boyu aynı erkekle çiftleşerek de aynı sayıda yavru üretebilir. O zaman türlerin çoğunda dişiler neden birden fazla erkekle çiftleşmeyi seçer?

Dişilerin çok eşli olması pek çok türde baskın olarak gözlendiğine göre, evrimsel açıdan nedenini anlamak için bu özelliğin uyum başarısıyla ne kadar ilişkili olduğuna bakmak gerekir. Uyum başarısı, bir bireyin üreme ve hayatta kalma başarısıdır. Belirli genlere sahip bir genotipin (birey) hayatı boyunca diğer genotiplere oranla bir sonraki nesile yavru bırakmada ne kadar başarılı olduğuyla hesaplanır. Tüm bireylerin nihai amacı, yaşamak ve üreyerek genlerini aktarmaktır.

Tüm Reklamları Kapat

Bu bağlamda, çok eşli olmanın aslında dişinin ömür boyu yavru üretimini dolayısıyla uyum başarısını arttırdığı bulundu. Böcekler üzerinde yapılan yaklaşık 120 çalışmanın sonuçlarını derleyen bilim insanları, çok eşliliğin uyum başarısını net olarak %30 – 70 oranında arttığını saptadılar. Yani ömür boyu vereceği yavru sayısı, tek bir erkekle çiftleşmediği sürece artar.

Hint Mahabharata destanından Prenses Draupadi ve 5 kocası, Pandavas kardeşler
Hint Mahabharata destanından Prenses Draupadi ve 5 kocası, Pandavas kardeşler
Ancient History

Bu çalışmalardan birine örnek, meyve sinekleri üzerinde yapıldı. Sineklerin dişilerini 3 gruba ayırıp; birinci grubun bir gün sadece aynı erkekle bir kez çiftleşmesine, ikinci grubun birden fazla gün aynı erkekle birden fazla çiftleşmesine, üçüncü grubun ise birden fazla gün farklı erkeklerle çiftleşmesine izin verildi. Daha sonra bu dişilerin yavru sayısı ve yavrularının ömür uzunluğu ölçüldü. Sonuç olarak beklendiği üzere birden fazla aynı ya da farklı erkeklerle çiftleşen dişilerin daha çok yavrusu olduğu ve yavruların daha uzun hayatta kaldığı bulundu. Dahası, farklı erkeklerle çiftleşen dişilerin yumurtalarından çıkan ergin birey sayısı, aynı erkekle çok kez çiftleşen dişilerinkinden daha fazlaydı. Yani farklı erkeklerle çiftleşmek net olarak yavru verimini attırdı. Benzer deney düzenekleriyle benzer sonuçlar lepisteslerde, kafadanbacaklılarda ve kırlangıçlarda da bulundu. Her seferinde dişiler farklı erkeklerle çiftleşince yavru sayıları arttı ya da yumurtlama süreleri hızlandı.

Tüm Reklamları Kapat

Pek çok türde yavru verimini arttıran mekanizmaların neler olduğu henüz tam olarak bilinmiyor. Olası etkenlerden biri spermlerle aktarılan seminal sıvının içerdiği proteinlerdir. Bazı proteinler aktarıldığında yumurtlamayı hızlandırır ve/veya yumurta sayılarını arttırır. Diğer bir etken, seminal sıvı besin açısından zenginse, daha çok çiftleşme sonucu elde edilen bolca besin daha çok yavru sahibi olmayı sağlamasıdır. Diğer bir olasılık ise aynı erkeğin aynı dişiden daha çok yavru sahibi olmamayı tercih etmesi, yumurta verimini azaltmak için kendi sperm ya da seminal sıvı içeriğini azaltıp gereksiz sperm tüketimden kaçınması olabilir. Çünkü dişilerden ziyade erkekler daha çok partnerle çiftleşme eğiliminde ve her çiftleşmede kullanacağı semen miktarını iyi ayarlamalıdır.

Kuşların çoğunluğunda çok eşlilikten ziyade sosyal tek eşliliğin (monogami) olduğu düşünülürdü. Çünkü türlerin neredeyse yüzde doksanında dişi ve erkek yuvayı beraber yapar ve yavrulara beraber bakarak ömürlerini tamamlarlar. Fakat gelişen moleküler genetik teknikleri sayesinde yapılan babalık testleri ortaya çıkardı ki monogamik olduğu bilinen dişilerin yavruları aslında sadece yuvadaki eşlerinden değil. Yani tek eşli olduğu sanılan bazı kuş türlerinde bile dişiler aslında eşlerini aldatarak çok eşli olmayı sürdürür. Dişi kuşlar sosyal olarak tek bir eşe bağlı olabilirler, ama her zaman daha iyisinin dışarıda bir yerde, özellikle komşu yuvada olduğunu da göz ardı etmezler. Komşu dişinin seçtiği erkek neden daha iyi olmasın. Örneğin mavi baştankaralarda, yuvadaki yavruların yaklaşık yarısı komşu yuvalardaki babalara aittir.

Aldatmanın dişi kuşa avantajı öncelikle yavrularının genetik çeşitliliğini arttırmak, dolayısıyla hastalıklara daha dirençli yavru topluluğuna sahip olmaktır. Öte yandan yuvada kuşlara daima bakacak bir erkeğin varlığını da garantilemiş olur. 10 yıl boyunca Şeysel bülbüllerinin yavrularına babalık testi yapan bir grup, adadaki kuşların %40 oranında yuvadaki babadan değil başka erkeklerden olduğunu buldu. Dahası başka erkeklerden olan yavruların hastalıklara daha dirençli olduğunu gözlediler. Pek çok türde dişiler çiftleşme sonucu topladıkları spermleri depolarlar. Şeysel bülbülleri bu türlerden biri, ama onlarda fazlası var. Dişiler depoladıkları spermlerden hangilerinin hangi yumurtaları ne zaman dölleyeceğine karar verebiliyor. Çalışmalar gösterdi ki sosyal partneri dışındaki çiftleşmelerden elde ettikleri spermleri üreme sezonunun ilk yavrularını vermek için kullanıyorlar. Bu yavrular diğerlerine göre daha uzun yaşıyor ve daha dirençli olmayı sağlayan iyi genlerin popülasyonda artmasını sağlıyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Çok eşli olmak dişinin yavrularına ve kendi uyum başarısına yarar sağlarken pek çok zararı da beraberinde getirir. Farklı erkeklerle çiftleşmek dişilerin hastalık taşıyan bireylerle daha yüksek olasılıkla karşılaşmasına neden olur. Eş arama sırasında avcılara yem olma riski artar, daha çok enerji harcarlar ve cinsel şiddet sonucu fiziksel darbelere maruz kalırlar. Cinsel şiddet pek çok türde rastlanır. Kazançlı Çok Eşlilik Hipotezi'ne (Convenience Polyandry Hypothesis) göre cinsel şiddet çok eşliliğin evrimleşmesinde rol oynar. Teoriye göre çiftleşmek isteyen agresif erkekleri geri çevirmek ve savaşmak maliyetlidir, bunun yerine dişi itiraz etmeden onlarla çiftleşir. Kendisiyle zorla çiftleşmeye çalışan erkeklere karşı koyarken yaralanan ve hatta ölen dişilerin yerini, kendi seçimiyle çok erkekle çiftleşen dişiler almıştır. Çok eşliliğin en iyi bilinen zararı ise dişilerde kısalan ömürdür. Özellikle böceklerde çok eşliliğin bu etkisi neredeyse kaçınılmaz. Daha çok çiftleşen dişiler az ya da hiç çiftleşmemiş dişilere göre çok daha kısa yaşarlar. İnsanlarda ise daha çok çocuk sahibi olan kadınların daha uzun yaşadığı fakat erken yaşta çocuk sahibi olmanın ömür uzunluğunu kısalttığı saptanmıştır. Çalışmaya göre ortalama bir hesapla 25-30 yaşından sonra yapılacak 3 çocuk ömrünüzü uzatabilir.

Yakın atalarımız primatlarda türlerin yalnızca %15’i tek eşli olarak bilinir, genellikle gibonlarda gözlenir. Özellikle dişilerin vücut bakımından daha büyük olduğu primatlar, goril, orangutan, şempanze ve özellikle bonobolar çok eşlidirler. Çok eşlilik insanlarda yaygın değilsede, kültürel anlamda yaşamın bir parçası olduğu insan toplulukları neredeyse dünyanın her bölgesinde var. Fakat özellikle Çin, Moğolistan, Sri Lanka ve Hindistan gibi doğu kültürlerinde açıkça gözlenir. Antropologların araştırmalarına göre özellikle avcı-toplayıcı toplumlarda çok eşliliğin yaygın olması bu grupların atalarımıza daha yakın olduğunu göz önüne alarak ilkin insansılarda da çok eşliliğin yaygın olabileceğini gösterir. Evrimsel açıdan insanlarda çok eşliliği günümüz şartlarında tartışmak zor. Örneğin Asya ülkelerinde kadınların çok eşli olması kıt tarım arazilerini aile içinde bir arada tutmak istemeleriyle bağlantılıdır. Bütün kardeşlerin aynı kadınla evlenmesi, ailenin sahip olduğu arazilerin bozulmadan ve bölünmez kalmasını sağlar. Fakat bu evrimsel biyolojinin konusu değil, coğrafyanın kültürleri nasıl geliştirdiğini inceleyen beşerî coğrafya biliminin işidir. Ancak kadınlarda baba olacak eşi seçerken gözlenen davranışlarda şüphesiz çok eşliliğin kalıntılarına rastlanabilir. Genç kuşakların kısa süren ilişkileri, çabuk biten ilgileri, azalan hormonlar ve bu hormonların yeni bir ilişkiyle tekrar canlanması bu olası kalıntıların etkileri olabilir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
14
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 22
  • İnanılmaz 9
  • Bilim Budur! 8
  • Merak Uyandırıcı! 8
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • Muhteşem! 5
  • Güldürdü 2
  • Umut Verici! 2
  • İğrenç! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • G. Arnqvist, et al. (2019). The Evolution Of Polyandry: Multiple Mating And Female Fitness In Insects. Animal Behaviour, sf: 145-164. | Arşiv Bağlantısı
  • P. A. Gowaty, et al. (2010). Polyandry Increases Offspring Viability And Mother Productivity But Does Not Decrease Mother Survival In Drosophila Pseudoobscura. PNAS, sf: 13771-13776. | Arşiv Bağlantısı
  • UEA. Birds May Increase Their Offspring's Survival Through Infidelity. (27 Temmuz 2010). Alındığı Tarih: 18 Haziran 2019. Alındığı Yer: Science Daily | Arşiv Bağlantısı
  • C. A. F. Wascher. (2011). Physiological Implications Of Pair-Bond Status In Greylag Geese. Biology Letters. | Arşiv Bağlantısı
  • R. G. J. Westendorp, et al. (1998). Human Longevity At The Cost Of Reproductive Success. Nature. | Arşiv Bağlantısı
  • A. Dreger. When Taking Multiple Husbands Makes Sense. (1 Şubat 2013). Alındığı Tarih: 18 Haziran 2019. Alındığı Yer: The Atlantic | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/01/2023 21:17:36 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5184

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Savunma
Biyocoğrafya
Bitki
Yüzey
Uzay Aracı
Bitkiler
Yok Oluş
Virüs
Deniz
Covıd-19
Kanat
Eşeyli Üreme
Algı
Seçilim
Astrofotoğrafçılık
Mavi
Beyaz
Küresel
Karbonhidrat
Manyetik Alan
Bilgi Felsefesi
Diş Hekimi
Element
Genel Halk
Plastik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
B. Patlar, et al. Dişiler Üreme Döneminde Neden Çok Sayıda Erkekle Çiftleşir?. (30 Temmuz 2017). Alındığı Tarih: 29 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/5184
Patlar, B., Bakırcı, Ç. M. (2017, July 30). Dişiler Üreme Döneminde Neden Çok Sayıda Erkekle Çiftleşir?. Evrim Ağacı. Retrieved January 29, 2023. from https://evrimagaci.org/s/5184
B. Patlar, et al. “Dişiler Üreme Döneminde Neden Çok Sayıda Erkekle Çiftleşir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 30 Jul. 2017, https://evrimagaci.org/s/5184.
Patlar, Bahar. Bakırcı, Çağrı Mert. “Dişiler Üreme Döneminde Neden Çok Sayıda Erkekle Çiftleşir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, July 30, 2017. https://evrimagaci.org/s/5184.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.