Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Dijital Çağın Yeni Patolojileri: Dijital İstifçilik, Sharenting, Dijital Demans ve FOMO Nedir?

Dijital Çağın Yeni Patolojileri: Dijital İstifçilik, Sharenting, Dijital Demans ve FOMO Nedir? Pexels
6 dakika
652
  • Gelişim Psikolojisi
  • Sosyal Psikoloji

Dijital çağ ile birlikte insanın bilişsel ve fizyolojik yapısına etki eden birçok patoloji ortaya çıkmıştır. Teknolojinin yaygın kullanımı bireylerin akıllı telefon, tablet ve bilgisayar gibi dijital araçlar vesilesiyle sosyal ağ sitelerinde fazlaca zaman geçirmelerine neden olmaktadır. Bu bağlamda güncel yaşamda görülen birçok patolojinin dijital formlara büründüğü ifade edilebilir.

Dijital ortamlarda işe yarar yaramaz birçok veri biriktirmek "dijital istifçiliğe", reşit olmayan ve rıza bildiremeyen çocuğunun görüntülerini sosyal ağlarda bilinçsizce paylaşan ebeveynler "sharenting"e, sosyal ortamlarda deneyimlerden mahrum kalacağını düşünmekten endişe duymak "FOMO"ya, dijital teknolojinin her türden yanlış ve aşırı kullanımı ise "dijital demans"a yol açabilmektedir.[1]

Bu Reklamı Kapat

Dijital Çağın Yeni Patolojileri

Dijital İstifçilik Nedir?

Dispozofinin (kompulsif biriktirme hastalığı) dijital versiyonu olarak görülen dijital istifçilik, fotoğrafların, e-postaların, kitapların, dosyaların, işe yarayan veya yaramayan ekran görüntülerinin ve her türlü dijital verinin dijital cihazlara istiflenmesi anlamına gelir. Dijital istifçi olan birey, cep telefonu, tablet ve bilgisayar gibi teknolojik cihazlara veri depolamaktan sınırları zorlayabilir ve aynı dijital verileri birkaç tane cihazda birden stoklayabilir.

Esasında bu hastalığın temel motivasyonu, birden fazla verinin ihtiyaca hitap edip etmediğine odaklanmaksızın, tamamen biriktirilmek üzere cihaza kaydedilmesine yönelen bir davranıştır. İstifleme, patolojik bir durumdur; çünkü kişilerin istifledikleri nesnelere duygusal bir değer yükleyerek, o nesnenin gelecekteki maddi faydasını düşünüp istifleme davranışı gösterdikleri bilinir. İstiflemek, bireylerin yaşam kalitesini oldukça düşürmekte ve gelecekte bir gün işe yarar diye düşündükleri nesnelerin biriktirilmesi ile bireyler nesnelerin egemenliği altına girmektedir.[2]

Bu Reklamı Kapat

Bu noktada dijital istifçiliği klasik istifçilikten ayıran nokta, istifleme davranışını gerçekleştirmeden önce oluşan motivasyon farklılığı olmaktadır. Dijital istifçiler "bir gün işe yarar" mantığından yola çıksalar bile, bir müddet sonra işe yarayıp yaramadığını önemsemeden birçok veriyi saklama girişiminde bulunmaktadır. Bu nedenle, istifleme davranışının arkasında yatan nesneye değer yükleme anlamından çıkarak, dürtüsel ve koşullanma ile yapılan istifleme davranışına yönelen bir istifçi profili oluştuğu ifade edilebilmektedir.[5]

Dijital istifçilik kavramı ile ilgili literatürde yapılan ilk çalışma, Bennekom ve arkadaşlarının 2015 yılında yaptıkları vaka çalışmasıdır. Bu çalışmada 47 yaşındaki bir hasta, gündelik işlerini ciddi biçimde engelleyen bir dijital fotoğraf biriktirme sorunuyla araştırmacılara başvurmuştur. Hasta 5 yıl önce aldığı bir dijital kamerayla her gün her an yaklaşık 1000 adede varan manzara fotoğrafları çekmektedir. Hastanın bu davranışı onun literatüre ilk "dijital istifçi" olarak geçmesine neden olmuştur. İstifçi birey, eşyalarda olduğu gibi dijital verilerin de anıları çağrıştırdığı ve o nedenle çektiği fotoğrafları atmakta zorlandığını ifade etmektedir. Özellikle dört harici hard diske verilerini yedeklediğini ve yedeklediği verileri de yine harici dört hard diske depoladığını belirtmiştir. Depoladığı fotoğrafları hiçbir şekilde kullanmadığını belirtmiş olsa da bu fotoğrafları depolamadaki temel düşüncesinin bir gün kullanacağı yönünde olduğu görülmüştür.[2]

Dijital veri istiflemenin olumsuz yanlarından biri, hele ki depolanan veriler kurum ve kuruluşlara aitse, bu verilerin çalınabilecek olması veya siber saldırılara maruz kalabilecek olmasıdır. Özellikle sadece tekil bireylerin değil, birçok kurumun ve kuruluşun da üretkenliği, bilgi yönetimini, maliyeti azaltmak ve verimi artırmak adına verileri depoladığı bilindiği için, verilerin yeterince iyi saklanmaması ciddi güvenlik açıklarına neden olabilmektedir.[6]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Ebeveynlerin Bilinçsizce Yaptığı Çocuk Hakkı İhlali: Sharenting

Sharenting, dijital mecralarda ebeveynlerin çocuklarıyla ilgili olarak yaptığı paylaşımları ifade etmektedir. Bu kavram, "parenting" (Tür: "ebeveynlik") ve "share" (Tür: "paylaşım") kelimelerinden türetilerek literatüre geçmiştir. Collins Dictionary, sharenting kavramını "sosyal medyayı düzenli kullanan bir ebeveynin çocuklarıyla ilgili çok fazla ayrıntılı bilgi paylaşması" şeklinde açıklamaktadır. Ebeveynlerin çocukları ile ilgili yaptıkları paylaşımların yanı sıra doğum fotoğrafçıları, okul öğretmenleri, sağlık personelleri veya akrabalar çocuklarla ilgili fotoğrafları sosyal medyada kontrolsüz biçimde dolaşıma sokabilmektedir. Sosyal medya platformlarında yapılan hashtagler sayesinde çocukların havuzda altlarında bezli halleri veya doğum günü kutlamasındaki görüntüleri birden fazla insana ulaşabilmektedir.[9]

Sharenting konusundaki en büyük problem, resimlerinin paylaşılması için rızası alınmayan çocukların belirli bir olgunluğa erişene kadar sosyal medya hesaplarını kullanamadıkları için ailelerinin kendilerini kontrolsüz bir şekilde, her an ifşa etmeleridir. Yetişkin olmayan çocukların dijital kimliklerini Instagram, Facebook, Twitter gibi sosyal medya hesaplarında gösteren fotoğraflar, videolar ve çeşitli dijital veriler pedofili amacıyla müstehcen sitelere kopyalanmak üzere alınabilmektedir. Bu bağlamda ebeveynlerin sosyal medya hesaplarında gezgin annesi, oyuncu annesi, müzisyen babası gibi isimlerle kendi dijital kimliğini ebeveynlik üzerinden inşa etme çabası, çocuklar için unutulma hakkının ihlali olabilmektedir. Ebeveynler, iyi niyetle paylaşım yaptıklarını ifade etseler de, arkalarında çocuklarına dair bıraktıkları dijital ayak izleri, çocukların gizlilik ve mahremiyet gibi haklarını da ihlâl etmektedir.[9], [10]

Pexels

Teknolojinin Yarattığı Unutkanlık: Dijital Demans

Teknolojinin yaygın kullanımı ile birlikte bilgilere kolaylıkla ulaşabilme, haberleşme, erişilebilirlik, boş zamanı değerlendirebilme gibi avantajlar ortaya çıkmıştır. Ancak tüm bu avantajların yanında dijitalleşmenin getirdiği bir takım patolojik durumlar da ortaya çıkmıştır. Dijital demans, bu patolojilerden birisidir ve ilk kez Alman psikiyatrist, psikolog ve nörolog olan Manfred Spitzer tarafından 2012 yılında kavramlaştırılmıştır.[1]

Teknolojinin aşırı kullanımı sonucunda bireylerde bilişsel fonksiyonlarda işlevsizlik ve bozulma görülebilmektedir. Bu durumun haricinde, bireylerde, kısa süreli bellek yapılarında bozulmalar da meydana gelebilmektedir. Dijital teknolojiyi aşırı düşeyde kullanan bireylerin beyinlerinin sağ lobu yerine sol lobunu geliştirdikleri belirtilmektedir. En nihayetinde uzun süreli teknolojik aygıt kullanımı dikkatte azalma ve bilişsel bozuklukları ortaya çıkarmakta, böylelikle de dijital demansın oluşabileceği ifade edilebilir.

Uzun süre cep telefonu kullanan bireylerde unutkanlığın ortaya çıktığı ve bu nedenle en ufak bir bilgiyi bile hatırlayabilmek için kayıt tutmaya başladıkları gözlemlenmektedir. Bunun haricinde bilgiye ulaşmak için internet kullanımının yaygınlaşması bilgiyi hatırlamak için çaba sarf etmek yerine hızlıca web araması gerçekleştirilmesi, bireylerde bilişsel işlev bozukluklarının artacağını göstermektedir.[3], [4]

Bu Reklamı Kapat

Sosyal Ortamlarda Gelişmeleri Kaçırmaktan Korkmak: FOMO

FOMO (İng: "fear of missing out"), Türkçeye "sosyal ortamlarda gelişmeleri kaçırma korkusu" anlamında girmiş bir dijital çağ patolojisidir (daha geniş kapsamda bir analizi için buradaki yazımızı okuyabilirsiniz). Aynı zamanda sosyal ortamlarda gelişmeleri kaçırmak kaynaklı bir eksiklik duygusu ile karakterize edilen bir kavramdır. Bireyler, kendilerinin fiziki olarak bulunamadıkları her türden ortamda yaşanan olumlu deneyimlere karşı şiddetli bir mahrumiyet duygusu yaşadıklarında, esasında FOMO meydana gelmektedir.

Bu patolojiyi meydana getiren en önemli etkenin sosyal medyada anlık bildirimlerin yaygınlaşması ve her bireyin kendi deneyimlerini istediği an sosyal medyada paylaşabilmesi olduğu ifade edilmektedir. Bu nedenle sosyal medya ağlarında birbirlerini takip eden bireyler, ötekilerin hayatlarında neler olup bittiğini paylaştığı gönderilere karşı hassasiyet geliştirerek, kendilerinin o hayattan mahrum kaldığını düşünmeleri endişe doğurmaktadır.[7]

Özellikle Facebook, Instagram, Foursquare ve Twitter gibi sosyal ağ hizmetleri kullanıcılara sürekli bağlantıda kalabilme olanağı tanımakta, böylelikle sosyal katılım dijital ortamlarda artışa geçmektedir. Kaçırma korkusu, yani FOMO, sosyal ağ platformlarının aşırı kullanımı kaynaklı meydana gelen dijital bağımlılık neticesinde oluşabilen bir patoloji olarak değerlendirilmektedir.[8]

Sonuç

Teknolojinin yoğun kullanıldığı bir çağ olan günümüz dünyasında dijitalleşme ile birlikte ortaya çıkan birtakım patolojiler olduğu görülmektedir. Dijital patolojilerin temelinde teknoloji ve sosyal medya bağımlılığı olduğu görülmektedir. Dijital aygıtların aşırı kullanımı ve sosyal ağ sitelerinde geçirilen zamanın artması, bireylerin bütüncül anlamda iyi oluşlarını olumsuz etkileyerek psikolojik, bilişsel ve fizyolojik birtakım bozulmalar meydana getirebilmektedir.

Önümüzdeki yıllarda eğitsel, sosyal, psikolojik ve sağlık açısından çeşitli önlemler alınmadığı takdirde dijital istifçilik, FOMO, dijital demans ve sharenting ve nice yeni dijital patolojinin etkisinin yaygınlaşacağı düşünülmektedir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 3
  • Muhteşem! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/05/2022 12:52:58 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11447

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Jinekoloji
Patlama
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Sars-Cov-2
Santigrat Derece
Antik
Tüy
Wuhan Koronavirüsü
Kanser
Balık Çeşitliliği
Yüzey
Yapay Zeka
Evrim Ağacı
Goril
Atom
Safsata
Kimya Tarihi
Epidemik
Küresel Isınma
Eşcinsellik
Ecza
Mers
Tehlike
Pandemi
Ribozim
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et