Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Darwin'in Varlığını Öngördüğü Güve, Yarasaların Sonarlarını Bozarak Yem Olmaktan Kurtulabiliyor!

Darwin'in Varlığını Öngördüğü Güve, Yarasaların Sonarlarını Bozarak Yem Olmaktan Kurtulabiliyor! Wikimedia Commons
"Darwin'in atmaca güvesi" olarak da bilinen Xanthopan Praedicta.
3 dakika
2,282
Tüm Reklamları Kapat

"Darwin'in atmaca güvesi" olarak da bilinen Xanthopan praedicta, olağandışı uzunluktaki hortumu nedeniyle böcekbilimcilerin; Darwin tarafından öngörülmüş olması sebebiyle de genel olarak biyologların gözde türlerinden birisidir. Şimdi ise onu avlamaya çalışan yarasaların sonarlarını bozma yeteneğiyle sanılandan daha da dikkate değer bir tür olduğu ortaya çıktı. Bu yetenek her ne kadar avantajlı olsa da, güveyi sürekli devam eden iki farklı hayatta kalma yarışına mahkûm etmekte.

Yarasalar geceleri yollarını bulmak için sonarlarını kullanırlar. Böceklerle beslenen yarasalar ise bu becerilerini uçmakta olan avlarını muhteşem bir hassasiyetle saptamak üzere geliştirmişlerdir. Buna karşın bazı güveler bu sonarları bozmak için yollar bulmuşlardır. Florida Üniversitesi'nde doktora öğrencisi olan Juliette Rubin'in Biotropica dergisinde belirttiğine göre bu yöntemi, göz alıcı X. praedicta da yarasaların sonarının sesini duyduğunda veya fiziksel olarak avcılarının eline düştüğünde kullanmaktadır.[1], [2]

Tüm Reklamları Kapat

1862 yılında Darwin'e aralarında Madagaskar'dan Angraecum sesquipedale'nin de bir örneğinin bulunduğu bir paket orkide gönderildi. A. sesquipedale, Darwin'in "hayret verici uzunlukta" olduğunu belirtmesiyle akıllarda kalmıştı. Bu bitkinin özü, yaklaşık 30 santimetre derinlikte gömülüydü.

Darwin bu bitki hakkında şunları yazmıştı:[3]

Tüm Reklamları Kapat

Vay canına! Hangi böcek bu bitkinin özünü emebilir ki?

Bunun üzerine Darwin, Madagaskar'da bu bitkinin özünü emebilmek için 30 santimetre uzunluğunda hortumu olan bir güvenin olması gerektiğini öngörmüştü. Alfred Wallace, Darwin'in iddiasını destekledi ve söz konusu güvenin o zamanlarda en uzun hortumlu güve olan Afrikalı Xantophan morganii'nin bir akrabası olabileceğini öne sürdü.

Wallace, A. sesquipedale'nin tozlaşması için gerekli donanıma sahip Madagaskarlı bir güvenin keşfini görecek kadar yaşadı. Bulunan bu tür, başlangıçta X. morganii'nin bir alt türü olarak değerlendirildi ve Xantophan morganii praedicta olarak adlandırıldı. Ancak son yıllarda bazı böcekbilimciler bu güvenin Xantophan praedicta olarak bilinen başlı başına ayrı bir tür olduğunu savunmaya başladılar.[4]

Yarasalar Güvelere Karşı!

Rubin de bu terminolojiyi kullanmakla birlikte asıl olarak güvenin sonardan kaçınma gücüne odaklanmakta. Rubin, 2021 yılında güve türlerinin yaklaşık %20'sinin yüksek yoğunlukta ultrason kullanarak yarasaların sonarlarını bozmanın yollarını bulduğunu ve bu sayede yarasaların güvelerin konumu hakkında yanlış değerlendirmeler yapmasına neden olduğunu bildiren bir ön baskının ortak yazarlığını yaptı.[5]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Hortum kullanılmadığı zamanlarda kıvrılıp az yer kaplasa da bu kadar uzun bir hortumu taşıyacak olan güvenin büyük olması gerekir. Büyük olmaları da bu güveleri yarasalar için cezbedici bir yemek haline getirir. Rubin, erkek güvelerin bir güvenin çıkardığı en uzun ultrason dalgalarını yayarak bu tehlikeyle baş ettiklerini gösterdi. Rubin bu durumun sadece yarasaların sonarlarını bozmakla kalmadığını, aynı zamanda lemur gibi diğer avcıları da caydırdığını düşünüyor. Dişiler ve bu güvelerle bağlantılı iki diğer tür ise ultrason tepkisi üretemiyor.

Doğal olarak, yarasalar da bunun karşısında yan gelip yatmıyorlar (ya da yan gelip sarkmıyorlar) ve sürekli olarak evrilerek bozulmaya karşı daha dayanıklı sonarlar geliştirip karşılıklı bir evrimsel silahlanma yarışına girmiş oluyorlar.

Angraecum sesquipedale, nektarı yaklaşık 30 santimetre derinde olan bir orkide türü.
Angraecum sesquipedale, nektarı yaklaşık 30 santimetre derinde olan bir orkide türü.
Wikimedia Commons

Orkideler İşi Neden Bu Kadar Zorlaştırdılar?

Güveler ve yarasalar birbirlerine düşman oldukları için bu şekilde rekabet etmeleri doğal olarak mantıklı geliyor. Öte yandan, orkidelerin de tozlaşması için güvelerin üremesine ihtiyaçları var. Bu durum akıllara bir soru getiriyor: Orkideler bu işi neden bu kadar zorlaştırdılar?

Cevabın, herhangi bir böcek belirli bir çiçeği tozlaştırabiliyorsa aynı zamanda diğer çiçekleri de aynı kolaylıkla tozlaştırabilmesi olduğu düşünülüyor. Her çiçeğe konan bir böceğin bir çiçeğe konduktan sonra direkt olarak aynı türün başka bir üyesine konması pek mümkün değildir. Zira topladığı polenleri üreme değeri olmayan diğer çiçeklere saçacaktır. Bazı bitkiler bu durumla yılın olağandışı zamanlarında çiçek açarak başa çıkmakta, ancak takvimdeki çoğu alan halihazırda kapılmış halde.

Tarih kapmak yerine, A. sesquipedale'nin çiçeği o kadar derinde ki yalnızca bu konuda uzman olan birisi ona yetişebilir. 30 santimetre uzunluğunda hortumu olan bir güve ise bu ihtişamlı organını herhangi bir çiçekte boşa harcamak istemez. Çoğunlukla bir A. sesquipedale'den diğerine giderek bu çiçeğin polenlerini yalnızca önemli olan yerlere yayar ve bu türün devamlılığını sağlar. Ancak, X. praedicta'nın sadakatinden emin olmak için A. sesquipedale, güveyi ayak uydurmaya zorlayarak çiçeğine ulaşan yolu sürekli uzatmaya devam etmek zorundadır.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
22
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 16
  • Bilim Budur! 8
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Muhteşem! 4
  • Güldürdü 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İnanılmaz 2
  • İğrenç! 1
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: IFL Science | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/09/2023 09:00:28 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11855

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Nükleer Enerji
Etimoloji
Periyodik Tablo
Nöron
Uydu
Sinir Hücresi
Çocuklar
Enzim
Çocuklar İçin Bilim
Tehlike
Kırmızı
Yiyecek
Koaservat
Sinir
Adaptasyon
Aslan
Okyanus
Wuhan
Değişim
Kalıtım
Oyun
Klinik Mikrobiyoloji
Yapay Seçilim
Teori
Renk
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Plasebo Etkisi Gerçek mi?
Plasebo Etkisi Gerçek mi?
Tek Bir Takviye ile Bebekleri Kurtarın!
Tek Bir Takviye ile Bebekleri Kurtarın!
İnsan Bebekleri Neden Bu Kadar Aciz?
İnsan Bebekleri Neden Bu Kadar Aciz?
42 Milyon Dolarlık Saat Ne İşe Yarayacak?
42 Milyon Dolarlık Saat Ne İşe Yarayacak?
"Marslı" Filmindeki Gerçek Gözyaşları!
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
S. Luntz, et al. Darwin'in Varlığını Öngördüğü Güve, Yarasaların Sonarlarını Bozarak Yem Olmaktan Kurtulabiliyor!. (6 Haziran 2022). Alındığı Tarih: 22 Eylül 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/11855
Luntz, S., Özyazgan, O., Alparslan, E. (2022, June 06). Darwin'in Varlığını Öngördüğü Güve, Yarasaların Sonarlarını Bozarak Yem Olmaktan Kurtulabiliyor!. Evrim Ağacı. Retrieved September 22, 2023. from https://evrimagaci.org/s/11855
S. Luntz, et al. “Darwin'in Varlığını Öngördüğü Güve, Yarasaların Sonarlarını Bozarak Yem Olmaktan Kurtulabiliyor!.” Edited by Eda Alparslan. Translated by Okan Özyazgan, Evrim Ağacı, 06 Jun. 2022, https://evrimagaci.org/s/11855.
Luntz, Stephen. Özyazgan, Okan. Alparslan, Eda. “Darwin'in Varlığını Öngördüğü Güve, Yarasaların Sonarlarını Bozarak Yem Olmaktan Kurtulabiliyor!.” Edited by Eda Alparslan. Translated by Okan Özyazgan. Evrim Ağacı, June 06, 2022. https://evrimagaci.org/s/11855.
Geri Bildirim Gönder
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close