Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Cüzzam

Cüzzam
6 dakika
10,280
  • Dermatoloji
  • Enfeksiyon Hastalıkları
Cüzzam
  • Türkçe Adı Cüzzam
  • İngilizce Adı Leprosy
  • OrphaNet 548
  • Diğer İsimleri Hansen Hastalığı, Lepra

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Cüzzam, hastanın sinir sistemine saldıran Mycobacterium leprae veya Mycobacterium lepromatosis gibi bakterilerden kaynaklanan bir enfeksiyon hastalığıdır. Tedavi edilmemesi halinde hastaların derisi, uzuvları ve gözleri ciddi miktarda hasar görür.

Her ne kadar cüzzama karşı (özellikle de tarihte) bol miktarda önyargı bulunmuşsa da, bu hastalığın bireyden bireye aktarılması çok zordur. İnsan popülasyonunun sadece %5 civarı cüzzama karşı dirençsizdir ve bu yüzde dahilindeki insanların bile cüzzamlı birinden bakteriyi kapabilmesi için onlarla uzun süreler boyunca fiziksel temasa sahip olmaları gerekmektedir. Bir diğer deyişle, popülasyonun %95'i cüzzam bakterilerini vücuduna alsa bile hastalığa yakalanmamaktadır. Cüzzamı tedavi etmesi zorlu olsa da sadece 72 saatlik tedavi sonrasında bile bulaşıcılığını yitiren bir hastalıktır. 1 aylık tedaviden sonra ise hastalığın bulaşması imkansız hale gelir.

Tüm Reklamları Kapat

Dahası, popüler medyada çok sık gösterildiğinin aksine cüzzamda vücut parçaları yitirilmez; en azından bu, gösterildiği kadar kolay değildir. Sadece tedavi edilmeyen vakalarda zaman içinde lezyon ve sinir hasarı arttıkça daha ufak yaralanmaların önü açılıyor ve bu, nihayetinde dokuların geniş çapta ölümüyle sonuçlanabiliyor (ve o durumda bazı uzuv kayıpları görülebiliyor). Yani cüzzam, uzuv kaybına doğrudan sebep olan bir hastalık değildir.

Günümüzde 4 tip cüzzam tanımlanmaktadır:

Tüm Reklamları Kapat

  1. Lepramatöz Tip Cüzzam: Cüzzam denince akla gelen, hastalığın en belirgin formu budur. Hastalığı ayırt edici özelliği olan lezyonlar çok sayıda ve vücuda yayılmış haldedir. Özellikle bu bölgelerde his kayıpları görülür.
  2. Tüberküloit Tip Cüzzam: Özellikle çevresel sinir sistemini etkileyen cüzzam türüdür. Birçok cüzzam fotoğrafında, elin pençe gibi kilitlenmesine neden olan cüzzam türü budur. Ayrıca yüz felci de bu tür cüzzamda daha yaygındır.
  3. Sınır Tip Cüzzam: Yukarıdaki iki tip cüzzam arasında kalan bir formdur.
  4. Belirsiz Tip Cüzzam: Cüzzamın tam olarak oluşamadığı, lezyonların çok az sayıda (hatta tek bir adet) görüldüğü cüzzam formudur.
Tüberküloit tip cüzzamda görülen el kilitlenmesi
Tüberküloit tip cüzzamda görülen el kilitlenmesi
Inside Hook

Belirti ve Semptomlar

Hastalığın en belirgin semptomu deride görülen lezyonlardır; ancak aynı zamanda sinirlerde ve mukuslu membranlarda granüloma adı verilen beyaz kan hücresi (özellikle de makrofaj) öbekleri oluşumu da görülür. Buna bağlı olarak hastalar his kaybı yaşayabilirler. Bunun haricinde semptomlar arasında şunlar da bulunur:

  • burun akıntısı,
  • kafa derisinde kuruma,
  • göz problemleri,
  • kas zayıflığı,
  • kırmızımsı deri,
  • burun anatomisinde düzleşme (burundaki kıkırdakların parçalanması dolayısıyla)
  • konuşma sırasında çınlama ve hırlama

İlginç bir şekilde, diğer hastalıkların aksine cüzzamda semptomları tetikleyen unsur bakterinin kendisi değil, bu bakteriye karşı kazanılan alerjidir.

Hastalığın semptomları, bakteri enfeksiyonundan sonra 20 yıl kadar sonra bile kendini gösterebilir! Ancak çoğu durumda enfeksiyondan sonraki 1 yıl içinde belirtiler kendini göstermeye başlar.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Burundaki kıkırdak kaybı
Burundaki kıkırdak kaybı
International Textbook of Leprosy

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Hastalıkla ilgili en büyük risk faktörü, halihazırda cüzzam hastalığı bulunan bir kişiye dokunmaktır (cüzzamlı biriyle fiziksel temasa geçen birinin hastalığa yakalanma ihtimali 5-8 kat yüksektir); ancak yukarıda da izah ettiğimiz gibi, bu durumun abartılması hatalı olur. Örneğin arada sırada cüzzamlı birinin yanında oturmak hastalığa yakalanmanıza sebep olmaz.

Cüzzama sebep olan her iki bakteri de vücudu deriden ve burun mukozasından terk eder; bu nedenle buralara yönelik temas en yüksek risk faktörüne sahiptir.

Popülasyonun %95'inin hastalığa karşı dirençli olmasından ötürü bazı genetik faktörlerin cüzzam ile etkileştiği düşünülmektedir. Özellikle de LPRS isimli bir gen ailesi içinde bulunan PARK2, PACRG, TLR1, TLR2 ve LTA gibi genler, hastalıkla ilişkilendirilmiştir. İlginç bir şekilde, Parkison Hastalığı'na sebep olan bazı gen bölgelerinin cüzzam ile de biyokimyasal düzeyde ilişkili olabileceği düşünülmektedir.

Cüzzamın en sık görüldüğü bölgeler, Dünya'nın en fakir bölgeleridir. Gebelik sırasında anneden yavruya veya cinsel partnerler arasında cüzzam bulaşımı gözlenmemiştir.

Teşhis Yöntemleri

Semptomların gözlenmesinden sonra deri biyopsisi yapılarak asit haslığına (İng: "acid-fastness") sahip bakteriler aranır. Asit haslığı, bir bakterinin teşhis edilmesi sırasında uygulanan prosedürlerde bakterilerin asitler aracılığıyla renksizleştirme deneylerine gösterdiği dirençtir. Bu direnç sayesinde bazı bakteriler kolaylıkla tespit edilebilir ve Mycobacterium cinsi bakteriler de bunlardan birisidir.

Tüm Reklamları Kapat

Cüzzamın kemiklerde bıraktığı izler tespit edilebilir.
Cüzzamın kemiklerde bıraktığı izler tespit edilebilir.
UCL

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Hastalığın tedavisi pek kolay olmasa da büyük oranda tedavi edilebilir bir hastalıktır. Cüzzam tedavisinde, hastalığın tipine bağlı olarak 6 ay (, çoğu durumda en az 12 ay boyunca çok sayıda ilacın bir arada alınmasını gerektirir. Bu ilaçlar arasında diaminodifenil sülfon (DDS veya dapsone) , rifampisin ve klofazimin (Lamprene ismiyle de bilinir) gibi antibakteriyal ilaçlar bulunmaktadır. Kimi zaman tedavinin ömür boyu sürdürülmesi gerekebilir. Hastalık yeniden nüksedebildiği için, tedavi edilmiş bir birey de tekrardan tedavi edilmek zorunda kalabilir.

Hastalığın önemli problemlerinden birisi, bakterilere karşı verilen antibiyotiklerin hastalığın ana sebebi olan bakterileri öldürmenin yanı sıra aynı zamanda vücudun bakterilere karşı gösterdiği alerjik reaksiyonu da tetiklemesidir (buna kontraindikasyon adı verilir).

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Cüzzam, tedavi edilebilir bir hastalıktır. Hastalıkla ilgili müddet tahminleri, hastalığın hangi evrede teşhis edilip, çok ilaçlı tedaviye ne zaman başlandığı ile ilgilidir. Tedaviden sonra bile deride renk kaybı ve renk değişimleri kalabilir. Hastalığın teşhis edildiği anda tedaviye başlanması halinde sinir hasarının önüne geçilebilir; ancak halihazırda oluşan hasar tedavi edilebilir değildir. Cüzzam, çok nadiren ölümcüldür; bu nedenle semptomlara karşı uyanık olunduğu müddetçe erken tedavi ile cüzzam tamamen önlenebilir.

Healthline

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Dünya'da halen cüzzama rastlamak mümkündür. Örneğin 2016 yılında tüm Dünya'da 216.108 yeni vaka gözlenmiştir; dolayısıyla her 1 milyon kişiden 29'unda cüzzam görüldüğü söylenebilir. Şu anda cüzzamın en yaygın olduğu ülke Hindistan'dır (tüm vakaların %60'ı); sonrasında Brezilya (%13) ve Endonezya (%8) gelmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Önlem Yöntemleri

Hastalık çok yaygın olmadığı için risk bölgelerinde bulunan kişiler haricindeki insanların herhangi bir ek önlem almasına gerek yoktur. Cüzzamlı biriyle temasa geçen bir insana, önleyici olarak ilaç tedavisi uygulanabilir: Bu önleyici tedavi, henüz cüzzam veya verem geçirmemiş yetişkin ve 2 yaştan büyük çocuklarda tek doz rifampisin şeklinde uygulanır. Bu önleyici tedavinin 2 yıl içinde gelişebilecek vakaları %57 oranında azalttığı, 6 yıl içinde gelişebilecek vakaları %30 oranında azalttığı bilinmektedir.

Ayrıca vereme karşı uygulanan BCG aşısının da cüzzama karşı direnç sağladığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla cüzzam riski olan bölgelerde yaygın bir şekilde BCG aşısı uygulanması önemlidir.

Etimoloji

Sözcüğün yaygın ismi olan leprosi, Latincede "pullu" anlamına gelen lepra sözcüğünden türetilmiştir. Bu, hastalıkta görülen derinin pullu görünümüne işaret etmektedir. Türkçedeki "cüzzam" sözcüğü ise Arapçada "vücudun bir parçasını koparmak" anlamına gelen caḏm (جذم) sözcüğünden gelmektedir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
44
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 17
  • Korkutucu! 8
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 7
  • Muhteşem! 6
  • Bilim Budur! 6
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Umut Verici! 2
  • Üzücü! 2
  • İnanılmaz 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Güldürdü 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/01/2023 08:06:15 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8278

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Savunma
Biyocoğrafya
Bitki
Yüzey
Uzay Aracı
Bitkiler
Yok Oluş
Virüs
Deniz
Covıd-19
Kanat
Eşeyli Üreme
Algı
Seçilim
Astrofotoğrafçılık
Mavi
Beyaz
Küresel
Karbonhidrat
Manyetik Alan
Bilgi Felsefesi
Diş Hekimi
Element
Genel Halk
Plastik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Cüzzam. (15 Şubat 2020). Alındığı Tarih: 30 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8278
Bakırcı, Ç. M. (2020, February 15). Cüzzam. Evrim Ağacı. Retrieved January 30, 2023. from https://evrimagaci.org/s/8278
Ç. M. Bakırcı. “Cüzzam.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 15 Feb. 2020, https://evrimagaci.org/s/8278.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Cüzzam.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 15, 2020. https://evrimagaci.org/s/8278.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.