Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Akrodermatitis Enteropatika Nedir? Kalıtsal Çinko Eksikliği Deriyi Neden Bozar ve Nasıl Tedavi Edilir?

Akrodermatitis Enteropatika Nedir? Kalıtsal Çinko Eksikliği Deriyi Neden Bozar ve Nasıl Tedavi Edilir? Pixabay
3 dakika
586
  • Dermatoloji
  • Endokrinoloji
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Acrodermatitis Enteropathica
  • Türkçe Adı Akrodermatitis Enteropatika
  • İngilizce Adı Acrodermatitis Enteropathica
  • Latince Adı Acrodermatitis Enteropathica
  • OrphaNet 37
  • Diğer İsimleri Zinc Deficiency, Danbolt–Cross Syndrome, Brandt Syndrome

Akrodermatitis enteropatika ilk olarak 1936 yılında Brandt tarafından tanımlanan, Danbolt tarafından isimlendirilen, şiddetli çinko eksikliği ile sonuçlanan otozomal resesif geçişli nadir görülen bir hastalıktır. Genel klinik belirtileri arasında ishal, deri lezyonları, saçkıran, ve tekrarlayabilen enfeksiyonlar bulunmaktadır.[1] Ayrıca hastalarda perleş (İng: ''perleche'') adı verilen ağız köşelerinde yaralar görülebilir.

krodermatitis kelimesini oluşturan akro (İng: "acro") vücudun el, ayak, kulak, parmak gibi uç bölgelerini ifade etmek için kullanılırken; dermatit (İng: "dermatitis") kelimesi cildin iltihaplanması anlamına gelmektedir. Entero kelimesi kökenini bağırsaktan (Gre: "enteron", İng: "intestine") alırken, hastalık veya rahatsızlık anlamında sözcüklere "-pati" (İng: "pathy") eki eklenmektedir. Yani vücudun uç noktalarında ciltte iltihaplanmayla görülen, bağırsaktan kaynaklanan bir hastalık olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Çinkonun Vücuttaki İşlevleri ve Eksikliğinde Görülen Klinik Bulgular

Çinko, esansiyel bir mineraldir ve sağlık için belirli miktarda alınması gerekir. Bağışıklık sisteminde, büyüme ve gelişmede, hormonların sentezinde ve aktivasyonunda, genlerin düzenlenmesinde önemli rol oynar. Protein, karbonhidrat ve A vitamini metabolizmasında görevleri vardır. Deri sağlığı için gereklidir, aynı zamanda yara iyileşmesini de teşvik etmektedir. Ağız mukozası, saç, tırnaklar ve vücudun diğer bölümleri üzerinde onarıcı etkileri vardır. Alkalen fosfataz, alkol dehidrogenaz ve RNA polimeraz başta olmak üzere yaklaşık 300 enzimin aktivitesi için gereklidir. İnsan vücudunda ortalama 2 gram çinko bulunduğu bilinmektedir.[2]

Çinko eksikliği; genetik emilim bozukluklarıyla, diyetle yetersiz alımla, çinkonun vücuttan atılımının artmasıyla ve bazı kronik hastalıklarda artan çinko gereksinimiyle ortaya çıkabilir. Çalışmalar, çinko eksikliğinin biyolojik süreçleri etkileyerek tat ve koku azalmasına, iştah azalmasına, büyüme geriliğine, bilişsel işlev bozukluğuna, bağışıklık fonksiyonlarında bozulmalara, ishale, cinsel olgunlaşmada gecikmeye ve cilt lezyonlarına neden olabileceğini göstermiştir. Uzamış çinko eksikliğinde sıklıkla gelişme geriliği, nöro-psikolojik değişiklikler, duygu durum bozuklukları, sinirlilik hali ve depresyon görülebilir.[3] Çinko eksikliğine yol açabilecek durumlar şunlardır:

Bu Reklamı Kapat

  • Yetersiz beslenme,
  • Düşük biyo-yararlanım,
  • Emilim bozuklukları,
  • Genetik hastalıklar,
  • Fazla atılım,
  • Yüksek alkol tüketimi,
  • Tedavi edilmeyen kronik hastalıklar.

Yetişkinlerde çinko eksikliğinde görülen belirtiler şunlardır:[4]

  • Yaraların geç iyileşmesi,
  • Tekrarlayan bakteriyel enfeksiyonlar,
  • Saç dökülmesi,
  • Kellik,
  • Kötü tırnak büyümesi,
  • İştahsızlık,
  • Tat ve kokuda değişmeler,
  • İshal,
  • Konsantrasyon bozuklukları,
  • Kuru cilt,
  • Akne oluşumları.

Teşhis Yöntemleri ve Genetik

Akrodermatitis enteropatika, kalıtsal çinko eksikliğinden kaynaklanan ve nadir görülen bir hastalıktır. 8. kromozom üzerindeki SLC39A4 geninin otozomal resesif mutasyonu nedeniyle oluşmaktadır. Bu durum, çinkonun taşınmasının ve emiliminin bozulmasına yol açar. Hastalığın insidansı 1/500.000 olarak bildirilmiştir.

Tanı, klinik bulgular ve kandaki çinko düzeyinin düşüklüğü ile konulmaktadır. Kandaki çinko düzeyinin 50 mg/dL altında olması hastalığın bir göstergesidir; fakat bazı hastalarda kandaki çinko seviyesi normal olabilir. Bu nedenle uzmanlar tarafından spesifik kabul edilmemektedir. Laboratuvar testlerinin kullanılmasına rağmen şüphelenilen hastalarda çinko tedavisine alınan yanıt, uzmanlar tarafından altın standart olarak kabul edilmektedir.[5]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Çinko eksikliği olan bir bebeğin tedaviden önce ve sonra deri lezyonları
Çinko eksikliği olan bir bebeğin tedaviden önce ve sonra deri lezyonları
The Journal of Pediatrics

Sağlıklı insanlarda çinkonun bağırsaktan emilim oranı %27-65 arası iken, bu hastalarda %2-3 arasında olduğu hesaplanmıştır. Klinik bulgular, anne sütü kesildikten dört ile altı hafta sonrasında veya anne sütü almayan bebeklerde doğumdan hemen sonra görülebilir. Emzirilen bebeklerde semptomların daha geç ortaya çıkmasının sebebi, insan sütündeki çinkonun sığır sütüne göre vücutta daha yüksek bir biyo-yararlanıma sahip olmasıdır. Hastalığın temel klinik bulguları şunlardır:

  • Vücudun el, ayak, kulak ve parmak uçları gibi bölgelerinde egzama ve benzeri deri lezyonları,
  • Kronik ishal,
  • Saçkıran,
  • Gelişme gerilikleri.

Deri lezyonlarının şiddeti değişkenlik gösterebilmektedir. Tedavi edilmeyen hastalarda deri lezyonları ilerler ve göz, burun, kulak, boyun, karın, sırt ve kasık çevrelerine yayılabilir. İshali olan çocuklarda sinirlilik, uyuşukluk, depresyon ve anoreksiya gibi nöropsikolojik rahatsızlıklar; kilo kaybı, kansızlık ve büyüme geriliği görülebilir. Bu çocuklar beslenme yetersizlikleri açısından yüksek risk taşırlar, bu nedenle multidisipliner bir ekip tarafından izlenirler.[6]

Tedavi veya İdare Yöntemleri

Tedavide temel yaklaşım eksik olan çinkonun yerine konulmasıdır. 3-5 mg/kg/gün çinko takviyesiyle semptomlar azalabilmektedir.

Hastalık tüm yaşam boyunca tedavi edilmeli ve izlenmelidir. Çinko takviyesinin gecikmesi gelişme geriliğine yol açabilir. Tedavi edilmezse prognoz kötüleşebilir ve hasta kaybedilebilir.[7]

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/05/2022 12:05:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11749

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Deniz
Değişim
Bilişsel
Çocuklar
Eczacılık
Sayı
Hukuk
Malzeme
Yıl
Taklit
Elektrik
Antik
Kromozom
Kimyasal Evrim
Coronavirus
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Davranış
Mantar
Zaman
Bitkiler
Çiftleşme
Öğrenme Alanı
Görme
Balıklar
Sosyal
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et