Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

COVID-19 ve Antimikrobiyal Dirençli Mikroorganizmaların Korkunç Kombinasyonu!

COVID-19 ve Antimikrobiyal Dirençli Mikroorganizmaların Korkunç Kombinasyonu! Pixabay
Bir patojen illüstrasyonu
5 dakika
2,939
  • İmmünoloji
  • Enfeksiyon Hastalıkları

Antibiyotik direnci sıklıkla "geleceğin vebası" olarak adlandırılıyor. Bu, gerçekten de acil sorunlarımızdan birisi; en azından pandemi başlayıp onu gölgeleyene dek, öyleydi. Ancak uzmanlar, ihtiyacı olmayan hastalara antibiyotik reçete edilmesi ile, bu "vebanın" yıkıcı etkilerini çoktan yaşamaya başladığımızı söylüyor.

Antibiyotik direncine sebep olan en önemli faktörlerden biri, aşırı antibiyotik kullanımıdır. Bu yanlış kullanım, İngilizcede "süper böcek" (İng: "super bug") de denilen -ki bunlar aslında "böcek" değil, bakterilerdir- yaygın kullanımdaki antibiyotik tedavilerine dirençli bir grup patojenin ortaya çıkmasına sebep oluyor. Bir patojen, kullanılabilecek tüm antibiyotiklere üstün gelecek kadar evrimleştiğinde ise, küçük bir enfeksiyon bile hızla ilerleyip vücudu tamamen ele geçirerek ölüme sebep olabilir.

Bu Reklamı Kapat

Patojenlerde rastgele oluşan mutasyonlardan bazıları, onları belli ilaçlara karşı dirençli hale getirdiğinde ve konak canlıda bu ilaçlardan aldığında patojen üzerinde seçilim baskısı oluşur. Böylece, doğal seçilim yoluyla, ilaç direnci geliştirmemiş olanlar ölürken, ilaca dirençli yepyeni bir nesil ortaya çıkar. Birden fazla ilaca karşı direnç geliştiren patojenler de, gayriresmi olarak "süper böcek" adını alır. Bu direncin oluşumu, kimi zaman antibiyotiğin piyasaya sürüldüğü ilk yıl bile olabilirken, kimi zaman süreç 10 yılı aşabilir.[2]

Antibiyotik direnci, ya da ilaç direncine sahip patojenlerin sebep olduğu enfeksiyonların tedavisi çoğu zaman daha zor ve hatta imkansız olabiliyor. Bununla birlikte tedavi sürecinin uzaması, hastaneye gidiş geliş sayısı ve belki de hastanede yatış sürelerinin artması ile tedavinin maliyeti de epey yükselebiliyor. Bu tür enfeksiyonlar hemen herkesi etkileyebilse de özellikle kronik hastalığa sahip kişiler daha fazla risk altında.

Bu Reklamı Kapat

Şimdilerdeyse, tedavisi bulunamamış bir pandeminin ortasında, antibiyotik yazmadan önce iki kez düşünen doktorlar, artık hastalarını eldeki birkaç tedavi ile kurtarma yolunu seçebiliyorlar.

Halihazırda COVID-19 ile ciddi şekilde hastalanan kişilerde sonuçlar oldukça yıkıcı olabilir. Michigan Tıp Okulu Üniversitesi'nde asistan profesör ve hastanede görevli olan Valerie Vaughn, COVID-19 ve antibiyotik direnci sorunlarının talihsiz birleşimini daha pandeminin ilk safhalarında doğrudan tecrübe eden bir araştırmacı.

Antibiyotik Direnci

Vaughn, hastaneye getirilme esnasında antibiyotik verilen bir hastayı anlatıyor: Doktorlar muhtemelen bunun COVID-19 mu yoksa bakteriyel bir solunum enfeksiyonu mu olduğundan emin olamamış. Hasta, COVID-19 teşhisi konup, durumu ağırlaşınca, solunum cihazına bağlanarak hastanede birkaç hafta geçirmiş. Bu sırada, hastanede antibiyotik tedavisi gören hastalar arasında yaygın görülen Clostridium difficile ile teması olmuş. Söz konusu enfeksiyonun sebebi, antibiyotiklerin normal şartlarda bu patojenle mücadele edecek bağırsak bakterilerini etkisiz hale getirmesi. Sonuçta C. difficile enfeksiyonu da antibiyotiğe dirençli hale gelmiş ve uzun süren bir savaşın ardından hasta, bu enfeksiyondan kaynaklanan çoklu organ yetmezliği yüzünden kaybedilmiş. Vaughn şöyle anlatıyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu gerçekten içime oturdu. Çoğu kez, elimizde tedavi bulunmadığında, doktorlar aşırı miktarda ilaç yazmaya meyilliler. Oysa bazen hastaya hiç bir şey yapmayarak daha iyi yapmış oluruz.

Fakat bu üzücü hikaye, pandemide uygunsuz antibiyotik kullanımının yol açtığı örneklerden yalnızca biri. Vaughn ve bir ekip dolusu araştırmacı, Michigan'daki pek çok hastanede bakteriyel enfeksiyonu olmayan hastalara aşırı antibiyotik tedavisi uygulandığı sonucuna ulaştı. Oxford'un Clinical Infectious Diseases (Klinik Enfeksiyonel Hastalıklar) dergisinde yayınlanan çalışmalarında, Mart'tan Haziran'a kadar hastaneye gelen COVID-19 hastalarının yarısından çoğuna antibiyotik yazıldığı ortaya kondu. Her nasılsa, bu hastalardan yalnızca %3.5'inin ikincil bir bakteriyel enfeksiyonu vardı. Bu demek oluyor ki hastaların yalnızca COVID-19 olan ezici çoğunluğuna, viral enfeksiyonlara etki etmeyen antibiyotik tedavisi verilmişti.

Ekibin elde ettiği verilere göre vakit geçirmeden antibiyotik tedaviye başlanma oranı; hastalar arasında daha yaşlı, vücut kitle endeksi daha düşük, hastalığı daha ciddi seyredenlerde ve kar amaçlı hastanelerde tedavi görenlerde daha fazlaydı.[1]

Bu karmaşanın sebeplerinden biri oldukça açıktır: O zamanlarda hastanelerde genellikle yeterince COVID-19 testi bulunmuyordu ve bulunsa da testin sonuçlanması günler sürebiliyordu. Salgınla mücadele eden uzmanlar, kritik durumdaki hastaların COVID-19 mu yoksa başka bir ciddi hastalığa mı sahip olduğundan emin olamıyordu ve hızlı hareket edip tedaviye başlamak adına, çoğu kez tanı için yalnızca semptomlara güvendiler. Vaughn'ın çalışmasının sonuçları gösteriyor ki bu hastaların çoğunda, COVID-19 testleri pozitif çıkar çıkmaz, antibiyotik tedavisi durdurulmuştu.

Aşırı antibiyotik verilmesinin ardındaki mesele ise daha hassas. Vaughn'ın söylediğine göre, COVID-19, yüzeysel olarak bakteriyel zatürreye çok benziyor. Ancak daha yakından bakılırsa COVID-19 zatürresinde kuru öksürük ve kanda düşük beyaz kan hücresi sayımı görülürken bakteriyel zatürrelerde balgamlı öksürük ile beyaz kan hücrelerinde artış gözlemleniyor. Yine de, ciddi zatürre vakalarıyla boğuşurken acele eden doktorlar bu ayrımı gözden kaçırabilir. COVID-19 hastaları dünya çapında artarken işleri başlarından aşkın doktorlar ve sağlık personelleri hayat kurtarmak için acele etmek durumunda kalıyor.

Yine de Vaughn'ın araştırmasına göre, kimi hastaneler bu durumla daha iyi başa çıkıyor. Bulgular, pandemi sırasında antibiyotik kullanımı oranının değişkenlik gösterdiğini ve sıklıkla hastanelerin antibiyotik yönetim programının gücüne bağlı olduğunu gösteriyor. Yeterli bir destek programına sahip yerlerde antibiyotik alan COVID-19 hastalarının oranı %25 iken bu programdan yoksun hastanelerde oran %84'e kadar çıkabiliyor. Vaughn'a göre hastanelerde daha fazla COVID-19 testi bulundurulması ve bakteriyel enfeksiyonların daha iyi anlaşılmasıyla yanlış antibiyotik kullanımları daha da azaltılabilir.

Bu Reklamı Kapat

Antibiyotiksiz Bir Gelecek

Georgia Üniversitesi Aşı ve İmmünoloji Merkezinde bir profesör olan Stephen Trent, bu tip aşırı kullanımların uzun vadeli sonuçlarının kendisini oldukça endişelendirdiğini belirtiyor.

Bakteriler her 20 dakikada büyüyüp bölünürler ve daha fazla antibiyotik kullandıkça da aynı ölçekte daha fazla dirençle karşılaşırsınız. Bu gerçekten büyük bir sorun, çünkü elimizdeki antibiyotikler tükeniyor. Ayrıca, yeni tedavi geliştirmek için gerekli olan azim ve fona sahip olan ilaç şirketlerinin sayısı da günden güne azalıyor.

Ereksiyon sorununa yönelik tam 5 ilacın adını verebilirim; oysa ki ilaç devlerinden hiç biri, onlarsız çoğu acil veya gerekli cerrahi müdahaleyi yapamayacağımız yeni antibiyotikler çıkarmıyor. 2050'ye kadar, süper böcekler kanserden çok daha fazla kişinin ölümüne sebep olacak.

Antibiyotik kullanımı her ne kadar dirençli mikroorganizma nesillerinin ortaya çıkmasında etkili olsa da henüz vazgeçebileceğimiz bir seçenek değil. Sepsis tedavisi, cerrahi işlemler, sezaryen doğumlar, organ nakli, kanser tedavisi ile diyabet, astım ve romatoid artrit gibi kronik rahatsızlıkların tedavisinde antibiyotikler büyük önem taşıyor.[2]

Trent, ilaç şirketlerinin antibiyotik araştırmalarını kar getirisi daha yüksek ilaçlar uğruna terk ettiği bu durumda, hükümetin öne çıkıp antibiyotikleri öncelik haline getirmesi gerektiğini söylüyor.

Pandemi giderek kötüleştikçe, antibiyotik direncinin de kötüye gideceğini görüyoruz. COVID-19'un yakın zamanda kaybolacağı yok ve hastalara antibiyotik ilaçları dayamak da uzun ve kısa vadede kötü sonuçlar doğuruyor. İş işten geçmeden önce bu konuda bir şeyler yapmalıyız.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Korkutucu! 9
  • Tebrikler! 6
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Üzücü! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Discover Magazine | Arşiv Bağlantısı
  • ^ V. Vaughn, et al. Empiric Antibacterial Therapy And Community-Onset Bacterial Co-Infection In Patients Hospitalized With Covid-19: A Multi-Hospital Cohort Study. (21 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 24 Ekim 2020. Alındığı Yer: Oxford Academic doi: 10.1093/cid/ciaa1239. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b CDC. Antibiotic / Antimicrobial Resistance (Ar / Amr). (13 Mart 2020). Alındığı Tarih: 24 Ekim 2020. Alındığı Yer: CDC | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 11/08/2022 12:29:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9476

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Veri Bilimi
Kuşlar
Kilo
Kedigiller
Karanlık Madde
Dinozorlar
Algı
Nükleotit
Oyun Teorisi
Kemik
Alzheimer
Salgın
Avrupa
Siyah
Normal Doğum
Bağışıklık
Viroloji
Abiyogenez
Antik
Ahlak
Atmosfer
İnternet
Evrimsel Antropoloji
İhtiyoloji
Genel Görelilik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.