Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Çoklu Zeka Teorisi Neden Rayından Çıktı? Öğretmenler Çoklu Zeka Teorisinden Nasıl Faydalanabilir?

Çoklu Zeka Teorisi Neden Rayından Çıktı? Öğretmenler Çoklu Zeka Teorisinden Nasıl Faydalanabilir? Words Words
5 dakika
5,307
  • Eğitim Bilimleri
  • Eğitim Psikolojisi

1990'larda gerek dünyada gerekse Türkiye'de gelişim psikolojisi ve eğitime damga vurmuş en önemli teori, kuşkusuz Çoklu Zeka yaklaşımıydı. Howard Gardner'ın kuramı öyle güçlü bir rüzgar yaratmıştı ki bu modele göre hazırlanmış eğitimler, müfredat uygulamaları, hatta okul modelleri uzun süre gündemde kalmıştı. Peki Çoklu Zeka Teorisi neden böyle etkiliydi?

Çoklu Zeka Neden Bir Devrimdi?

Howard Gardner'ın 35 yıl önce temellerini attığı Çoklu Zeka fikri, dönemin kabul görmüş tek tip zeka yaklaşımına meydan okuyan, devrim niteliğinde bir fikirdi. O güne kadar eğitimciler ve psikologlar, zekayı, "kişinin çeşitli disiplinlerde mantıksal akıl yürütme becerisi" olarak tanımlıyordu. Bu geleneksel yaklaşımda tek tip bir zeka olduğu kabul ediliyor; "zeki olmak", analitik düşünme becerisiyle eş anlamlı olarak kullanılıyordu. Hatta 1905 yılından itibaren uygulanmaya başlanan ve çocuğun "anlama, akıl yürütme ve yargıda bulunma" yeteneğini ölçmeyi amaçlayan IQ testlerinden sonra, zeka düzeyi bilimsel bir ölçüm olmaktan çıkarak, neredeyse tamamen popüler bir kavram haline gelmişti.[1]

Bu Reklamı Kapat

Gardner'a göre ise bu tip bir zeka yaklaşımı sınırlayıcı ve dardı. "Zeka hakkındaki bilimsel makaleler, dilsel ve mantıksal zihin kapasitelerinin bir kombinasyonuna odaklanıyor." diyen ve küçük yaşlardan itibaren piyano eğitimi alan Gardner, örneğin sanat yeteneğinin neden zeka tartışmalarına dahil edilmediğini merak etmekte; ders kitaplarında bile sanat zekasından söz edilmemesini garip bulmaktaydı.[2]

Zaten yekpâre bir zeka modeline dayanan geleneksel eğitim sistemi de dünyanın gerçekleriyle örtüşmüyordu. Okulların birbirinden farklı onlarca öğrenme eğiliminin, sezginin, ilginin ve yeteneğin beşiği olması gerekmez miydi? Eğitimin amacı çocukları analitik becerilerine göre sıralamak değil, onların sahip oldukları potansiyellerini geliştirmek değil miydi? Gardner'ın Çoklu Zeka yaklaşımı, biraz da eğitime dair bu evrensel çelişkiler nedeniyle kısa zamanda kabul görecek ve zekaya dair anlayışı dönüştürecek bir tohum ekecekti.

Bu Reklamı Kapat

Bugün, Gardner'in kucaklayıcı yaklaşımının nörobilim alanındaki son çalışmalarla da büyük oranda doğrulandığını biliyoruz. Artan kanıtlar, beyin ve zeka kavramına yaklaşımımızı kökten değiştirdi ve beynin sürekli olarak gelişmeye ve değişmeye devam ettiğini ortaya koydu. Örneğin 2015 tarihli bir araştırma, okuma faaliyetinin beynin farklı bölgelerinde gerçekleştiğine dair geleneksel düşünceyi alt üst etti.[3] Bunun yerine bilim insanları, dil fonksiyonun bütün bilişsel süreçlerle ilgili olduğunu bu nedenle de beynin bütününde gerçekleştiğini keşfettiler. Her geçen gün ve her yeni çalışma bizlere beyinle ilgili daha çok uzun bir yol almamız gerektiğini gösteriyor.

Peki, aradan geçen 35 yılın ardından Çoklu Zeka Teorisi’nin günümüzde geldiği nokta hakkında ne söyleyebiliriz?

Okul Faciası: Devrimci Teorinin İçi Nasıl Boşaltıldı?

Öncelikle, eğitimde sosyal-duygusal zeka, bilgiyi kişiselleştime gibi yeni kavramların tartışıldığı günümüzde bile Çoklu Zekanın ilk günlerindeki kadar güncel ve geçerli olduğunu belirtmeliyiz. Ancak ilginç bir şekilde, Çoklu Zeka Teorisi'nin yıkmak için yola çıktığı geleneksel zeka teorisine benzemeye başladığının ve içinde taşıdığı devrimci ve demokratik ruhu kaybettiğinin de altını çizmeliyiz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Peki, Çoklu Zeka Teorisi gibi eşitlikçi, özgürlükçü ve kucaklayıcı bir teori nasıl olur da ruhunu yitirebilir? Tabii ki öğrencilere ortalama fikirleri empoze etmek, çocukları standartlaştırmak ve her şeyi bürokratikleştirerek yönetilebilir hale getirmek konusunda uzman olmuş okullarımız sayesinde...

Okulların ve eğitimcilerin Çoklu Zekayı "yönetebilmek" adına yaptıkları hataların başında, ellerindeki yeni yaklaşımı tıpkı eski teori gibi kullanmaları geliyor. Böylece, Gardner'in bir çeşit çok sesli koro tasarlamak için geliştirdiği yaklaşım, "Yedi tane zeka tipi içinden sadece birinde ya da ikisinde iyi olabilirsin." düzeyine indirgeniyor. Daha önemlisi öğrenciler bir zeka türü ile ilişkilendirilmekte ve iyi ya da kötü olarak nitelendiriliyor.

Bir başka hata ise "baskın zeka türünün" öğretmen, aile ya da çocuğun sezgileriyle değil, eğilim testleriyle belirlenmeye çalışılmasıdır. Okullarda kısa sürelerde ve çok sayıda öğrenciye uygulanan pek çok test gibi, bu testler de basmakalıp örneklerden yola çıkarak analizler oluşturuyor ve çocuğu basmakalıp bir şekilde etiketliyor.

Ancak daha önemli olan sorun baskın zeka türlerini çocuğa sunma ve yorumlama biçimimizdir. Öncelikle baskın zeka türü çocuğa bir kapasite, bir zenginlik olarak değil, sadece öğrenme eğilimi olarak anlatılmaktadır.[4] Bu anlatım, zekanın geniş ufkunu ve çocuğa sunabileceği yeni öğrenme olanaklarını sadece "Şöyle ders çalış." veya "Sen dil zekasında iyisin. Matematik dersi için kendini fazla zorlamaya gerek yok." gibi yönergelere indirgemektedir. Daha önemlisi, belirlenen zeka türünün alan seçiminden, kariyer kararlarına kadar çocuğun gelecek tercihlerinin merkezine yerleştirilmesidir.

Çocukların farklı şekilde öğrendiği açıktır, ancak araştırmalar göstermektedir ki, öğrenciler bilgiyi işleyip sakladıkları zaman aslında baskın bir öğrenme tarzı yoktur.[5], [6], [7] Öğretmenler, öğretimi algılanan bir öğrenme stiliyle eşleştirmeye çalıştıklarında, beklenen faydalar söz konusu değildir.

Bu Reklamı Kapat

Öğretmenler Ne Yapmalı ve Ne Yapmamalı?

Gardner, çoklu zeka yaklaşımının kendi başına bir eğitim hedefi olarak değil, çocukların dünyasını genişletmek için bir araç olarak kullanılması gerektiğinin altını çiziyor. Bu nedenle öğretmenlerin bazı temel noktaları akıllarında tutmaları gerekiyor.

Bunları Yapın!

  • Derslerinizi kişiselleştirin! Öğrencilerin tek bir baskın öğrenme stili olmasa bile, öğretiminizi farklılaştırmak yine de mantıklıdır. Herkese uyan tek bir öğretim yönteminden kaçının ve öğrencilerin ihtiyaçlarını ve ilgi alanlarını düşünün.
  • Sınıfta konu anlatırken birden fazla teknik kullanın! Öğrencilerin tek bir baskın öğrenme stili olmasa bile, sınıfta farklı teknikleri birarada kullanmak mantıklıdır. Herkese uyan vasat ve diaktik bir öğretim yöntemi yerine öğrencilerin ihtiyaçlarını ve ilgi alanlarını düşünün. Böylece dersleriniz daha çekici olmakla kalmayacak, aynı zamanda daha fazla öğrencinin daha iyi öğrenmesini sağlanacaktır.
  • Sanatı derslerinize dahil edin! Okullar genellikle dilsel ve mantıksal zekaya odaklanır, ancak öğrencilerin kendilerini farklı şekillerde ifade etmelerine izin vererek öğrencilerin gelişimini destekleyebiliriz.

Bunları Yapmayın!

  • Çoklu zekayı öğrenme stilleriyle karıştırmayın! Çoğu eğitimci öğrenme eğilimlerinin çoklu zekanın bir uzantısı olduğunu düşünse de bu bağ doğru değildir.[8] Bilgiyi öğrenirken hangi duyuyu kullandığımızın bir önemi yoktur, önemli olan beynimizin bu bilgiyi nasıl işlediğidir. Bu nedenle iki kavram arasındaki bağ, çoğu zaman sadece öğrencilerin yanlış yönlendirilmesine neden olacaktır.
  • Öğrenciyi tek bir dersle eşleştirmeye çalışmayın! Benzer bir başka hata da öğrencilerin zeka türleriyle dersler arasında bağ kurma çabasıdır. Böyle bir eşleştirmede, çocuğun diğer alan ve konuları göz ardı etmesine neden olabilecektir.
  • Öğrencileri belirli bir zeka türüyle etiketlemeyin! Öğrencileri güvercin deliğine sokarak, onlara daha derin, daha zengin bir düzeyde öğrenme fırsatlarını reddediyoruz. "Kitap akıllı" veya "görsel öğrenen" gibi etiketler, öğrencileri diğer düşünme ve öğrenme yollarını keşfetmekten veya daha zayıf becerilerini geliştirmekten caydırdığında zararlı olabilir.[9]

Sonuç

Gardner'ın açıkladığı gibi:[10]

Benim çoklu zeka teorim, sanat eğitimi için bir temel sağlıyor. Bu teoriye göre, insan olarak hepimiz bir takım entelektüel potansiyellere sahibiz.

Belki böylece Çoklu Zeka Teorisi'ni ortaya çıkartan ruhu yakalamayı ve öğrencilerimize bu zenginliği yaşatmayı başarabiliriz. Çoklu Zeka Teorisi hakkında daha detaylı bir tartışmayı, destekçi ve karşıtlarının argümanlarını buradaki yazımızdan okuyabilirsiniz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 7
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 1
  • İnanılmaz 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Edutopia | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/05/2022 05:35:08 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11722

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gıda
Balıkçılık
Göz
Elementler
Şehir
Hasta
Ekoloji
Hayvanlar Alemi
Kütle
Evren
Kurbağa
Kimyasal Evrim
Maske Takmak
Işık Hızı
Kök Hücre
Toplum
Yağ
Tespit
Hamile
Fizik
Bitkiler
Uzun
Entomoloji
Aile
Diş Hastalıkları
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et