Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

3 Yaşındaki Bir Çocuk ve Bir Kimya Profesörüne Durmadan "Neden?" Diye Sormak...

3 Yaşındaki Bir Çocuk ve Bir Kimya Profesörüne Durmadan "Neden?" Diye Sormak...
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, The Science Creative Quarterly isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Çocuklarımızın sorularına karşı çoğu zaman tahammülsüz olabiliyoruz. Bu, belki de yapıp yapabileceğimiz en büyük, en ciddi hata. İnsan beynini biraz zorlayarak merak ve bu merakı tatmin etme ihtiyacına indirgeyebiliriz. Türümüz, bu şekilde hayatta kalmıştır ve kalmaktadır. Dolayısıyla genç yaştan tüm çocuklara bu merak duygusunu aşılamamız şarttır.

Belki çok ilgi çekici değil, ancak aşağıdaki diyalog, 3 yaşındaki Sarah ile bir Kimya Profesörü olan babası arasındaki oyun haline gelen diyalogu gösteriyor. Ne kadar basit ve gündelik bir olaydan başlayan diyalog, "Neden?" sorusu sayesinde nerelere gidebiliyor. Dikkatli bir okuyucu, sorunun gücünü fark edecektir.

  • Sarah: Babacığım, duşta mıydın?
  • Babası: Evet, duştaydım kızım.
  • S: Neden? 
  • B: Çünkü kirliydim. Duş beni temizliyor.
  • S: Neden? 
  • B: Duş beni neden mi temizliyor?
  • S: Evet. 
  • B: Çünkü bir sabunla birlikte kullandığımda su benim kirimi yıkayıp götürüyor.
  • S: Neden? 
  • B: Neden mi sabun kullanıyorum?
  • S: Evet. 
  • B: Çünkü sabun kiri tutuyor ve suyun onu yıkamasına izin veriyor.
  • S: Neden? 
  • B: Sabun neden mi kiri tutuyor?
  • S: Evet.
  • B: Çünkü sabun yüzey-aktif (sürfaktan) bir maddedir.
  • S: Neden?
  • B: Bu HARİKA bir soru. Sabun sürfaktandır, çünkü normalde çözünmeyen kir ve yağ parçacıklarını hapseden, suda çözünebilir iyon kümelerini (misel yapılarını) oluşturur.
  • S: Neden?
  • B: Sabun neden mi miseller oluşturur?
  • S: Evet.
  • B: Çünkü sabun molekülleri kutuplu, hidrofilik bir kafa ile kutupsuz, hidrofobik bir kuyruktan oluşan uzun zincirlerdir. "Hidrofilik" diyebilir misin?
  • S: Hiddğğofi...
  • B: Peki "hidrofobik" diyebilir misin?
  • S: Hidğğofo...
  • B: Harika! "Hidrofobik" sudan uzak duran demektir.
  • S: Neden?
  • B: Neden mi bu anlama gelir?
  • S: Evet.
  • B: Çünkü Yunancadır. "Hidro" su demektir, "fobik" ise korkmak demektir. Dolayısıyla "hidrofobik" de "sudan korkan" demektir.
  • S: Bir canavar gibi mi?
  • B: Korkunç bir canavar gibi, evet. Eğer bir canavardan korkuyor olsaydın, Yunanlılar sana gorgofobik derdi mesela.
  • (sessizlik olur)
  • S: (gözlerini devirerek) Sabunla ilgili konuşuyorduk ama...
  • B: Sabunla ilgili konuşuyoruz.
  • (daha uzun bir sessizlik olur)
  • S: Neden?
  • B: Sabun moleküllerinin neden hidrofilik bir kafası ve hidrofobik bir kuyruğu mu var?
  • S: Evet.
  • B: Çünkü kafada bulunan Karbon-Oksijen bağları yüksek düzeyde kutuplu, Karbon-Hidrojen bağları ise ciddi miktarda kutupsuz.
  • S: Neden?
  • B: Çünkü karbon ve hidrojen neredeyse aynı elektronegativiteye sahip, oksijen ise çok daha fazla elektronegatif. Bu yüzden karbon-oksijen bağları kutuplu oluyor.
  • S: Neden?
  • B: Oksijen neden mi karbon ve hidrojenden daha elektronegatif?
  • S: Evet.
  • B: Bu biraz karışık. Elektronegativiteyi ölçen Pauling ölçeği veya Mulliken ölçeği kullanmana bağlı olarak farklı cevapları var. Pauling skalası homonükleer ve heteronükleer bağ kuvveti farklarına göre düzenlenmiştir. Mulliken ölçeği ise elektron isteği ve iyonizasyon enerjisi özelliklerine göre... Fakat her biri, eninde sonunda etkili çekirdek yüküne geliyor. Bir oksijen atomundaki son yörüngedeki elektronların enerjisi karbondakilerden düşük ve bağ sırasında bu elektronlar paylaşılırken oksijene daha sıkı tutunuyorlar. Çünkü bir oksijen atomundaki elektronlar daha güçlü bir çekirdek yükünü deneyimliyorlar ve bu yüzden atomik çekirdeğe daha yakın oluyorlar. Havalı, değil mi?
  • (sessizlik olur)
  • S: Hiçbir şey anlamadım.
  • B: Hiç önemli değil. Öğrencilerimin de neredeyse hiçbiri anlamıyor.

Bilimde "neden" sorularıyla ilgili olarak buradaki yazımızı okumanızı da tavsiye ederiz. Evrimsel biyoloji özelinde "neden" sorularıyla ilgili bilgiyi ise buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Güldürdü 8
  • Muhteşem! 5
  • Tebrikler! 3
  • Umut Verici! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/09/2020 04:23:10 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/984

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Epigenetik
Dünya Sağlık Örgütü
Akciğer
Mitler
Yüz
Maymun
Parçacık
Kimya
İklim Değişikliği
Enfeksiyon
Viroloji
Hastalık Yayılımı
Tür
Ay Görevleri
Sars Virüsü
Kromozom
Yaşam
Tarih
İnfografik
Neandertal
Kamuflaj
Süpernova
Toplum
Diş
Işık
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Dinozorların soyu tükendi, çünkü bir uzay programları yoktu. Eğer biz insanların da soyu aynı nedenle tükenecek olursa, hak etmişiz demektir.”
Larry Niven
Geri Bildirim Gönder