Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Çevresel DNA (eDNA) Nedir? Havada Bıraktığımız DNA Parçaları, Ekoloji ve Adli Tıpta Devrim Yaratabilir!

İnsan ve Diğer Hayvanların DNA'sı İlk Kez Doğrudan Havadan Toplandı!

Çevresel DNA (eDNA) Nedir? Havada Bıraktığımız DNA Parçaları, Ekoloji ve Adli Tıpta Devrim Yaratabilir! Anonim
7 dakika
2,602
  • Ekoloji
  • Moleküler Biyoloji ve Genetik
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 1 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Araştırmacılar, havadaki hayvan ve insan DNA'sını başarılı bir şekilde topladılar ve tıpkı suda olduğu gibi, hayvanların ve insanların havada da kendilerine özgü takip edilebilir izler bıraktıklarını keşfettiler.

31 Mart 2021'de, PeerJ üzerinden yayımlanan çalışma sonuçları, ekolojik sürveyansa ek olarak bir gün adli tıp ve halk sağlığında ilerlemelere yol açabilecek çevresel DNA (veya eDNA, yani insan ve diğer canlıların çevreye saçtığı DNA) yeni araştırma sahasını temsil ediyor.[1] Bölgede yaşayan türler hakkında bilgi edinmek için sudan eDNA toplamak oldukça yaygın hale geldi, ancak şimdiye kadar hiç kimse havadan hayvan eDNA'sı toplamaya çalışmamıştı. Bitkileri incelemek için havadaki DNA'yı kullanan ve mevcut çalışmaya dahil olmayan Texas Tech Üniversitesi ekologlarından Mark Johnson, şöyle söylüyor:

Tüm Reklamları Kapat

Memeliler üzerinde çalışmalar yapmak için doğrudan havadan alınan örnekler ilk kez kullanıldı ve bu, gerçekten heyecan verici. Havayla taşınan DNA'nın, başlangıçta düşündüğümüzden çok daha yaygın olduğunu öğrendik ve bence bu yeni makale, yeni alanlara genişlemenin kapısını açıyor.

Londra Queen Mary Üniversitesi'nde moleküler ekolog ve yeni makalenin ortak yazarı Elizabeth Clare'e göre eDNA, sucul sistemlerde biyo-izleme için en hızlı büyüyen ekolojik araçlardan biridir. eDNA'nın kullanımı, bütün organizmaların çevre içerisinde nereye giderlerse gitsinler "genetik parmak izleri" bırakıyor olmasına dayanmaktadır. eDNA, bir bölgede hangi türlerin sık olarak bulunduğu hakkında değerli bilgiler verebilir. Clare, şöyle söylüyor:

Karasal hayvanların varlığını izlemek için eDNA'yı havadan filtreleyip filtreleyemeyeceğimizi bilmek istiyorduk. Bir oyuk veya mağarada yaşayan, kolayca göremediğimiz veya yakalayamadığımız canlı türlerini belirlemenin bir yolu olarak havadan DNA alınması yöntemini kullanıp kullanamayacağımızla ilgileniyorduk.
Beyaz Köpekbalığı
Beyaz Köpekbalığı
Anonim

Son birkaç yılda eDNA, bilim insanlarının, yüksek derecede korunan büyük tepeli semender gibi nesli tükenmekte olan ve geleneksel yöntemlerle izlenmesi zor olan beyaz köpekbalığı gibi türleri izlemesine yardımcı oldu.[2] Araç daha da geliştirildikçe, araştırmacılar, eDNA'yı su ürünleri yetiştiriciliği endüstrisindeki patojenlerin tespiti ve hatta memeliler dahil karasal organizmaların izlenmesi dahil olmak üzere yeni alanlarda kullanmaya başladı.[3], [4] Ancak tüm bu durumlarda, örnekler, göller veya nehirler gibi su kaynaklarından veya nadir durumlarda nemli topraktan alınıyordu.

Tüm Reklamları Kapat

Clare, eDNA'nın havada tespit edilip edilemeyeceğini görmek için, 225 adet çıplak kör fareden oluşan bir koloninin bulunduğu 12 m2 alana sahip küçük bir odada havadan memeli eDNA'sı almak amacıyla basit bir deney tasarlayarak işe başladı. Clare, The Scientist'e verdiği demeçte şöyle söylüyor:[5]

Bu çıplak kör fare kolonisi, deney odasında çok uzun bir zaman boyunca, yerleşik bir halde bulunmuştu. Bundan yola çıkarak, havada DNA birikmesi durumunda, örnek almak mümkün olacaktı.
Çıplak Kör Fareler
Çıplak Kör Fareler
Heike Lutermann

Clare, mevcut sucul eDNA prosedürlerinden yararlanarak, 22 ve 45 mikrometrelik iki filtreden, su numunesi yerine hava çekmek için bir pompa düzeneği kurdu. eDNA, saç veya deri parçaları, serbest dolaşan yalın DNA gibi çeşitli biçimlerde olabileceği için, deney düzeneği, büyük olasılıkla birçok farklı büyüklükteki parçacıkları yakalayabilecekti. Çalışma ekibi, ayrıca DNA miktarının 5, 10 veya 20 dakika sonra farklı olup olmadığını görmek için farklı filtreleme sürelerini test etti. Deney, çıplak kör farelerin oyuk sistemi içindeki hapsolmuş havadan ve açık odadan altışar adet olmak üzere toplam 12 örnek ile ikişer adet pozitif ve negatif kontrolden oluşturuldu.

İki örnek hariç tümünde, çıplak kör fare DNA'sı tespit edildi. Oyuklar, daha büyük odadan daha güçlü bir sinyal oluştursa da, ne filtre boyutu ne de zaman (ve dolayısıyla filtrelenen havanın hacmi) DNA veriminde önemli farklılıklara yol açmadı. Clare, şöyle söylüyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Deneyin yapılır yapılmaz başarıya ulaşması bizi şaşırttı. Aslında, bir dizi değişiklik yapmamız gerekebileceğini düşünüyorduk, ancak buna gerek kalmadı ve ilk denememizde işe yaradı.

Aşağıdaki videoda, moleküler ekolog Elizabeth Clare, memelilerin havadaki genetik izlerini aramak için sudaki eDNA'yı örneklemek amacıyla geliştirilen tekniklerden nasıl yararlandığını anlatıyor.

eDNA üzerine çalışmalar yürüten ve mevcut araştırmada yer almayan Amsterdam Üniversitesi'nden evrimsel biyolog Kathryn Stewart, bu çalışmanın gelecekteki çalışmalar için sağlam bir temel oluşturduğunu söylüyor. Aynı şekilde yeni çalışmada bulunmayan Texas Tech Üniversitesi'nden ekolog Matthew Barnes ise şöyle söylüyor:

Nispeten büyük hayvanlardan alınan DNA'nın hava örneklerinde de tespit edilebileceğinin ispatlanması, havada taşınan eDNA analizi potansiyelini önemli ölçüde genişletiyor.

Clare; oyuklar, mağaralar ve çukurlar gibi erişilmesi zor olabilecek alanlarda havadaki DNA'nın, ekolojik araştırmalar için önemli olduğunu düşünüyor. Clare ile aynı fikirdeki Johnson, birkaç yıl önce yarasalarda beyaz burun sendromunu non-invaziv olarak izleyebilmek amacıyla havadaki eDNA'nın kullanılması için çalışmasına finansal destek (hibe) başvurusunda bulunmuştu; ancak o zamanlar proje çok deneysel olarak görüldüğü için kabul almamıştı. Stewart, eDNA'nın sucul bilimdeki başarılarından sonra The Scientist'e şöyle söylüyor:[5]

Birinin bunu bir adım öteye götürdüğünü görmek ve başka hangi tür ortamlardan DNA elde edebileceğimizi bilmek çok heyecan verici. Ortaya koydukları tek sonuç, havadan DNA'yı kesin olarak toplayabileceğinizdir; ancak, saha için ileriye dönük daha çok fikre ihtiyacımız var. Önümüzdeki zorlukların da heyecan verici fırsatlar olduğunu düşünüyorum.
Araştırmacıların deneysel düzeneğinde, çıplak kör fare yuvası, havayı DNA yakalama filtresinden geçiren peristaltik bir pompa ve bir tüp ile donatılmıştır.
Araştırmacıların deneysel düzeneğinde, çıplak kör fare yuvası, havayı DNA yakalama filtresinden geçiren peristaltik bir pompa ve bir tüp ile donatılmıştır.
Elizabeth Clare, The Scientist

Bu zorluklardan biri, kontaminasyon (bulaşma) problemi olacaktır. Araştırmacılar, şaşırtıcı bir şekilde yaptıkları deneyin negatif kontrollerinde insan DNA'sı buldu. Öyle ki, bazı örneklerde, insan bileşeni, oyukların içinde bile çıplak kör farelerinin bileşenleri kadar güçlüydü. Sonrasında, bunun nedeninin, deneyi yapan araştırmacılardan kaynaklı kontaminasyon olduğu anlaşıldı. Memeli olmayan canlılar üzerinde çalışmalar yapan araştırmacılar için, kullandıkları sıralama araçları yalnızca çalışmayla ilgili türün bileşenlerini belirlediğinden, bu durum daha az endişe verici. Stewart, şöyle söylüyor:

Ancak, memeli DNA'sını tespit etmeyi amaçlayan örnekleme için kontaminasyon en büyük zorluklardan biri olacaktır.

Clare, kontaminasyonu engellemek için olası yöntemler üzerinde şimdiden beyin fırtınası yapmaya başladı. Çalışmaların kontaminasyon olmadan sürdürülmesi için olası yöntemlere şunlar örnek verilebilir: solunum aygıtları içeren giysiler ile numuneler toplamak, Johnson'ın havadan bitki DNA'sı toplama çalışmasında yaptığı gibi havada bulunan artık malzemeleri pasif bir şekilde toplamak için sahada günler veya haftalarca toz tuzakları konuşlandırmak veya dizileme sırasında insan DNA'sının çoğalmasını engelleyen bloke edici problar kullanmak...[6]

Tüm Reklamları Kapat

Clare ayrıca, genetik materyalin havanın değişen ortamında nasıl davrandığını ve varlığını sürdürdüğünü daha iyi anlamak için çalışmalar tasarlıyor. Tüm bunlar, su araştırmalarına uygulanan aynı titiz standartları kullanarak havadan gelen eDNA'yı doğrulamak için itici bir güçtür.

Deneydeki insan kontaminasyonu keşfinin en güzel yanı, havadaki DNA'nın adli tıp veya halk sağlığı uygulamalarında kullanılabileceğini göstermesidir. Bu çalışmaya ev sahipliği yapan üniversite, araştırma ekibinin, tekniğin başka şekillerde nasıl uygulanabileceğini görmek için NatureMetrics şirketi de dahil olmak üzere sektördeki şirketlerle çalıştığını söylüyor. Clare, şöyle söylüyor:

Bu yaklaşımın ekolojik değerlendirmeler için kullanılıp kullanılamayacağını görme girişimi olarak başlayan çalışma, adli tıp, antropoloji ve hatta tıp alanındaki potansiyel uygulamalarla artık çok daha fazlasını ifade eder hale geldi.

Suç mahallerinden alınan DNA, genellikle bozulmuş veya seyrelmiş bir haldedir. Clare, havadan nükleik asidin sadece çok küçük parçacıklarını toplayarak oldukça kullanılabilir sonuçlar elde etmeyi başardı. Geleneksel DNA toplama yöntemleri belirsiz kalırken, Clare'in geliştirdiği yöntem sayesinde verinin ne kadarının bilinmeyen kaldığı hızlıca belirlenebilir.

Şüphesiz bu başarı, gelecekte, bilimsel araştırmalarda olduğu kadar suça karşı verilen mücadelede de büyük bir önem taşıyacaktır. Buna en güzel örnek; bazı büyük suç olaylarında, suçlular yok ettiği için, olay yerindeki yüzeylerde belirgin DNA izi bulunamamasına karşı, alternatif olarak havadan DNA alma yöntemi ile başarılı sonuçlar elde edilebilecek olmasıdır.

Ancak, yine de bunun için henüz erken olduğunu söyleyebiliriz. Clare, şöyle söylüyor:

Havadan DNA toplanması ile neler yapabileceğimiz konusunda, henüz spekülasyon aşamasındayız. Havadan DNA toplanması mümkün mü? Evet. Bunun ötesinde kesin olarak bir şey söyleyebilir miyiz? Hayır.
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
15
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 15
  • Merak Uyandırıcı! 10
  • Bilim Budur! 7
  • Umut Verici! 6
  • Muhteşem! 5
  • Tebrikler! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: The Scientist | Arşiv Bağlantısı
  • ^ E. L. Clare​, C. K. Economou, C. G. Faulkes, J. D. Gilbert, F. Bennett, R. Drinkwater, J. E. Littlefair, et al. (2021). Ednair: Proof Of Concept That Animal Dna Can Be Collected From Air Sampling. PeerJ. doi: 10.7717/peerj.11030. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ H. C. Rees, et al. (2017). The Detection Of Great Crested Newts Year Round Via Environmental Dna Analysis. BMC Research Notes, sf: 1-4. doi: 10.1186/s13104-017-2657-y. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. Peters, et al. (2018). Environmental Dna: A New Low-Cost Monitoring Tool For Pathogens In Salmonid Aquaculture. Frontiers in Microbiology. doi: 10.3389/fmicb.2018.03009. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ N. G. Sales, et al. (2020). Fishing For Mammals: Landscape‐Level Monitoring Of Terrestrial And Semi‐Aquatic Communities Using Edna From Riverine Systems. Journal of Applied Ecology, sf: 707-716. doi: 10.1111/1365-2664.13592. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b A. Heidt. Environmental Dna Can Be Pulled From The Air. (7 Nisan 2021). Alındığı Tarih: 7 Nisan 2021. Alındığı Yer: The Scientist | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. D. Johnson, et al. (2019). Analyzing Airborne Environmental Dna: A Comparison Of Extraction Methods, Primer Type, And Trap Type On The Ability To Detect Airborne Edna From Terrestrial Plant Communities. Environmental DNA, sf: 176-185. doi: 10.1002/edn3.19. | Arşiv Bağlantısı
  • A. P. Taylor. Researchers Can Now Collect And Sequence Dna From The Air. (6 Nisan 2021). Alındığı Tarih: 8 Nisan 2021. Alındığı Yer: Live Science | Arşiv Bağlantısı
  • L. Papadopoulos. Scientists Collect Animal Dna From Air For The First Time Ever. (2 Nisan 2021). Alındığı Tarih: 8 Nisan 2021. Alındığı Yer: Interesting Engineering | Arşiv Bağlantısı
  • Queen Mary University of London. Study Provides First Evidence Of Dna Collection From Air. (31 Mart 2021). Alındığı Tarih: 8 Nisan 2021. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
  • J. Goodyer. Dna Can Be Collected From Air, Scientists Show For First Time. (1 Nisan 2021). Alındığı Tarih: 8 Nisan 2021. Alındığı Yer: Science Focus | Arşiv Bağlantısı
  • D. Robitzski. New Technique Identifies Dna Floating Through The Air. (31 Mart 2021). Alındığı Tarih: 8 Nisan 2021. Alındığı Yer: Futurism | Arşiv Bağlantısı
  • I. Schultz. Airborne Dna Could Help Scientists Find Elusive Animals. (31 Mart 2021). Alındığı Tarih: 8 Nisan 2021. Alındığı Yer: Gizmodo | Arşiv Bağlantısı
  • T. Hale. Human Dna Can Be Collected From Air, First-Of-Its-Kind Study Shows. (1 Nisan 2021). Alındığı Tarih: 8 Nisan 2021. Alındığı Yer: IFLS | Arşiv Bağlantısı
  • B. Ferreira. Scientists Collected Human Dna From The Air In A Breakthrough. (31 Mart 2021). Alındığı Tarih: 8 Nisan 2021. Alındığı Yer: VICE | Arşiv Bağlantısı
  • J. Fingas. Scientists Show You Can Collect Dna From The Air. (4 Nisan 2021). Alındığı Tarih: 8 Nisan 2021. Alındığı Yer: Engadget | Arşiv Bağlantısı
  • J. Pinkstone. Burglars Beware! Scientists Have Discovered A Way To Collect Human Dna From The Air Around Us. (31 Mart 2021). Alındığı Tarih: 8 Nisan 2021. Alındığı Yer: Daily Mail | Arşiv Bağlantısı
  • S. Knapton. Dna Can Be Collected From The Air And Could Help Track Viruses. (31 Mart 2021). Alındığı Tarih: 8 Nisan 2021. Alındığı Yer: The Telegraph | Arşiv Bağlantısı
  • M. Mathers. Animal Edna Can Be Collected From Air To Identify Species, Concept Study Shows. (31 Mart 2021). Alındığı Tarih: 8 Nisan 2021. Alındığı Yer: The Independent | Arşiv Bağlantısı
  • L. Dergacheva. Scientists Collect Human Dna From Air For The First Time. (31 Mart 2021). Alındığı Tarih: 8 Nisan 2021. Alındığı Yer: Sputnik News | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 02/12/2022 04:56:38 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10339

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Türkiye
Kitap
Yeni Koronavirüs
Wuhan Koronavirüsü
Sinir
Canlı
Mucize
Olasılık
Göğüs
Editör Seçkisi
Jeoloji
Abd
Hızlı
Teknoloji
Primat
Makine
Covıd-19
Bilim Tarihi
Samanyolu Galaksisi
Kamuflaj
Hamilelik
Bilim İnsanı
Balıklar
Deizm
Kültür
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. Heidt, et al. Çevresel DNA (eDNA) Nedir? Havada Bıraktığımız DNA Parçaları, Ekoloji ve Adli Tıpta Devrim Yaratabilir!. (11 Nisan 2021). Alındığı Tarih: 2 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10339
Heidt, A., Köse, M., Bakırcı, Ç. M. (2021, April 11). Çevresel DNA (eDNA) Nedir? Havada Bıraktığımız DNA Parçaları, Ekoloji ve Adli Tıpta Devrim Yaratabilir!. Evrim Ağacı. Retrieved December 02, 2022. from https://evrimagaci.org/s/10339
A. Heidt, et al. “Çevresel DNA (eDNA) Nedir? Havada Bıraktığımız DNA Parçaları, Ekoloji ve Adli Tıpta Devrim Yaratabilir!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 11 Apr. 2021, https://evrimagaci.org/s/10339.
Heidt, Amanda. Köse, Mücahid. Bakırcı, Çağrı Mert. “Çevresel DNA (eDNA) Nedir? Havada Bıraktığımız DNA Parçaları, Ekoloji ve Adli Tıpta Devrim Yaratabilir!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, April 11, 2021. https://evrimagaci.org/s/10339.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.