Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Breaking Bad, Hangi Kimya Konularını, Nasıl İşledi?

Breaking Bad, Hangi Kimya Konularını, Nasıl İşledi?
7 dakika
13,830
  • Kimya
  • Sinema ve Film
Kimya, maddelerin incelenmesidir. Ama ben onu daha çok değişimin incelenmesi olarak görmeyi tercih ediyorum.

Yabancı dizi severlerin hemen hemen hepsi Breaking Bad izlemiş veya en azından duymuştur. Baş rolünde akciğer kanseri olduğu için hayatta kısıtlı zamanı kalmış ve bir lisede kimya öğretmeni olarak görev yapan Walter White bulunuyor. Öldükten sonra ailesine rahat bir yaşamı garanti altına alacak kadar para bırakmak için, ortağıyla beraber metamfetamin adı verilen bir uyuşturucu üretip satmaya başlıyor. İşte olaylar tam da bu noktada başlıyor…

Bu yazıda metamfetamin üretim süreçleri anlatılmayacaktır; çünkü bu hem gençlere kötü örnek olabilir, hem Heisenberg’in tescilli formülünü ifşa etmek zorunda kalacağımız için ona saygısızlık olur, hem de Breaking Bad'in bu konudaki isabetliliğine yönelik dikkatli bir analizi burada zaten yayınlamıştık. Bu yazımızda, dizinin diğer kimyasal gösterimlerine odaklanacağız.

Tüm Reklamları Kapat

Uyarı: Bu yazımızda diziye ait ufak tefek spoiler bilgiler yer almaktadır.

Breaking Bad'i Kimya ile Sınayın!

Cıva Fülminat

Walter White’ın, Jesse’nin Tuco tarafından ölümüne dövülüp hastaneye yatırılışının ardından, hem Tuco’dan intikam almak hem de onunla anlaşma yapmak için Tuco’nun mekanına gidişini hatırlarsınız. Tuco ve adamları, Walter’ın yanında taşıdığı torbanın içinde meth olduğunu sanmışlardı - ki muhtemelen daha önce cıva fülminat görmedikleri için onu meth sanmakta haksız da sayılmazlar.

Tüm Reklamları Kapat

Walter, Tuco’ya teklifini sundu, Tuco, Jesse’yi dövmesinin hemen ardından ona daha fazla meth getirdiği için Walter’la dalga geçti ve saygıdeğer kimya öğretmenimiz bir cıva fülminat parçasını aldı, “Bu meth değil.” diyerek yere fırlattı ve bum!

Peki nasıl oldu da bu küçük katı parçası o kadar etkili bir patlama yarattı? Küçük bir parçası bir odayı patlatacak kadar güçlü mü?

Walter White
Walter White
ImgFlip

Cıva fülminat, çok kararsız ve patlayıcı bir bileşiktir. İlk olarak 1800’lerde sentezlenmesine rağmen, kararsızlığı yüzünden kristal yapısı 2007’de belirlenebildi. Kristaller genelde kahverengi ve gri renkler arasındadır ve büyük kristaller fazlasıyla kararsızdır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Basınç değişiklikleri, titreşimler ve şok patlamaya sebep olabilir. Patlayıcı özellikleri laboratuvarda çok küçük bir kristale çekiçle vurularak gözlemlenebilir. Patlama, cıva buharı, karbonmonoksit ve azot açığa çıkarır. Tepkime, şu şekilde ifade edilir:

Hg(ONC)2 → Hg + 2CO + N2

Walt’ın kristalleri, yukarıda bahsedilen “çok küçük” test kristallerinden yaklaşık 1000 kat daha büyük. Eğer herhangi bir patlama olmadan bu büyüklükte kristaller üretilebilseydi, etrafta taşınması için fazlasıyla kararsız olurlardı ama çok güçlü bir patlama yaratabilirlerdi. Ek olarak, ilk patlamadan sonra oluşan şok dalgası Tuco’nın masasında duran diğer kristallerin de patlamasına yol açardı.

Breaking Bad'de Patlayıcı Kullanımı

Patlayıcı, çok kısa zaman aralığı içinde yüksek hacimde gaz açığa çıkarabilen kimyasal maddelerdir. Üç temel türü vardır: mekanik, nükleer, ve kimyasal. Mekanik patlamalar, fiziksel etkilere dayanan patlamalardır. Örneğin bir kazanın iç basıncının artması sonucu patlaması, buna örnektir. Nükleer patlama, çekirdek tepkimesinden çıkan enerjinin kısa süre içinde serbest kalmasıyla oluşur. Kimyasal patlama ise bir bileşiğin, gaz ve ısı açığa çıkararak çok hızlı bir şekilde bozunması veya yeniden düzenlenmesidir. Walter White, bunu harika bir şekilde özetliyor:

Kimyasal tepkimeler iki düzeyde değişim içerir: madde ve enerji. Tepkime aşamalı olduğunda enerjide değişim azdır. Tepkimenin gerçekleştiğinin farkına bile varmazsınız. Örneğin, arabanın alt kısmında pas biriktiğinde. Ama tepkime çabuk gerçekleşirse normalde zararsız olan maddeler muazzam enerji patlamaları yaratacak şekilde etkileşime girerler.
"Patlayıcı" sembolü
"Patlayıcı" sembolü
Chembio

Patlayıcıların kökeni baruta dayanır. Dokuzuncu yüzyılda Tang Hanedanı süresince Çinli Taocu simyacılar hevesli bir şekilde ölümsüzlük iksirini bulmaya çalışıyorlardı. 1044 yılında rastlantısal bir şekilde kömür, güherçile (KNO3) ve sülfürden oluşan patlayıcı barutu keşfettiler. Barut, kimyasal patlayıcıların ilk örneğidir.

Tüm Reklamları Kapat

Patlayıcı Türleri

Patlayıcıları genel olarak 5 kategori altında incelememiz mümkündür:

  • Patlayıcı Madde Tip A: Nitrogliserin gibi sıvı organik nitratlardan ya da bu gibi terkip maddelerinin biri ya da birden fazlasıyla yapılan karışımlardır.
  • Patlayıcı Madde Tip B: Trinitrotoluenin (TNT), amonyum nitrat veya diğer inorganik nitratlar, talaş, alüminyum tozu gibi diğer maddelerle yapılan karışımlarıdır.
  • Patlayıcı Madde Tip C: Potasyum ya da sodyum kloratın veya potasyum, sodyum ya da amonyum perkloratın organik nitro türevleri, talaş, alüminyum tozu veya hidrokarbon gibi yanıcı maddelerin karışımından oluşan maddelerdir.
  • Patlayıcı Madde Tip D: Hidrokarbon ve alüminyum tozu gibi yanıcı maddelerle organik nitratlı bileşenlerin karışımıdır.
  • Patlayıcı Madde Tip E: Ana terkip maddesi su olan, bir kısmı ya da tamamı çözelti şeklinde olan, yüksek oranlarda amonyum nitrat ya da diğer oksijen verici maddelerden oluşan patlayıcı maddelerdir.

Risin

Dizide bahsedilen kimyasalların bir diğeri de risin. Walter, bazı düşmanlarını tabiri yerindeyse "ellerini kirletmeden" öldürmek için risini kullanmayı denemişti. Peki bu risin tam olarak nedir?

Risin, bilimsel adı Ricinus communis olan hint yağı (keneotu) bitkisinin tohumlarında üretilen hayli nüfuzlu bir zehirdir. Bir doz saflaştırılmış risin tozu, yetişkin bir insanı öldürebilir. Adli bilim uzmanı Sevil Atasoy'a göre bu zehir, kobra yılanı zehrinden 2 kat, siyanürden 6000 kat daha öldürücüdür. Bir kişinin kanına bir tuz tanesi kadar enjekte edilirse kişinin 8-10 saat içinde ateşi çıkar, midesi bulanır ve birkaç gün içinde ölür.

Risini havadan solumak da aynı kaçınılmaz sonu beraberinde getirir. Çünkü risin, hücrelerin protein sentezini durdurur, bunun sonucunda da hücreler ölmeye başlar.

Tüm Reklamları Kapat

Keneotu bitkisinin tohumları
Keneotu bitkisinin tohumları
ThoughtCo

Eskiden kandaki risini tespit edebilecek bir yöntem yoktu; ama günümüzde kandaki risin tespit edilebilmektedir. Tespit edebiliyoruz. Peki tedavi edebiliyor muyuz? Cevap, hayır. Risinin günümüzde herhangi bir panzehiri bulunmamaktadır.

Zehir

Zehirler, kendilere has yöntemlerle hücrelere zarar vererek sistemin işleyişini bozan maddelerdir. Zehirlerin türü önemli olduğu gibi dozu da çok önemlidir. Örneğin günümüzde tıp alanında kullanılan çoğu ilaç zehir olarak tanımlanmasa da, dozları aşılırsa en masum ilaçlar bile ölümcül birer zehir haline gelebilir. Paracelsus'un da dediği gibi, "Tüm maddeler zehirdir, ilacı zehirden ayıran dozudur."

"Zehirli" sembolü
"Zehirli" sembolü
Wikipedia

Pil

Ana karakterlerimizin karavanlarının bozulup çölün ortasında susuz kaldıklarını hatırlıyor musunuz? Karavanın aküsü ve telefonlarının şarjı bitmişti. Walter, elektrokimyasal bir pil yaparak aküyü şarj etmeyi başarmıştı. Hadi şimdi de bu olayı inceleyelim. Pili nasıl yaptı ve çalışma prensibi ne?

Öncelikle orada inşa edilen şey bir galvanik hücredir. Galvanik hücre, indirgenme ve yükseltgenme tepkileri sonucunda elektrik akımı oluşturan bir elektrokimyasal pil türüdür. Galvanik hücrenin temel elemanları anot, katot ve tuz köprüsüdür. Peki şimdi bu güzel akımı yönlendirmek için ne kullansak acaba? Akla gelen ilk element nedir? Hayır. Tel değil, bakır. Akımı iletmek için bakırı kullanacağız.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Mrs. Dalloway (Virginia Woolf)

Mrs. Dalloway is a novel by Virginia Woolf that details a day in the life of Clarissa Dalloway, a fictional high-society woman in post–First World War England. It is one of Woolf’s best-known novels.

The working title of Mrs. Dalloway was The Hours. The novel began as two short stories, “Mrs. Dalloway in Bond Street” and the unfinished “The Prime Minister”. It describes Clarissa’s preparations for a party she will host in the evening, and the ensuing party. With an interior perspective, the story travels forward and back in time and in and out of the characters’ minds to construct an image of Clarissa’s life and of the inter-war social structure. In October 2005, Mrs. Dalloway was included on Time’s list of the 100 best English-language novels written since Time debuted in 1923.

Clarissa Dalloway goes around London in the morning, getting ready to host a party that evening. The nice day reminds her of her youth spent in the countryside in Bourton and makes her wonder about her choice of husband; she had married the reliable Richard Dalloway instead of the enigmatic and demanding Peter Walsh, and she “had not the option” to be with a female romantic interest, Sally Seton. Peter reintroduces these conflicts by paying a visit that morning.

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺60.00
Mrs. Dalloway (Virginia Woolf)

Galvanik Hücre
Galvanik Hücre
Periodni

Devam etmek için bazı kavramları açıklamamız gerekiyor. Yukarıda bahsedilen anot, hücrenin negatif yüklü kısmı iken katot, pozitif yüklü kısmıdır. Bunlar tamam. Tuz köprüsü ise elektriksel yük denkliğini sağlayarak devrenin çalışmasını sağlar. Şimdi işleyişe geçelim.

Anot kısmında yükseltgenme gerçekleşir. Örnek pilimizde gerçekleşen tepkime:

Zn(k) → Zn2+ + 2e-

Tepkimeye bakarak katı çinkonun aşındığını yani yükseltgendiğini görebiliriz. Çözelti içerisinde serbest elektronlar dolaşmakta. Diğer yandan katotta ise indirgenme gerçekleşecek. Tepkime:

Cu2+ + 2e- → Cu(k)

Burada da görüldüğü üzere bakır iyonları çinkonun verdiğini elektronları kullanarak indirgendiler ve katı bakır oluşturdular. Yani katot kısmında katı toplandığını söyleyebiliriz.

Buraya kadar her şey güzel ama elektrik akımı nasıl oluştu? Anotta serbest elektronlar vardı. Katotun ise bu elektronları kullanıp indirgenme tepkimesini gerçekleştirmesi gerekiyordu. Bu durumda elektronların anottan katota doğru aktığı bariz. Bu elektron hareketi sayesinde de elektrik akımı oluşuyor. İşte Walter White bu şekilde o çaresiz durumun içinden çıkmayı başardı!

Sonuç

Görebileceğiniz gibi kimya, hayatımızın her alanını işgal ediyor. Hem iyi hem kötü anlamda.

Breaking Bad dizisinin gösterdiği üzere, kimya ile zor durumlardan da kurtulabilirsiniz, kurtulması zor yepyeni belalara da yol açabilirsiniz. Onu kullanarak insanların iyileşmesini sağlayacak ilacı da yapabilirsiniz, insanları acı çekerek öldürecek uyuşturucuyu da.... Kimya, tıpkı bilimin geri kalanı gibidir: İyisi kötüsü yoktur. Ona anlam yükleyen, onu iyi veya kötü amaçları çerçevesinde kullanan, insanın ta kendisidir.

Dolayısıyla yine bilimin geri kalanı gibi onu doğru şekilde kullanmak, insanların hayatlarını daha iyi yerlere getirecek bir araç haline dönüştürmek bizim elimizde. Veya Walter White'ın da dediği gibi:

Kimyaya saygı duyulmalı.
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
56
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 40
  • Bilim Budur! 11
  • Merak Uyandırıcı! 9
  • İnanılmaz 7
  • Muhteşem! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Güldürdü 2
  • Korkutucu! 2
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Sıkça Sorulan Sorular

Cıva fülminat, çok kararsız ve patlayıcı bir bileşiktir. İlk olarak 1800’lerde sentezlenmesine rağmen, kararsızlığı yüzünden kristal yapısı 2007’de belirlenebildi. Kristaller genelde kahverengi ve gri renkler arasındadır ve büyük kristaller fazlasıyla kararsızdır.

Risin, bilimsel adı Ricinus communis olan hint yağı (keneotu) bitkisinin tohumlarında üretilen hayli nüfuzlu bir zehirdir. Bir doz saflaştırılmış risin tozu, yetişkin bir insanı öldürebilir. Adli bilim uzmanı Sevil Atasoy'a göre bu zehir, kobra yılanı zehrinden 2 kat, siyanürden 6000 kat daha öldürücüdür.

Zehirler, kendilere has yöntemlerle hücrelere zarar vererek sistemin işleyişini bozan maddelerdir.

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/12/2022 08:23:18 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8977

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Cinsiyet Araştırmaları
Beyaz
Kök Hücre
Irk
Çiftleşme
Yeme
İnsanın Evrimi
Etoloji
Besin Değeri
Halk Sağlığı
Kedigiller
Retrovirüs
Sahte
Köpekbalığı
Video
Komplo
Maske Takmak
Yapay Zeka
Böcek
Seçilim
İklim
Amerika
Davranış
Savunma
Hukuk
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Mor, et al. Breaking Bad, Hangi Kimya Konularını, Nasıl İşledi?. (11 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 5 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8977
Mor, E., Bakırcı, Ç. M. (2020, July 11). Breaking Bad, Hangi Kimya Konularını, Nasıl İşledi?. Evrim Ağacı. Retrieved December 05, 2022. from https://evrimagaci.org/s/8977
E. Mor, et al. “Breaking Bad, Hangi Kimya Konularını, Nasıl İşledi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 11 Jul. 2020, https://evrimagaci.org/s/8977.
Mor, Emre. Bakırcı, Çağrı Mert. “Breaking Bad, Hangi Kimya Konularını, Nasıl İşledi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, July 11, 2020. https://evrimagaci.org/s/8977.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.