Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Yağmur neden delip geçmez? | İlk yağmur nasıl yağdı?

Yağmur neden delip geçmez? | İlk yağmur nasıl yağdı? Pexels
Vlad Chețan
5 dakika
493
  • Blog Yazısı
Blog Yazısı
Tüm Reklamları Kapat

Su döngüsünü hepimiz biliriz. Sıcaklığın etkisiyle su buharı atmosfere doğru yükselir. Yükselen su buharı soğuyarak yoğunlaşır ve su damlacıklarını oluşturur. Su damlacıkları da havada daha fazla tutunamayıp yağmur olarak yeryüzüne düşer. Düşen su, sıcaklığın etkisiyle tekrar buharlaşır ve bu döngü sürekli olarak devam eder. Peki Dünya üzerindeki ilk yağmurun nasıl yağdığını hiç merak ettiniz mi?

Büyük patlamanın ardından evrende 3 element meydana gelmiştir. Hidrojen, heylum ve lityum. Bu elementler bir arada toz bulutlarını oluşturmuşlardır. Yoğunlaşarak yıldızları meydana getirmişlerdir. İlk yıldızlar meydana geldiğinde içerdikleri hidrojen tükeninceye kadar milyarlarca yıl boyunca yandılar. Bu yanma yani füzyon sonucunda helyumdan demire kadar bu gün bildiğimiz bir çok element oluştu.[3] Sonunda yanması biten yıldızlar ağır atomları birleştirecek güçleri sona erdiği için patlayarak söndüler. Bu patlama sonucu ortaya çıkan bulutlar birkaç farklı atomla beraber oksijen atomunu da oluşturdu. Su molekülleri de hidrojen ve oksijenin, patlama sonucu ortaya çıkardığı tozlara tutunarak oluştu. Bu gerçekleşmesi çok zor olan bir süreçti. Çünkü aynı anda oksijen ve hidrojen atomları birbirlerine tutunmalı ve etkileşime girmelilerdi. Belki de milyonlarca yıl devam eden bu süreçte toz tanecikleri birleşerek etrafındaki buz tabakasını büyütmüşlerdi. İşte uzayda buz bu şekilde oluşmuştu. Tamam buzu hallettik. Peki Dünya nerede?

Bu toz zerrecikleri birleşe birleşe yavaş yavaş büyüyerek göktaşı ve sonunda gezegen büyüklüğüne ulaştılar. Gezegenimize çarpan sayısız kuyruklu yıldız ve asteroid ise suyu getirdi. Yani bugün Güneş sistemimizdeki her şey milyarlarca yıl önce patlamış olan yıldız tozlarından oluştu. Hepimiz yıldız tozuyuz.

Tüm Reklamları Kapat

Dünya üzerindeki su Dünya’yı oluşturan kaya ve buz parçalarından meydana geldi.[1] Fakat atmosfer oluşmadığı için sular kaynayıp uzaya uçuyorlardı. Buharlar uzaya doğru uçarken ağır elementler ise gezegenin merkezine doğru ilerliyordu. Bu kaos içerisinde milyonlarca yıl sonra muhteşem bir düzen oluşacaktı. 500 milyon yıl önce Dünya’nın atmosferi oluştu ısısı bir seviyede sabit kaldı.[2] Uzaya yükselen su buharı atmosferde takılıp yoğunlaştı. Bunun sonucunda ise Dünya’da ilk yağmur yağmış oldu. Bu gün bildiğimiz su döngüsü bu şekilde başlamıştı.

Aslına bakarsanız yağmur dediğimiz şey gökten su düşmesidir. Bir şeyin gökten düşmesi korkutucu ve tehlikelidir. İlle gökten düşmesine gerek yok bir binanın yüksek katlarından birinden yere herhangi bir şeyin düşmesi bile tehlikelidir. Çünkü cisim düşerken ivmelenir. Örneğin bir camın üstüne 5cm yükseklikten küçük bir taş düşse cam direnç gösterebilir. Ancak camın üzerine birkaç metre yüksekten düşen aynı büyüklükteki bir başka taş camı kırabilir. Peki öyleyse yağmurların da felaket oluşturması gerekmez mi?

Yağmur taşıyan bulutlar olarakta bilinen nimbüs bulutlarının taban yüksekliği 600 ila 3000metre arasında değişiklik gösterebilir. Bir yağmur damlasının boyutu bulutun içinde büyür. Yerçekimine yenik düşecek bir ağırlığa ulaştığında ise buluttan ayrılır.

Dünyanın kütleçekimi bu damlaya yerçekimi ivmesi kazandırır. Hesaplamalarda yerçekimi ivmesi 9,81m/s2 olarak kabul edilir. Dünya yüzeyine tüm cisimler bu ivme ile düşerler. Yani bu düşen damlanın birim zamanda 9,81m/s2 kadar ivme ile hızlandığını gösterir. [4]

Tüm Reklamları Kapat

Herhangi bir cismin hava direncini ihmal ederek yere düştüğü hızı bulmak için bu formülü kullanırız:

2gh+v02=vs2

Yağmur damlasının 1000 metreden düştüğünü kabul edelim.

- Bu formülde g yerçekimi ivmesi olan 9,81

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

- H yükseklik

- V0 ilk hız

- Vs ise son hızı yani sonucu ifade eder.

Elimizdeki verileri formüle uygularsak:

(2(9,81).1000)+ilk hızımız sıfır olacağı için sıfırdır. sonucu =19.620nin karekökü olarak buluruz. Kökten dışarı çıkardığımızda ise sonuç yaklaşık 140 çıkar. Bunu da km/saat e çevirirsek saatte 504 km hızla yeryüzüne çakılması gerektiği sonucunu buluruz. Gökten saatte 504km hızla yeryüzüne çakılan damlalar olduğunu düşünün. Sanki gökten düşen milyonlarca mermi gibi muhtemelen her şeye zarar verirdi. Ancak gökten yüzlerce metre yüksekten düşmesine rağmen yağmur damlaları kimseyi yaralamıyor. Sebebi ise hava direnci.

Aslında yağmur damlalarının bir bütün olarak değil de damla damla düşmesinin sebebi de hava direncidir. Yere doğru düşen damla hava direnciyle karşı karşıya kalır ve yüzey gerilimi artar. Bu da damlanın daha küçük parçalara ayrılmasına neden olur. Bu ayrılma damlanın çapı 4,5mm olana kadar serbest düşüş boyunca devam eder. Bu sayede yağmurlar hem bir bütün olarak yağmaz hem de oluşan damla şekli sayesinde havanın sürtünme etkisi artar. Bu da damlaların belirli bir hızda düşmelerine sebebiyet verir. Bir yağmur damlasının hızı ortalama saniyede 8-10 metre ile sabittir. Hava direnci olmasaydı saatte ortalama 500km hızla yeryüzüne çarpacaklardı.[5]

Tüm Reklamları Kapat

Peki hava direnci olmasaydı ne olurdu? Ya da şöyle sorayım: aynı yükseklikten bırakılan bir tüy ve bir bowling topu düşünelim. Sizce hangisi önce yere düşecektir? Tabii ki bowling topu. Peki bunu hava direnci olmayan, oksijensiz bir mekanda denesek ne olur dersiniz?

1960 lı yıllara gelmeden Galileo’nun Pisa kulesinde bir deney yaptığı söylenir. Bu deneyde Galileo ellerine ağırlıkları farklı olan birer top alır ve bunları Pisa kulesinden aşağı bırakır. Amacı ise kütlesi çok olan cisimlerin daha hızlı yere düşeceğine olan inancın aslında yanlış olduğunu kanıtlamaktır. Düşüş sürelerinin kütleden bağımsız olduğunu göstermek ister. İki topu aynı anda kulenin tepesinden yere bırakır. Tabiki kütlesi büyük olan daha önce yere çakılır. Bu sefer tekrar kulenin tepesine çıkar ve iki topu da birbirine bağlayarak yere bırakır. İkisi de birbirine bağlandığı için artık ilk baştaki kütlesi ağır olan toptan çok daha fazla kütleli bir cisim elde etmiştir. O zaman en hızlı düşüşü de bu cisim gerçekleştirmelidir diye düşünebilirsiniz ancak öyle olmuyor. Düşüş süresi iki cismin düşüş süresinin aralarında bir yerlerde oluyor. Birkaç farklı değişken olsa da esas etkisi olduğu düşünülen hava sürtünmesidir. Bunun denenmesi ise Galileo’nun ölümünden tam 329 yıl sonra, Apollo 15 in Ay görevine gittiği zaman Ay yüzeyinde denendi. Astronot Dave Scott Ay’ın havasız ortamında eline aldığı bir tüy ve bir çekiç aracılığıyla bu deneyi gerçekleştirdi. Ellerinden aynı anda bıraktığı bu cisimler, gerçekten de eşzamanlı olarak yere düştüler.

Aynı şekilde Dünya’da vakumlanmış bir odada gerçekleştirilen bir başka deney de, bir bowling topu ve bir tüyün aynı yükseklikten bırakıldığı taktirde yere aynı hızda düşeceklerini gösteriyordu.

Tüm Reklamları Kapat

Galileo büyük bir düşünürdü. Dünya’nın yuvarlak olduğunu ve döndüğünü kimse kabul etmezken kendisi inatla savunuyordu. Tam bir matematik hayranıydı ve evrenin matematik diliyle yazıldığına inanırdı. Gerçekten de evrenin her yerinde matematiği görmek mümkündür. İnsanoğlu da bu görünenleri deneyecek ve formülize edecektir. Dünyamızdaki fizik yasalarının tamamını biliyor muyuz bilemem. Ancak kesin olan şudur ki insanlık bir gün başka gezegene yerleşirse, Tüm kurallar baştan yazılacaktır.

Okundu Olarak İşaretle
5
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Raporla
Mantık Hatası Bildir
Yukarı Zıpla
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ Alok Jha. Okyanuslar Nasıl Oluştu?. Alındığı Tarih: 14 Ekim 2022. Alındığı Yer: BBC | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Jennifer Chu. Study Pinpoints Timing Of Oxygen’s First Appearance In Earth’s Atmosphere. Alındığı Tarih: 14 Ekim 2022. Alındığı Yer: MIT News | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Alok Jha. Hidrojen Ve Oksijenin Oluşumu. Alındığı Tarih: 14 Ekim 2022. Alındığı Yer: BBC | Arşiv Bağlantısı
  • ^ WhatIs. Gravitational Acceleration. Alındığı Tarih: 14 Ekim 2022. Alındığı Yer: WhatIs | Arşiv Bağlantısı
  • ^ NASA. How Fast Do Raindrops Fall?. Alındığı Tarih: 14 Ekim 2022. Alındığı Yer: NASA | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/06/2024 03:13:50 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13057

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Carl Sagan
Kafatası
Makina
Temel
Ses Kaydı
Enerji
Yüzey
Malzeme
Homeostasis
Yanlış
Avrupa
Biyografi
Toplumsal Cinsiyet
Hukuk
Yumurta
Kuantum
Doğa Olayları
Gezegen
İklim Değişikliği
Periyodik Cetvel
Ölümden Sonra Yaşam
Arı
Anatomi
Halk Sağlığı
Çin
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close