Neptün'ün uyduları neden düzenli uydu değil?

Neptün

Güneş sistemi'nin 8. gezegeni olan Neptün Güneş'e en uzak gezegendir.^[1]Uyduları ve gezegenin soğukluğu oldukça dikkat çekmektedir.Neptün'ün keşfi Uranüs'ün yörünge hareketlerinde gariplikler algılanmasıyla başlamıştır.Uranüs'ün matematiksel yörünge rotasına uymaması Uranüs'e başka bir gezegenin etki ettiği anlamına gelir.Matematikçi Le Verrier, Uranüs'ün yörüngesini bozan gezegenin yerini ve büyüklüğünü kâğıt üzerinde belirlemeyi başarmıştır.1846 yılındaysa Le Verrier'in verdiği koordinatlar ışığında; Berlin Rasathanesi'nde Gottfried Galle ve yardımcısı Heinrich Louis d’Arrest'ın yapmış olduğu gözlemler sonucunda Neptün keşfedilmiştir. Böylece Neptün, keşfi öncesinde matematiksel olarak ilk kez tahmin edilen gezegen olarak literatüre geçmiş ve bu keşfi sayesinde, Isaac Newton'un kütleçekim teorisinin belli sınırlardaki başarısını doğrulamıştır.

Neptün'ün uyduları

Neptün'ün bilinen 14 tane uydusu vardır.^[1] Bunlar sırasıyla:

Despina

Galatea

Halimede

Hippocamp

Laomedeia

Larissa

Naiad

Nereid

Neso

Proteus

Psamathe

Sao

Thalassa

Triton

14 uydudan yalnızca 7 tanesi düzenli uydu sınıfına girebilmektedir.

Triton

Bunlardan en çok bilineni Triton'dur.Triton, 1846 yılında William Lassell tarafından keşfedilmiştir.^[2] Triton diğer Neptün'ün uyduların yörüngelerin aksine ters bir rota izlemektedir.

Düzenli Uydu

Bir uydunun düzenli uydu olabilmesi için:

Ana gezegenine yakın olması.

Dairesel bir yörüngede dönmesi.

Çok düşük eğimli bir yörüngede olması gerekmektedir.^[3]

Neptün'ün bu kriterlere uyan yalnızca 7 uydusu vardır.

Bir düzensiz uydu ana gezegeninin etrafında eksantrik bir yörüngeye sahiptir ve ana gezegeninin aksi yönünde dönerler.

Neptün'ün yörüngesine hapsolmuş cüce gezegen: Triton

Triton Güneş Sistemin'deki diğer büyük uyduların aksine gezegeninin tam tersi yönünde doner ve 130° derecelik bir eksen eğikliğine sahiptir.Bu da Triton'u düzensiz uydu sınıfına sokmaktadır.^[1]

Bu bilgiler bize Triton'un kökeni hakkında çok önemli ipuçları vermekte.Örneğin Triton eskiden kuiper kuşağında olan bir cüce gezegen olabileceğini ancak daha sonra Neptün'ün kütle çekimi tarafından yakalandığını göstermekte.Triton ve Plüton'u kıyaslayacak olsanız benzerlik gösterecektir.Çapları ve yoğunlukları oldukça yakındır bu da onları aynı yerde oluşmuş olabileceğini göstermektedir.Ama tüm bunlar bir hipotez olarak geçmektedir.Bu hipotez Neptün'ün çok küçük ve küresel olmayan uydularını mantıklı bir şekilde açıklamaktadır.