Kaygı Gerçekten Midemizde mi Başlıyor?

Sabah önemli bir sınavınız var.

Saat 08.30.

Siz ise 08.15'ten beri üçüncü kez tuvalete gidiyorsunuz.

Midenizden garip sesler geliyor.

Elleriniz terliyor.

Kalbiniz Formula 1 yarışına katılmış gibi atıyor.

O sırada anneniz içeri giriyor:

— Oğlum, bir şeyin mi var?

— Hayır anne, sadece sınavım var.

İşte bilim insanlarının son yıllarda ilgisini çeken şey tam da bu.

Neden beynimizde yaşadığımız bir duygu, gidip bağırsaklarımızı etkiliyor?

Ve daha ilginç bir soru:

Acaba bağırsaklarımız da beynimizi etkiliyor olabilir mi?

Görünüşe göre cevap: Evet.

Ama TikTok'ta karşınıza çıkan "bir kaşık turşu suyu iç, kaygın bitsin" videolarındaki kadar basit değil.

Bağırsaklarımız: Sandığımızdan Daha Zeki

Uzun yıllar bağırsakların tek görevinin yemekleri sindirmek olduğu düşünüldü.

Meğer bağırsaklarımızın da söyleyecek çok şeyi varmış.

Bağırsaklarımızda yaklaşık 500 milyon sinir hücresi bulunur. Bu sayı bir kedinin beynindeki nöron sayısına yakındır.

Hayır, bağırsaklarımız matematik çözmüyor.

Ama beyinle sürekli konuşuyor.

Bilim insanları buna bağırsak-beyin ekseni diyor.

Bu eksen sayesinde:

• Stresli olduğumuzda midemiz bulanabiliyor,

• Kaygılandığımızda iştahımız kesilebiliyor,

Agora Bilim Pazarı

Armağan Yemişi - Doğal Yaşamda Bolluk ve Karşılıklık

Doğanın sofrasına davetlisiniz, zira bolluk, paylaşıldıkça çoğalan tek hazinedir. Kutsal Otu Örmek kitabıyla milyonlara ulaşan Robin Wall Kimmerer, bu kez Armağ…

Devamını Göster

₺214,77 ₺0,00

Satın Al Tüm Ürünler

• Heyecanlandığımızda bağırsaklarımız hızlanabiliyor.

Yani halk arasında söylenen "ödüm patladı", "içime oturdu" veya "mideme kramplar girdi" sözleri aslında düşündüğümüzden daha bilimsel olabilir.

İçimizde Bir Hayvanat Bahçesi Var

Bir başka şaşırtıcı gerçek:

Bağırsaklarımızda trilyonlarca mikroorganizma yaşıyor.

Bu canlılar topluluğuna mikrobiyota deniyor.

Kulağa korkutucu gelebilir.

Ama merak etmeyin.

Onların çoğu düşman değil.

Hatta bir kısmı hayatımızı kolaylaştırıyor.

Lifleri sindiriyorlar.

Bazı vitaminlerin üretimine katkı sağlıyorlar.

Bağışıklık sistemimizi eğitiyorlar.

Bilim insanları son yıllarda bu bakterilerin ruh sağlığımız üzerinde de etkileri olabileceğini düşünüyor.

Ancak burada önemli bir uyarı yapalım:

Henüz "kaygı bakterisi" veya "mutluluk bakterisi" keşfedilmiş değil.

Eğer sosyal medyada biri size "Bu bakteriyi alırsan bütün kaygın geçer" diyorsa, büyük ihtimalle bilimden biraz fazla heyecanlanmıştır.

Bağırsak Bakterilerinin En Sevdiği Yemek: Lif

Eğer bağırsak bakterilerinin doğum günü partisi olsaydı, pastanın üstünde büyük harflerle şu yazardı:

"LİF OLSUN!"

Sebzeler,

meyveler,

baklagiller,

tam tahıllar,

kuruyemişler...

Bunların hepsi bağırsak bakterileri için adeta açık büfe tatil köyüdür.

Lifler parçalandığında kısa zincirli yağ asitleri adı verilen maddeler oluşur.

Bu maddeler:

• bağırsak duvarını koruyabilir,

• inflamasyonu azaltabilir,

• bağışıklık sistemini etkileyebilir.

Kısacası annenizin yıllardır söylediği:

"Sebzeni ye."

tavsiyesi meğer yalnızca vitaminlerle ilgili değilmiş.

Bakterileriniz de annenizle aynı fikirde olabilir.

Kefir Dünyayı Kurtaracak mı?

Son yıllarda market raflarında bir yıldız doğdu:

Kefir.

Onu yoğurt takip ediyor.

Bir noktadan sonra insan kendini bağırsak konferansında hissediyor.

Peki gerçekten işe yarıyorlar mı?

Bilimsel çalışmalar fermente gıdaların bağırsak mikrobiyotasını olumlu yönde etkileyebileceğini gösteriyor.

Bazı araştırmalarda stres ve sosyal kaygı belirtilerinde küçük iyileşmeler de bildirilmiş.

Ama durun.

Henüz hiçbir çalışma:

"Kefir içenlerde bütün kaygı bozuklukları kayboldu"

demedi.

Bu yüzden kefiri bir ilaç değil, sağlıklı beslenmenin bir parçası olarak görmek daha mantıklı.

Kefir severler için iyi haber:

İçmeye devam edebilirsiniz.

Kefir sevmeyenler için daha iyi haber:

Zorunda değilsiniz.

Kahve: Dost mu Düşman mı?

Şimdi en hassas konuya geldik.

Kahve.

Bu bölümde birçok okuyucunun savunmaya geçeceğini hissedebiliyorum.

Rahat olun.

Kimse kahvenizi elinizden almıyor.

Ama bazı gerçekleri bilmekte fayda var.

Bazı insanlar üç fincan kahve içer ve sakin şekilde çalışmaya devam eder.

Bazıları ise tek espresso içtikten sonra:

"Kalbim neden tık tık tık atıyor?"

diye düşünmeye başlar.

Çünkü kafeine verdiğimiz yanıt kişiden kişiye değişir.

Bu nedenle doğru soru:

"Kahve zararlı mı?"

değil,

"Kahve bana nasıl geliyor?"

olmalıdır.

Eğer kahve sonrasında çarpıntı, huzursuzluk veya panik hissediyorsanız, miktarı azaltmak mantıklı olabilir.

Hindi Eti ve Mutluluk Efsanesi

İnternette yıllardır dolaşan bir bilgi vardır:

"Hindi eti serotonin artırır ve insanı mutlu eder."

Keşke bu kadar kolay olsaydı.

O zaman psikiyatri kliniklerinin yerini hindi çiftlikleri alabilirdi.

Bu iddianın temelinde triptofan adlı aminoasit bulunur.

Triptofan serotonin üretiminde kullanılır.

Ancak serotonin sistemi çok karmaşıktır.

Sadece hindi yemekle kaygı bozukluğunu tedavi etmek mümkün değildir.

Üzgünüm.

Yılbaşı hindisi bilimsel olarak antidepresan sınıfına girmiyor.

Akdeniz Diyeti Neden Sürekli Karşımıza Çıkıyor?

Beslenme ve ruh sağlığı çalışmalarında sürekli aynı isim çıkıyor:

Akdeniz diyeti.

Bir süre sonra insanın aklına şu geliyor:

"Bu diyet her araştırmayı nasıl kazanıyor?"

Çünkü gerçekten güçlü kanıtlar var.

Akdeniz diyeti:

🫒 Zeytinyağı

🥗 Sebze

🐟 Balık

🫘 Baklagil

🌾 Tam tahıl

🥜 Kuruyemiş

temeline dayanıyor.

Son yıllarda yapılan araştırmalar, bu beslenme modelinin hem depresyon hem de kaygı belirtileriyle ilişkili olabileceğini gösteriyor.

Üstelik bu yaklaşımın en güzel tarafı şu:

Sizden egzotik süper besinler istemiyor.

Uzaydan gelmiş mor renkli bir mantar da gerekmiyor.

Genellikle mahalle pazarında bulabileceğiniz gıdalar yeterli.

Sonuç: Kaygının Suçlusu Tek Başına Bağırsaklar Değil

Bu yazının sonunda bağırsaklarınızı suçlu ilan etmeyelim.

Kaygı karmaşık bir durumdur.

Genetik,

kişilik özellikleri,

yaşam olayları,

uyku,

stres,

ilişkiler,

fiziksel sağlık,

beslenme

ve daha birçok etken işin içindedir.

Ama bugün bildiğimiz bir şey var:

Beynimiz ile bağırsaklarımız düşündüğümüzden çok daha yakın dostlar.

Belki de kaygıyla mücadelede en önemli soru:

"Bugün hangi mucize besini yemeliyim?"

değil,

"Nasıl bir yaşam sürmeliyim?"

sorusudur.

Çünkü bazen zihnimizi rahatlatmanın yolu, bağırsaklarımızı da mutlu etmekten geçebilir.

Ve evet...

Anneniz yıllardır sebze konusunda haklı olabilir.