Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Günəşi̇n Təkamülü: Günəş Necə Var Oldu? Necə Yox Olacaq?

Günəşi̇n Yanacaği Bi̇təndə Nə Baş Verəcək?

Günəşi̇n Təkamülü: Günəş Necə Var Oldu? Necə Yox Olacaq?
4 dakika
769
Blog Yazısı

Günəş və Günəş Sistemimizin bütün planetləri bundan təqribən 4.5 milyard il əvvəl Nebulyar Teoremə görə, nəhəng bir molekulyar qaz və toz dumanlığının içə doğru çökməsi nəticəsində formalaşmışdır.

Bu çökmə nəticəsində dumanvari quruluş daha düz bir diskə bənzəməyə başladı. Bu disk üzərində, tozlar və qazlar daha sıx bölgələrə toplanmağa başladı. Sıx olan bölgələr daha çox maddə çəkdiyi üçün, təcilin qorunması dönməyə başlanmasına və artan təzyiqdə şüalanmasına səbəb oldu. Maddənin çox qismi mərkəzdə toplandığı halda, digər qisim də ətrafında dönən diskə yayıldı. Mərkəzdə əmələ gələn top Günəşin, diskə yayılan maddələr isə Günəş Sistemindəki planetlərin sturukturunu meydana gətirdi.

Bu Reklamı Kapat

Ancaq Günəşin və planetlərin formalaşması üçün daha çox zamana ehtiyac var idi. Günəş bu formalaşmadan sonra Protostar (İbtidai Ulduz) olaraq 100.000 il keçirdi və bu zaman iç tərəfində olan təzyiq nüvədəki reaksiyanı başlatdı. Günəşin hazırki formasını qazana bilməsi üçün hələ bir neçə milyon ilə ehtiyacı vardı və bu zamanı aktiv bir ulduz olan T Tauri ulduzu olaraq keçirdi. T Tauri ulduzu, ulduzun hələ nüvə reaksiyasını həyata keçirə biləcək qədər daxili istilik və təzyiqə sahib olmadığı dövrüdür. Bu dövr boyunca ulduz, nüvə reaksiyasını həyata keçirmək üçün yavaşca içə doğru çökür.

Günəşin Nebulyar teoremə görə formalaşması, keçirəcəyi təkamül və yox oluşu
Günəşin Nebulyar teoremə görə formalaşması, keçirəcəyi təkamül və yox oluşu

Keçən bu qədər zamanın ardından Günəş, təkamülündə bir addım daha irəlilədi və The Main Sequence (Baş Ardıcıllıq) olaraq adlandırılan dövrünə çatdı. Təqribən 4.5 milyard ildir ki, bu dövrdədir.

Bu Reklamı Kapat

Bu dövrdə, Günəşin nüvəsində toplanan hidrogen atomları nüvə reaksiyası nəticəsində helium atomuna çevrilir və bu çevrilmə nəticəsində ortaya çıxan enerji Günəşin enerjisini təşkil edir, ardınca istilik və işıq olaraq Günəş Sisteminə yayılır. Nüvə reaksiyası, iki elementin birləşərək daha ağır elementin əmələ gəlməsinə səbəb olan reaksiyalara deyilir və bu reaksiya nəticəsində böyük enerji ortaya çıxır. Ancaq mərkəzdə toplanan hidrogen atomlarının bir sərhədi olduğu üçün bu proses sonsuza qədər davam edə bilməz. Bir növ Günəşin yanacağı hidrogen atomlarıdır və məhdudiyyətsiz bir yanacağa sahib deyil.

Günəşin Yanacağı Bitəndə Nə Olacaq?

Nüvədəki hidrogen atomlarının tükənməsi nəticəsində orda toplanan helium atomları qərarsız vəziyyətə gələcək və çökməyə başlayacaqdır. Bu hal nüvənin isinməsi və sıxlaşmasına səbəb olacaq və Günəş getdikcə Red Giant Branch (Qırmızı Nəhəng) olaraq adlandırılan mərhələsinə keçəcəkdir. Bu genişləmə nəticəsində Günəş Merkurini, Veneranı və bəlkə də Dünyanı öz orbiti içinə alacaq.

Günəş təqribən 120 milyon il Qırmızı Nəhəng olaraq yaşayacaq. Bu müddət ərzində ilkin olaraq nüvədə toplanan helium atomları alovlanacaq və nüvənin təxminən 6%’i və Günəşin kütləsinin 40%’i karbona çevriləcəkdir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu mərhələdən sonra Günəşin təqribən 100 milyon il boyunca nüvəsindəki helium atomları tükənənə qədər onları yandıracaqdır. Daha sonra 20 milyon il boyunca Günəş disbalans vəziyyətə gələcək və kütləsini itirməyə başlayacaqdır. Çünki nüvəsində nüvə reaksiyasını həyata keçirəcək qədər yanacağı qalmadığı üçün Günəşin içə çökməsinə mane olacaq təzyiq də olmayacaq, bu səbəbdən Günəş içə çökməyə başlayacaqdır.

Bu çökmə nəticəsində 500.000 il sonra, Günəşin mövcud kütləsinin sadəcə yarısı qalacaq və xarici tərəfi planetar bir dumanlıq formalaşdırmağa başlayacaq. Bu quruluş ölməkdə olan ulduzların xarici qatlarını atmaları nəticəsində formalaşan qaz və toz dumanlığına deyilir. Planetar dumanlıq təqribən 10.000 il içində dağılacaq ancaq mərkəzdə formalaşan ağ cırtdan trilyonlarla il həyatda qalacaqdır.

Günəş hidrogen atomları bitdikdən sonra helium atomlarını və daha sonra karbon atomlarını çevirəcək və sonunda nüvəsində dəmir toplanmağa başlayacaq. Dəmir nüvə reaksiyasına girdikdə hər hansı bir enerji vermədiyi üçün nüvədə Günəşin içə çökməsinə mane olacaq bir faktor da olmayacaqdır. Nüvədə Günəşin kütləsindən təqribən 1.38 qat artıq dəmir toplandığında böyük bir partlayış baş verəcək və ətrafa çox böyük enerji yayılacaqdır. Bu enerji Günəş sistemindəki bütün planetləri yox edəcək.

Günəş kütləcə kifayətsiz olduğu üçün bir qara dəliyə çevrilməyəcəkdir və sonunda özünü yandıranadək ağ bir ulduza çökəcəkdir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • NASA. Sun. (26 Mart 2020). Alındığı Tarih: 26 Mart 2020. Alındığı Yer: NASA | Arşiv Bağlantısı
  • R. H. Petrucci, et al. (2010). General Chemistry: Principles And Modern Applications. ISBN: 978-0132064521. Yayınevi: Pearson Prentice Hall.
  • Britannica. Red Giant Star. (26 Mart 2020). Alındığı Tarih: 26 Mart 2020. Alındığı Yer: Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • Britannica. T Tauri Star. (26 Mart 2020). Alındığı Tarih: 26 Mart 2020. Alındığı Yer: Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • Britannica. Planetary Nebula. (26 Mart 2020). Alındığı Tarih: 26 Mart 2020. Alındığı Yer: Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • M. Williams. What Is The Life Cycle Of The Sun?. (22 Aralık 2015). Alındığı Tarih: 26 Mart 2020. Alındığı Yer: Universe Today | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/05/2022 01:01:42 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8903

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Ana Bulaşma Mekanizması
Temel
Kan
Çalışma
Mantar
Koruma
Çocuklar İçin Bilim
Hastalık Yayılımı
Enfeksiyon
Astrobiyoloji
Sars Mers
Tıp
Sinir
İnternet
Gen
Şehir
Zihin
Uydu
Evrim
Koronavirüs
Genel Görelilik
Acı
Wuhan
Eşcinsellik
Örümcek
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et