FELSEFEDE AKLIN GÜNCELLENMESİ

Felsefenin Özgürlüğü ve Orta Çağ Zihniyeti

1dk
FELSEFEDE AKLIN GÜNCELLENMESİ
  • Blog Yazısı

Felsefe, Antik Yunan döneminde tarihinin en özgür ve bağımsız dönemlerini yaşadı. Bu dönem o kadar büyük bir sorgulama iklimine sahipti ki, nihayetinde Sokrates’in baldıran zehri içerek ölüme gitmesine bile sebep oldu diyebiliriz. Antik Yunan’da felsefe, özerk ve seküler (dünyevi) bir yapıdaydı. Bu bağımsızlığın en büyük sebebi ise "dinden kopuş" süreciydi. Yani insanlık, Mitos’tan Logos’a geçiş yapıyordu. Her şeyi tanrılara atfeden mitolojik açıklamalardan sıyrılan insanoğlu, özgür bir akıl yürütmeyle varoluşu keşfetmeye başlamıştı.

Ta ki Orta Çağ’ın kutsal kitapları ve dogmatik yapılarıyla tanışana kadar...

Felsefenin doğasında sınırsızca soru sormak vardır. Ancak Orta Çağ’daki gibi felsefe bir dine dayandırıldığında, oyunun kuralları daha baştan belirlenmiş olur. Eğer bir düşünce yolculuğunun sonu mutlaka kutsal bir kitaba çıkmak zorundaysa, o yolculukta gerçekten özgün bir keşif yapılabilir mi? Felsefe her şeye şüpheyle yaklaşır; "Neden?" ve "Niçin?" sorularını bayraklaştırır. Din ise inanca bağlıdır; sınırları belirlenmiştir ve kuralları tartışılamaz.

Tüm Reklamları Kapat

Tam bu noktada sorulması gereken soru şudur: Bir filozof, tamamen kendi akıl ve mantığını kullanarak "Evet, bu dünyayı bir yaratıcı yaratmıştır," sonucuna vardığında felsefe yapmış sayılır mı? Yoksa sadece kutsal kitapların çizdiği sınırlara bağlı kalarak bir yorum mu yapmış olur?

Bunun cevabını sizler düşünürken, ben naçizane kendi düşüncelerimi aktarmak için sizi tekrar ilk filozofların zamanına götürmek isterim. O dönemde de filozoflar sürekli hakikati arıyorlardı; "Ben kimim?", "Nereden geldim?" gibi sorular akıllarından hiç çıkmıyordu. Peki, o dönemde tanrı kavramı yok muydu? Elbette vardı. Tek tanrılı dinler olmasa da deniz, ay ve aşk gibi pek çok olgunun tanrısı olduğuna inanılan çok tanrılı bir sistem vardı. Yazımızın başında belirttiğimiz gibi; sırf kurulu inanç düzenine ters düştüğü için idama mahkûm edilen Sokrates bile aslında felsefeyi tanrıların tekelinden kurtarma çabası içindeydi.

O dönemde deniz fırtınalı olduğunda halk, "Deniz tanrısı Poseidon’u kızdırdılar," diye düşünüyordu. Fakat Sokrates ve onun izinden giden filozoflar; hayatı, evreni ve yaşamı Logos (Akıl ve Mantık) ile açıklamaya çalışıyorlardı. Felsefe; dine Hizmet etmek ya da sınırlandırılmak yerine, insanı özgürce düşünmeye sevk ediyordu. Doğal olaylar araştırılırken mitos geride bırakılmış, "arkhe" yani ilk madde arayışı başlamıştı. Hakikati tanrıların katında değil, akıl ve mantıkta arıyorlardı. Bu arayış sonunda kimisi ilk maddeye "su" dedi, kimisi "ateş" dedi; ancak hepsi o yaratılış gücünü kabul ederek onu akıl süzgecinden geçirmeyi başardı. Sonuç olarak ne kadar tanrı vardır diyemeseler de bir gücün var olduğuna inanıyorlardı. Fakat dinlerin doğuşu ile onlarla beraber gelen kutsal kitapları baz alarak fikir yürütselerdi, bence sınırlı felsefe yapmış olurlardı.


Rastgele Yazıya Git
8
Alt Başlıklar
Bu Blog Yazısı Sana Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler!
    Tebrikler!
    2
  • Muhteşem!
    Muhteşem!
    0
  • Bilim Budur!
    Bilim Budur!
    0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel!
    Mmm... Çok sapyoseksüel!
    0
  • Güldürdü
    Güldürdü
    0
  • İnanılmaz
    İnanılmaz
    0
  • Umut Verici!
    Umut Verici!
    0
  • Merak Uyandırıcı!
    Merak Uyandırıcı!
    0
  • Üzücü!
    Üzücü!
    0
  • Grrr... *@$#
    Grrr... *@$#
    0
  • İğrenç!
    İğrenç!
    0
  • Korkutucu!
    Korkutucu!
    0

Yorumlar 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?

Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 22.11.2026 22:01:14 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/22670

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.

Hemen Paylaş
Bu blog yazısını sevdin mi?
Paylaşarak başkalarına da ilham ol.
Keşfetmeye Devam Et