"Earth's climate swings increasingly out of balance" -Dünya'nın İklimi Giderek Daha Fazla Dengesini Yitiriyor

Cenevre, İsviçre (WMO) — Dünya Meteoroloji Örgütü'ne (WMO) göre, sera gazı konsantrasyonlarının atmosfer ve okyanus ısınmasını ile buz erimesini körüklemesiyle birlikte Dünya'nın iklimi, gözlemlenmiş tarihin hiçbir döneminde olmadığı kadar dengesiz bir noktaya ulaştı. Bu hızlı ve geniş ölçekli değişimler birkaç on yıl içinde gerçekleşti; ancak yüzlerce, hatta potansiyel olarak binlerce yıl boyunca zararlı sonuçlar doğurmaya devam edecek.

Temel mesajlar:

WMO İklim Durumu raporu, 2015-2025 yıllarının kayıtlara geçen en sıcak 11 yıl olduğunu doğruluyor

Dünya'nın enerji dengesizliği, 65 yıllık gözlem tarihinin en yüksek seviyesinde

Okyanus, son yirmi yıldır her yıl insanlığın yıllık enerji kullanımının yaklaşık 18 katını absorbe ediyor

Aşırı hava olayları milyonları etkiliyor, milyarlarca dolara mal oluyor

Dünya Meteoroloji Günü teması: Bugünü Gözlemlemek, Yarını Korumak

WMO'nun "Küresel İklimin Durumu 2025" raporu, 2015-2025 yıllarının kayıtlara geçen en sıcak 11 yıl olduğunu ve 2025'in 1850-1900 ortalamasının yaklaşık 1,43°C üzerinde gerçekleşmesiyle tarihin en sıcak ikinci ya da üçüncü yılı olduğunu doğruluyor. Yoğun sıcaklar, şiddetli yağışlar ve tropikal kasırgalar da dahil olmak üzere dünya genelindeki aşırı olaylar, birbirine bağlı ekonomilerimizin ve toplumlarımızın ne denli kırılgan olduğunu gözler önüne sererek büyük yıkıma yol açtı.

Okyanus ısınmaya ve karbondioksit emmeye devam ediyor. Raporda belirtildiğine göre okyanus, son yirmi yıldır her yıl insanlığın yıllık enerji kullanımının yaklaşık 18 katına eşdeğer enerjiyi absorbe ediyor. Kuzey Kutbu'ndaki yıllık deniz buzu alanı rekor düşük seviyede ya da bu seviyeye çok yakın seyretti; Antarktika deniz buzu alanı ise ölçüm tarihinin üçüncü en düşük seviyesine geriledi ve buzul erimesi de durmaksızın devam etti.

BM Genel Sekreteri António Guterres şunları söyledi: "Küresel İklimin Durumu, bir acil durum içinde. Gezegen Dünya sınırlarının ötesine itiliyor. Her temel iklim göstergesi kırmızıda yanıyor."

"İnsanlık, art arda kayıtlara geçen en sıcak 11 yılı yaşadı. Tarih 11 kez kendini tekrarladığında, bu artık bir tesadüf değil; harekete geçme çağrısıdır" diye ekledi Guterres.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

WMO'nun bu yıl yayımladığı öncü rapor, 23 Mart Dünya Meteoroloji Günü'nde kamuoyuyla paylaşıldı. Bu yılın teması "Bugünü Gözlemlemek, Yarını Korumak" olarak belirlendi.

Rapor, ilk kez "Dünya'nın Enerji Dengesi"ni temel iklim göstergelerinden biri olarak dahil etti.

Dünya'nın enerji dengesi, enerjinin Dünya sistemine giriş ve çıkış hızını ölçer. Kararlı bir iklimde Güneş'ten gelen enerji, geri yayılan enerji miktarıyla kabaca eşit olur.

Ne var ki başta karbondioksit, metan ve diazot monoksit olmak üzere ısıyı hapseden sera gazlarının konsantrasyonunun son 800.000 yılın en yüksek seviyesine ulaşması, bu dengeyi bozdu.

Dünya'nın enerji dengesizliği, 1960'ta gözlem kayıtlarının tutulmaya başlanmasından bu yana artmakta olup son 20 yılda bu artış özellikle belirginleşti. 2025'te ise yeni bir rekor kırıldı.

WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo şunları belirtti: "Bilimsel ilerlemeler, Dünya'nın enerji dengesizliği ve gezegenimizin ile iklimimizin şu an karşı karşıya olduğu gerçeklik hakkındaki anlayışımızı geliştirdi. İnsan faaliyetleri doğal dengeyi giderek daha fazla bozuyor ve bu sonuçlarla yüzlerce ve binlerce yıl yaşayacağız."

Saulo sözlerine şöyle devam etti: "Gündelik bazda hava olaylarımız daha da aşırı bir hal aldı. 2025'te sıcak hava dalgaları, orman yangınları, kuraklık, tropikal kasırgalar, fırtınalar ve seller binlerce insanın hayatını kaybetmesine yol açtı; milyonları etkiledi ve milyarlarca dolarlık ekonomik kayba neden oldu."

Atmosferin, yüzeyin hemen üzerini de kapsayacak şekilde ısınması — yani insanların hissettiği sıcaklıklar — fazla enerjinin yalnızca %1'ini oluşturuyor. Karalarda depolanan pay ise yaklaşık %5.

Fazla ısının %91'inden fazlası okyanuslarda depolanıyor; okyanuslar, karadaki sıcaklıkların daha da yükselmesine karşı önemli bir tampon işlevi görüyor. Okyanus ısı içeriği 2025'te yeni bir rekor kırdı; ısınma hızı ise 1960-2005 dönemine kıyasla 2005-2025 arasında ikiden fazlasına çıktı.

Fazla enerjinin kalan %3'ü buzu ısıtıp eritiyor. Antarktika ve Grönland buz tabakaları önemli kütlelerini yitirdi; 2025'te Kuzey Kutbu'ndaki yıllık ortalama deniz buzu alanı, uydu dönemi kayıtlarının en düşük ya da ikinci en düşük seviyesine geriledi. 2025'te İzlanda'da ve Kuzey Amerika'nın Pasifik kıyısında olağandışı buzul kayıpları yaşandı.

Okyanusun ısınması ve buzun erimesi, 1993'te uydu ölçümlerinin başlamasından bu yana hız kazanan küresel ortalama deniz seviyesi yükselişini beraberinde getiriyor.

IPCC'nin öngörülerine göre okyanus ısınması ve deniz seviyesi yükselmesi yüzyıllarca sürecek. Okyanus ısınmasındaki ve derin okyanus pH'ındaki değişimler, yüzyıldan binyıla uzanan zaman ölçeklerinde geri döndürülemez nitelikte.

Agora Bilim Pazarı

Devrimler Çağı - ve Bu Devrimleri Yapan Kuşaklar

Devrimler bir gecede olmaz; kuşaklar boyunca biriken fikirlerin, cesaretin ve hayal kırıklıklarının ürünüdür. Bir kuşak eski düzeni sorgular, bir sonraki kuşak o sorgulamayı siyasi bir programa dönüştürür. “Devrimler Çağı” dediğimiz dönem, yalnızca barikatların ve bildirilerin değil, nesillerarası bir aktarımın, öğrenmenin ve dünyayı yeniden kurma iradesinin tarihidir. Devrimler Çağı Amerikan, Fransız, Haiti ve Latin Amerika devrimlerini birbirinden kopuk olaylar olarak değil, birbirini besleyen ve kuşaklar boyunca şekillenen büyük bir dönüşüm süreci olarak ele alıyor. Modern dünyanın temellerinin atıldığı bu çalkantılı dönemi yeniden düşünmeye davet eden bu kitapta Nathan Perl-Rosenthal, devrimleri yalnızca büyük isimler ve dramatik anlar üzerinden okumuyor; fikirlerin dolaşımı, deneyimlerin aktarımı ve kuşakların birbirine bıraktığı miras üzerinden ele alıyor. Okuruna devrimlerin gerçek gücünün tek bir patlama anından ibaret olmadığını, birbirini izleyen nesillerin cesaretinde ve ısrarında saklı olduğunu gösteriyor.

Devamını Göster

₺510,00 ₺0,00

Satın Al Tüm Ürünler

Rapora, aşırı olayların basamaklı etkilerini — gıda güvencesizliği ve yerinden edilme dahil — ele alan özel bir ek eşlik ediyor.

Raporda ayrıca iklim ve sağlığa ilişkin bir bölüm yer alıyor. Bu bölüm, yükselen sıcaklıkların, değişen yağış düzenlerinin ve aşırılıklardaki değişimlerin sağlık risklerinin nerede ve ne zaman ortaya çıktığını, ne kadar ciddi boyut kazandığını ve kimleri en fazla etkilediğini nasıl şekillendirdiğini inceliyor.

Sivrisinek kaynaklı dang humması hastalığı ile ısı stresi öne çıkan iki örnek olarak ele alınıyor; iklim verilerinin, erken uyarı sistemlerinin ve sağlığa yönelik entegre iklim hizmetlerinin insanları ısınan bir dünyada nasıl koruyabileceği de gösteriliyor.

Guterres sözlerini şöyle noktaladı: "Savaşın hüküm sürdüğü bu çağda iklim stresi başka bir gerçeği de gün yüzüne çıkarıyor: fosil yakıtlara olan bağımlılığımız hem iklimi hem de küresel güvenliği istikrarsızlaştırıyor. Bugünkü rapor şu uyarıyla gelmeli: İklim kaosunun hızı artıyor ve erteleme ölüme davetiye çıkarmaktır."

WMO'nun Küresel İklimin Durumu 2025 raporu, Ulusal Meteoroloji ve Hidroloji Hizmetleri'nin, WMO Bölgesel İklim Merkezleri'nin, BM ortaklarının ve düzinelerce uzmanın bilimsel katkılarına dayanıyor.

WMO Genel Sekreteri Saulo son olarak şunları söyledi: "WMO'nun Küresel İklimin Durumu raporu, karar alma süreçlerini bilgilendirmeyi amaçlıyor. Bu, Dünya Meteoroloji Günü'nün temasıyla örtüşüyor: Bugünü gözlemlediğimizde yalnızca hava tahmininde bulunmuyoruz; yarını, yarının insanlarını ve yarının gezegenini koruyoruz."

📚 Kaynak: World Meteorological Organization (WMO). (2026, 23 Mart). Earth's climate swings increasingly out of balance [Basın Bülteni].

https://wmo.int/news/media-centre/earths-climate-swings-increasingly-out-of-balance

Bu yazı, WMO'nun 23 Mart 2026 tarihli resmi basın bülteninin Türkçe çevirisidir.