Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Birçok Tür Tehdit Altında: İklim Değişikliğinin Sebep Olduğu Sıcaklık Artışları, Biyoçeşitliliği Alt Üst Ediyor!

Birçok Tür Tehdit Altında: İklim Değişikliğinin Sebep Olduğu Sıcaklık Artışları, Biyoçeşitliliği Alt Üst Ediyor! NRDC
7 dakika
1,590
  • Ekoloji
  • Evrimsel Biyoloji
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 2 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Günümüzün önde gelen problemlerinden olan iklim değişikliği, yalnızca bizleri değil, gezegenin tüm biyoçeşitliliğini tehdit ediyor. Birçok tür, iklim değişikliğinin sebep olduğu sıcaklık artışlarından olumsuz etkileniyor. Dünyanın farklı yerlerinden bilim insanları tarafından yürütülen çeşitli çalışmalar, artan sıcaklıkların farklı hayvan gruplarını nasıl etkilediğini ortaya çıkarıyor.

Ekolojik Tuzağın Kurbanları: Kestane Taçlı Yedikardeş Kuşları

"Kurtarma Hipotezi" (İng: ''rescue hypothesis''), özellikle davranışları değişken olan çoğu türün değişen koşullara başarıyla uyum sağlayabileceğini öne sürer. Ancak Exeter Üniversitesi tarafından yürütülen bir çalışmada araştırmacılar, kestane taçlı yedikardeş kuşlarının (Pomatostomus ruficeps); yükselen sıcaklıklara karşın davranışlarını, başarılı bir şekilde üremelerini azaltacak yönde değiştirdiğini keşfetti.

Tüm Reklamları Kapat

Pomatostomus ruficeps
Pomatostomus ruficeps
eBird

Kestane taçlı yedikardeş kuşları, Güneydoğu Avustralya'daki çöl habitatlarında yaşar. Yumurtaları; 25°C'nin altındaki sıcaklıklarda tutulmamalıdır, gelişim ise en iyi ve en hızlı 38°C'de gerçekleşir. Bu yüzden kestane taçlı yedikardeş kuşlarının, ilkbaharın erken zamanlarında zirve yapan sıcaklıklara daha erken üreyerek tepki vermeleri oldukça kötü bir durum; çünkü ilkbaharın erken dönemlerindeki ortalama sıcaklıklar, son dönemlerindeki sıcaklıklara göre daha düşük olduğundan yumurtalar bundan olumsuz etkileniyor: Dişiler, son yıllarda soğuk havalar nedeniyle kuluçkada daha az vakit geçirmeye başladı ve bu durum onların soğuk havalarda hayatta kalma şansını arttırsa da gelişmekte olan yumurtaların kendileri için oldukça zararlı olan düşük sıcaklıklara maruz kalmasına sebep oluyor. Exeter Üniversitesi'nde lisansüstü eğitimi sırasında bu araştırmada görev alan Alex Cones şöyle diyor:

Yaşadıkları çevredeki değişimlere daha duyarlı olan canlıların iklim değişikliğiyle daha iyi başa çıkabileceğini umuyoruz ancak ne yazık ki içinde bulundukları durumu daha da kötü hale getirebilecek hatalar yapabiliyorlar.

Exeter Üniversitesi, Penryn Kampüsü Ekoloji ve Koruma Merkezinden Profesör Andy Russell ise şunları söylüyor:

Tüm Reklamları Kapat

Birçok hayvan, ilkbaharda olabildiğince erken ürer. İklim değişikliği ise bunun daha da erken gerçekleşmesine sebep oluyor. Çalışmamız, paradoksal olarak, artan sıcaklıklara karşılık olarak erken üremenin; yedikardeş yumurtalarının ve yavruların soğuğa daha fazla maruz kalması anlamına geldiğini gösteriyor. Yedikardeş kuşları buna karşılık olarak, kuluçkada daha fazla kalmalılar; ancak böyle yapmıyorlar. Düşük sıcaklıklarda kuluçkada kalmak, enerji bakımından anne için daha maliyetlidir. Bundan dolayı kendi sağkalımlarına odaklanıp kuluçkada yattıkları süreyi azaltıyorlar.

Profesör Russell son olarak şunları ekliyor:

Ebeveyn bakımı uyarlanabilir, sabit değildir ama içinde bulunduğumuz bu durumda kuşlar ekolojik bir tuzağa düşüyor, yavrularının hayatta kalabilmesi konusunda yanlış yönde adapte oluyor.

Araştırmacılar, "uyarlanabilir ebeveynliğin" (İng: "plastic- or adaptable-parenting") türleri çevresel değişimden korumak adına bir "evrimsel kurtarma paketi" sağlayıp sağlamayacağını keşfetmek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu söylüyorlar.

Durum Köpek Balıkları İçin de Oldukça Vahim!

Farklı bir araştırma ise iklim değişikliğinin okyanusların ısınmasına neden olduğu için yavru köpek balıklarının hayatta kalmaları zaten oldukça zor olan ortamlarda; daha küçük, bitkin ve yetersiz beslenmiş bir şekilde dünyaya geldiğini gösteriyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Hemiscyllium ocellatum
Hemiscyllium ocellatum

Araştırmanın başyazarı olan Carolyn Wheeler; James Cook Üniversitesindeki ARC Mercan Resifleri Araştırmaları Mükemmeliyet Merkezinde ve Massachussetts Üniversitesinde doktora öğrencisi. Ekibiyle birlikte embriyolar ve yavrular üzerinde çalışan Wheeler, artan sıcaklıkların; yalnızca Büyük Set Resifi'nde bulunan, yumurtlayan bir tür olan apolet köpek balıklarının büyümesine, gelişimine ve fizyolojik performansına etkisini inceledi ve şunları söylüyor:

31°C'ye varan sıcaklıktaki sularda embriyoları inceledik. Sıcaklık arttıkça her şey daha da hızlı gerçekleşti. Bu, köpek balıkları için bir sorun olabilir. Embriyolar daha hızlı büyüdü ve yumurtada geliştiklerinden tek besin kaynağı olan yolk kesesi de daha çabuk tükendi. Bu da yavruların yumurtadan, normalde olması gerektiğinden daha erken çıkmasına sebep oldu.

Bu, yavruların yalnızca olması gerekenden küçük olmadıkları; aynı zamanda önemli miktarda bir enerjiden yoksun bir vaziyetteyken, neredeyse hemen beslenmeleri gerektiği anlamına geliyor.

Yine James Cook Üniversitesindeki ARC Mercan Resifleri Araştırmaları Mükemmeliyet Merkezinden, çalışmanın da eş yazarı, Doçent Doktor Jodie Rummer; yüzyılın sonunda Büyük Set Resifi sularının yaz ortalaması sıcaklığının 31°C'ye kadar çıkacağını ve hatta daha fazla olacağını söylüyor.

Köpek balıkları yumurtladıktan sonra yumurtalarına bakmadıklarından, yumurtaların dört ay boyunca korunmasız bir şekilde sağ salim kalabilmeleri gerekir. Dr. Rummer; yükselen okyanus sıcaklıklarının, yumurtlayan ya da doğum yapan tüm köpek balıklarının geleceği hakkında büyük bir endişe uyandırdığına işaret ediyor ve şunları söylüyor:

Apolet köpek balıkları, değişimlere karşı (okyanusların asidifikasyonuna bile) dayanıklılıklarıyla tanınır. Bu tür bile ısınan sularla başa çıkamazken diğer, daha düşük toleranslı türler bunun üstesinden nasıl gelecek?

Köpek balıkları ve vatozların da içinde bulunduğu hayvan grubu, yavaş büyüyen canlılardır. Ayrıca diğer balıklara kıyasla o kadar sık üremezler. Bu canlıların dünya genelindeki popülasyonları, şimdiden tehdit altında.

Tüm Reklamları Kapat

Çalışma; gelecekte köpek balıklarının yalnızca bahsettiğimiz çeşitli dezavantajlarla değil, aynı zamanda dayanabilecekleri en yüksek sıcaklıklardaki ortamlarda dünyaya geleceğini gösteriyor. Wheeler şöyle diyor:

Yapılan bu çalışma, köpek balıklarının şimdiden tehdit altında olduğu göz önünde bulundurulduğunda, endişe verici bir gelecek ortaya koyuyor. Köpek balıkları, okyanus ekosistemlerini dengede tutan önemli yırtıcılardır. Eğer yırtıcılar olmazsa, tüm ekosistemler çökebilir. İşte bu yüzden bu canlılar üzerinde çalışmaya devam etmemiz ve onları korumamız gerekiyor.

Bu konuda son olarak, Dr. Rummer şunları söylüyor:

Ekosistemlerimizin geleceği, iklim değişikliğini sınırlamak için acilen harekete geçmemize bağlı.

Yüksek Sıcaklıklarda, Kızböceklerinin de Hayatta Kalma Oranları Düşüşte

Böcekler de iklim değişikliğinin sebep olduğu yüksek sıcaklıklarla başa çıkmada güçlük çeken bir diğer hayvan grubu. İsveç, Lund Üniversitesinde yapılan yeni bir araştırmaya göre böceklerin -dünyanın kuzey bölgelerindekiler bile- hayatta kalma ve üreme becerileri, artan sıcaklıklardan etkileniyor.

Böcekler soğukkanlı hayvanlar olduklarından kendi vücut sıcaklıklarını düzenleyemez. Bunun yerine yaşadıkları çevrenin sıcaklıklarından etkilenir. Bahsettiğimiz bu çalışmada, araştırmacılar İsveç'teki iki kızböceği türünü inceledi. Çalışmanın hedefi, kızböceklerinin sağlamlıklarını ve sıcaklık değişimlerine karşı dayanıklılık kabiliyetlerini anlamaktı.

Tüm Reklamları Kapat

Calopteryx splendens
Calopteryx splendens

Araştırmacılar, bunu incelemek için Güney İsveç'teki saha çalışması ile doğal koşullarda vücut sıcaklığını ölçmeyi mümkün kılan bir teknoloji olan kızılötesi kamera teknolojisinin (termografi) bir kombinasyonunu kullandılar. Elde edilen veriler, daha sonra kızböceklerinin hayatta kalma oranlarıyla ve doğal popülasyonlarındaki üreme başarılarıyla ilişkilendirildi.

Sonuçlar, kızböceklerinin hayatta kalma oranlarının nispeten düşük sıcaklıklarda (15-20°C); üreme kapasitesinin ise, türe bağlı olarak, yüksek sıcaklıklarda (25-30°C) daha yüksek olduğunu gösteriyor. Lund Üniversitesi Biyoloji Bölümünden, çalışmayı yürüten Profesör Erik Svensson şöyle söylüyor:

Bu nedenle; hayatta kalma oranlarıyla üreme kabiliyeti arasında, sıcaklığa bağlı bir bağdaşmazlık bulunuyor.

Çalışma, kızböceklerinin ısıya bağlı stresle başa çıkma yeteneklerinin sınırlı olduğunu da gösteriyor. Böcekler soğukkanlı omurgasızlardır, bu yüzden vücut sıcaklıklarını yükseltmek için güneş ya da sıcak taşlar gibi dış kaynaklara bel bağlarlar. Erik Svensson son olarak şunları ekliyor:

Sonuçlar, soğukkanlı hayvanların -kuzey yarımkürenin uç kısımlarında yaşasalar dahi- aşırı ısınmadan muzdarip olabileceğini ve yükselen dış sıcaklıklara karşı vücut sıcaklıklarını koruyabilme yeteneklerinin sınırlı olduğunu gösteriyor; aynı zamanda hayvanların esnekliğinin (bireysel uyumluluk) ısı dalgaları gibi daha şiddetli çevre koşullarında hayatta kalmalarına yardımcı olabileceğini öne süren popüler bir teoriyi de yanlışlıyor.

Sonuç

Türümüzün bencilce faaliyetleri; gezegenimizin, geri dönüşü olmayan bir noktaya doğru hızla ilerlemesine sebep oluyor. Yedikardeş kuşları, apolet köpek balıkları ve kızböcekleri; bu durumdan olumsuz etkilenen sayısız canlıdan sadece birkaçı. Tehdit altında olan çoğu türü hala kurtarabilme şansımız olsa da yakında her şey için çok geç kalmış olabiliriz.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
14
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Üzücü! 4
  • Tebrikler! 2
  • Korkutucu! 2
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: SciTechDaily | Arşiv Bağlantısı
  • Lund University. High Temperatures From Climate Change Threaten The Survival Of Insects. (22 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 22 Ocak 2021. Alındığı Yer: SciTechDaily | Arşiv Bağlantısı
  • ARC Centre of Excellence for Coral Reef Studies. New Climate Change Research: Future Too Warm For Baby Sharks. (22 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 22 Ocak 2021. Alındığı Yer: SciTechDaily | Arşiv Bağlantısı
  • C. R. Wheeler, et al. (2021). Future Thermal Regimes For Epaulette Sharks ( Hemiscyllium Ocellatum ): Growth And Metabolic Performance Cease To Be Optimal. Scientific Reports, sf: 1-12. doi: 10.1038/s41598-020-79953-0. | Arşiv Bağlantısı
  • E. I. Svensson, et al. (2020). Selection On Phenotypic Plasticity Favors Thermal Canalization. Proceedings of the National Academy of Sciences, sf: 29767-29774. doi: 10.1073/pnas.2012454117. | Arşiv Bağlantısı
  • A. G. Cones, et al. (2020). Temperature‐Mediated Plasticity In Incubation Schedules Is Unlikely To Evolve To Buffer Embryos From Climatic Challenges In A Seasonal Songbird. Journal of Evolutionary Biology. doi: 10.1111/jeb.13743. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/02/2023 10:23:07 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9999

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Kişilik
Galaksi
Evrenin Genişlemesi
Uydu
Kuşlar
Süpernova
Kuantum
Astrofotoğrafçılık
Covıd-19
Mikrobiyoloji
Antropoloji
Teori
Kimyasal
Değişim
Sinek
Damar
Korku
Sağlık Bakanlığı
Kuantum Fiziği
Kök Hücre
Mit
Manyetik Alan
Öğrenme Teorileri
Allah
Orman
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
U. o. Exeter, et al. Birçok Tür Tehdit Altında: İklim Değişikliğinin Sebep Olduğu Sıcaklık Artışları, Biyoçeşitliliği Alt Üst Ediyor!. (23 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 8 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9999
Exeter, U. o., Ergül, A., Bakırcı, Ç. M. (2021, January 23). Birçok Tür Tehdit Altında: İklim Değişikliğinin Sebep Olduğu Sıcaklık Artışları, Biyoçeşitliliği Alt Üst Ediyor!. Evrim Ağacı. Retrieved February 08, 2023. from https://evrimagaci.org/s/9999
U. o. Exeter, et al. “Birçok Tür Tehdit Altında: İklim Değişikliğinin Sebep Olduğu Sıcaklık Artışları, Biyoçeşitliliği Alt Üst Ediyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 23 Jan. 2021, https://evrimagaci.org/s/9999.
Exeter, University of. Ergül, Ali. Bakırcı, Çağrı Mert. “Birçok Tür Tehdit Altında: İklim Değişikliğinin Sebep Olduğu Sıcaklık Artışları, Biyoçeşitliliği Alt Üst Ediyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 23, 2021. https://evrimagaci.org/s/9999.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.