Mavi Çizgili Ahtapotlar Çiftleşme Sırasında Dişileri Zehirle Felç Ediyor!

Current Biology dergisinde yayınlanan bir araştırma, erkek mavi çizgili ahtapotların çiftleşme sırasında dişilere zehir enjekte ederek daha iri eşlerini felç ettiklerini ve böylece yenilmekten kaçındıklarını ortaya koydu.^[1] Mavi çizgili ahtapot, sığ resifler ve gelgit havuzlarında sıkça görülen, küçük boyutlu ancak son derece tehlikeli bir kafadanbacaklı türüdür.

Mavi halkalı ahtapotun dört türünden biri olan bu canlı, avını hareketsiz hale getirmek için balon balıklarında da bulunan tetrodotoksin adlı son derece güçlü bir nörotoksin kullanır. Queensland Üniversitesi'nden araştırmanın başyazarı Dr. Wen-Sung Chung şu bilgileri paylaşıyor:

Tam boyutlu dişi mavi çizgili ahtapotlar bir golf topu büyüklüğünde olup erkeklerden 2-5 kat daha iridir. Dişi ahtapotlar eşlerini yemeye eğilimlidir. Cinsel yamyamlık, kafadan bacaklılarda oldukça yaygın bir davranıştır. Mavi çizgili dişi ahtapotlar yumurtladıklarında, yaklaşık altı hafta boyunca beslenmeden sadece yumurtalara bakarlar. Bu kuluçka sürecini tamamlamak için ciddi miktarda enerjiye ihtiyaç duyarlar.

Erkek ahtapotlar, çiftleşme için özelleşmiş bir kol olan ve dişinin yumurta kanalına sperm kapsülünü ileten hektokotil adlı yapıya sahiptir. Türler, çiftleşme sırasında dişilerin avı olmamak için farklı stratejiler geliştirmiştir: Örneğin argonautlar, çiftleşme kolunu kopararak feda eder. Bazı türler ise bu riski azaltmak için uzamış hektokotil yapısını kullanır. Chung, mavi çizgili ahtapotların çiftleşme stratejisini şöyle açıklıyor:

Bu türün çiftleşme kolu diğerlerine kıyasla belirgin şekilde kısadır. Uzun mesafeli çiftleşme gerçekleştiremedikleri için, dişinin üzerine çıkarak temaslı bir çiftleşme yöntemi uygulamak zorundalar.

Araştırmacılar, erkek ahtapotların 40-75 dakika süren çiftleşme süreçlerinde dişileri hareketsizleştirdiğini gözlemledi. Tetrodotoksin etkisini gösterdiğinde, dişiler yaklaşık 8 dakika sonra solunumu durdurarak solgunlaştı ve gözbebekleri ışığa tepki vermez hale geldi. Çiftleşme, dişiler kollarının kontrolünü yeniden kazanarak erkekleri ittiğinde sona erdi.

Chung, hiçbir dişinin çiftleşme sırasında ölmediğini ve ertesi gün normal beslendiklerini belirterek bu durumun tetrodotoksine karşı fizyolojik direnç geliştirdiklerinin göstergesi olduğunu vurguluyor.

Mavi çizgili ahtapotların zehri insanlarda ölüme yol açabiliyor. Aynı zehrin, Moreton Körfezi'nde beslenirken yanlışlıkla bu ahtapotları yutan yeşil deniz kaplumbağlarını da öldürdüğü biliniyor.

Mavi çizgili ahtapotlar da çoğu ahtapot türü gibi semelparite adı verilen ve yaşam boyu sadece bir kez üreyip öldükleri bir üreme stratejisi sergiler. Erkekler çiftleşmeden kısa süre sonra ölürken, dişiler larvaları çıktıktan sonra hayatlarını kaybederler. Chung, bu sıra dışı çiftleşme taktiğini cinsiyetler arası evrimsel bir "silahlanma yarışı" olarak nitelendiriyor ve sözlerini şöyle bitiriyor:

Dişiler daha iri ve güçlü hale geldikçe (...) erkeklerin genlerini gelecek nesillere aktarabilmek için özel stratejiler geliştirmesi gerekti.