Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Beynimiz, Yaşadıklarımızı Baştan Yazma ve Kendi Katkımızı Abartma Konusunda Neden Bu Kadar İyi?

Belirli Bir Olayı Başkalarından Neden Farklı Şekilde Hatırladığınızı Merak Ettiniz mi?

Beynimiz, Yaşadıklarımızı Baştan Yazma ve Kendi Katkımızı Abartma Konusunda Neden Bu Kadar İyi? New Scientist
3 dakika
3,846
  • Sinirbilim (Nörobiyoloji)

Bitirilen bir projenin üyelerinden geriye bakıp süreç hakkında konuşmalarını isterseniz, her üyeden farklı bir hikaye dinlersiniz. Üyeler, olaylara yalnızca farklı açılardan yaklaşmakla kalmayıp, esas fikirleri kimin ortaya attığı, bir müşteriyle iş sırasında kimin günü kurtardığı ya da buluşma ve tartışmaların gerçekleşip gerçekleşmediği gibi bazı anahtar noktaları da farklı hatırlayabilirler.

Peki, bu anlatımlar birbirinden neden bu kadar farklı?

Bu Reklamı Kapat

Benmerkezcilik ve Kendine Hizmet Eden Yanlılık

İnsanlar, geçmişte yaşanan olayları doğru hatırlasalar bile, anlatımlarında belirli farklılıklar olacaktır. Mesela insanlar, bir projeye bulundukları katkıları deneyimlerken, diğerlerinin katkılarının çoğunu yalnızca duyarlar. Sonuç olarak, hafızalarında en belirgin şekilde yer edinmelerinden dolayı, kendi katkılarını vurgulama eğiliminde olurlar.

Ayrıca, başkalarının katkılarının farkında olduğunuz zaman bile, kendinizi hayat hikayenizin kahramanı olarak çizme eğiliminiz olur. Yani, kendi yaptıklarınızı en cömert şekilde yorumlayarak, başkalarının hakkına bile girebilirsiniz. Bu yorumlamaların çoğu, olayların ilk deneyimlendiği anda gerçekleşir ve dolayısıyla olay hafızasına işlenirler.

Bu Reklamı Kapat

Şema Sürümlü Hafıza

Belleğin temel işlevinin, belirli bir durumda ihtiyaç duyabileceğiniz bilgileri size sağlamak olduğunu hatırlamak önemlidir. Geçmişte yaşanan olayların doğru anlatımlarına modern toplum tarafından değer verilse de, bu, hafızanın yapmak için evrimleştiği temel şey değildir. Karmaşık bir olayda ne olacağını tahmin edebilmek için, hafızanızda deneyimleme ihtimaliniz olan olayları ve bunların gerçekleşme nedenlerini tahmin etmenize yardımcı olan ve şemalar olarak adlandırılan yapılara sahipsiniz. Örneğin, doktora gittiğinizde, muhtemelen girişinizi ön masada yapıp, bekleme odasında bekleyip, muayene odasına çağırılıp önce hemşire sonra da doktorla görüşür, sonra da gerekli ücreti ödeyip gidersiniz. Eğer girişinizi yapamazsanız, ofise çağırılmayacağınızı, çünkü orada olduğunuzu kimsenin bilmeyeceğini de bilirsiniz.

Bu tür şemalar, her ne kadar gerçekleşebilecek olayları tahmin etme konusunda önemli olsa da, hafızanıza etki ederler. Bekleme odasındaki belirli bir dergiyi hangi ziyaret sırasında okuduğunuzu unutabilirsiniz. Genelde her ziyaretinizin sonunda bunu yaptığınız için, izlem ziyaretiniz için randevu almadığınız halde, aldığınızı düşünebilirsiniz.

İş yerinde yaptığınız birçok şey için de şemalarınız mevcut. Geçmişi düşündüğünüzde, bu şemaları hafızanızı yapılandırmak için kullanabilirsiniz, bu da sizin olayların sırasını veya temel bir fikrin ortaya atıldığı bir buluşmayı yanlış hatırlamanıza neden olabilir. Sırf proje liderinin çalışmayı ilerletmesi beklendiğinden, belirli bir fikir için fikrin sahibini değil, proje liderini takdir edebilirsiniz. Projelerin nasıl yürüdüğüyle ilgili genel şemanıza uymayan bazı temel detayları da unutabilirsiniz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Hafıza İhlalleri

Hafıza, aynı zamanda dinamik bir şeydir. Geçmiş bir olayın yalnızca "şipşak fotoğrafını" çekip periyodik olarak ona bakmak için çıkarmazsınız. Bir olayı her düşündüğünüzde, o olayla ilgili hafızanızı da etkileyebilirsiniz. Bir olaydan sonra duyduğunuz şeyler, olayla ilgili görsel anılarınızla karışabilir. Yani, yeni deneyimler hafızaya girerek onun bir parçası olabilir.

Yine de, geçmişle ilgili hafızanızın bu kadar esnek olması garip görünebilir. Genel olarak, yeni durumlarda ne tür tepkiler vereceğinizi bilmek istersiniz. Peki ya sıradan bir durumu düşünürsek? Patronunuz üzerinde çalışmanız için bir proje planlıyor. Sizden istenenlerin bir kısmı anlaşılır, fakat bazı konularda kafanız karıştı. Meslektaşlarınızla konuştuktan sonra, ne yapmanız gerektiğini daha iyi anladınız. Hafızanızın, kafa karışıklığınızın bir kaydını içermesi garip olurdu. Genelde size verilen görevle ilgili mevcut anlayışınızı ve sizden ne yapmanız istendiğini hatırlamayı tercih edersiniz. Bu, olayların çarpıtılmış şekilde hatırlanmasını sağlayacaktır, fakat projeyi tamamlamak için ideal bir zihniyete sahip olmanızı sağlayacaktır.

Sonuç

Tüm bunları dikkate aldığımızda, hafızanızın geçmişte olan olayları doğru yansıtmamasının genellikle iyi bir şey olduğunu fark edebilirsiniz - bir olay hakkında onu deneyimleyen insan sayısı kadar farklı anılara sahip olmak sinir bozucu olsa bile.

Konuyla ilgili olarak, sahte anılarla ilgili daha fazla bilgiyi buradan alabilirsiniz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 8
  • İnanılmaz 7
  • Tebrikler! 6
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Fast Company | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/05/2022 17:03:13 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11745

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Kanser
Ay Görevleri
Sağlık Örgütü
Kök Hücre
Hastalık
Depresyon
Karbonhidrat
Okyanus
Skeptisizm
Paleontoloji
Nobel Ödülü
İnsan
Felsefe
Viral Enfeksiyon
Kromozom
Dalga
Kuvvet
Yıl
Yılan
Doğum
Şempanze
Örümcek
Biyocoğrafya
Amerika
Test
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et