Genetik Yapımız, Arkadaş Seçimimizi Etkiler mi?

Genetik, farelerin arkadaş seçimlerini kontrol ediyor gibi görünüyor.

Genetik Yapımız, Arkadaş Seçimimizi Etkiler mi?
Arkadaş Fareler
Unsplash (@jannerboy62)
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
1,989 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al

Daha önce hiç ilk görüşte hoşlandığınız biriyle tanıştınız mı? Ya da nedenini bilmeseniz de arkadaş olmaktan kaçındığınız biriyle?

Bahsedilen bu fenomen, popüler yazar Malcolm Gladwell'in çok satan kitabı Blink'te ele alınmıştır. Gladwell kitabında, örneğin yeni birisiyle tanıştığımızda, bir iş için biriyle röportaj atarken veyahut stres altında hızlı bir şekilde karar vermekle karşı karşıya kaldığımız bir durumda beynimizin çok özel bir bölümünün çalıştığını söyler. Beynimizin bu bölümü bilgiyi "bilinçsiz" bir şekilde kendiliğinden işlememizi sağladığını belirtir.[1]

Ayrıca Freud'a göre bilinçdışı zihnimiz, farkındalığımızın dışındaki düşünce ve duygular, altta yatan bu etkilerin farkında olmasak da (bilinçsiz olsak da) davranışlarımız üzerinde bir etki yaratmaya devam eder. Bilinçaltı, bastırılmış duyguları, gizli hatıraları, alışkanlıkları, düşünceleri, arzuları ve tepkileri içerebilir.[2] Bu nedenle bilinçdışı beynin, sosyal adaptasyon süreçleri üzerinde de etkileri olabilir.

Reklamı Kapat

Maryland Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden (MÜTF) yapılan yeni bir çalışma, bu anlık uyumluluk reaksiyonunun arkasında biyolojik bir temel olabileceğini öne sürmektedir. Beynin, ruh halini ve motivasyonu düzenleyen bir bölümünde bulunan bir enzimin varyasyonunun, hangi farelerin diğer farelerle sosyal olarak etkileşime geçmek istediğini kontrol ediyor gibi göründüğünü göstermiştir. Çalışma, genetik olarak benzer fareler birbirini tercih ettiğini ortaya çıkarmıştır.[3]

Anatomi ve nörobiyoloji alanında Doç. Dr. Michy Kelly liderliğinde gerçekleştirilen çalışmalar, benzer faktörlerin insanların yaptığı sosyal seçimlere de katkıda bulunabileceğini gösterebilir. Bu sosyal tercihleri hangi faktörlerin yönlendirdiğini anlamak, şizofreni veya otizm gibi sosyal geri çekilme (hikikomori) ile ilişkili hastalıklarda neyin ters gittiğini daha iyi anlamamıza yardımcı olabilir. Böylece, bu hastalıklara daha iyi ve yenilikçi tedaviler geliştirilebilir.

Rawpixel

Dr. Kelly yaptıkları bu çalışma için şunları söylüyor:

PDE11 enziminin, beyindeki sosyal tercihleri kontrol edebilen birçok biyobelirteç arasında yalnızca ilki olduğunu düşünüyoruz. Bu bağlamda, insan uyumluluğunun arkasındaki faktörleri gerçekten keşfetmenin ve anlamanın olanaklarını hayal edin. Çalışmalar, uyumluluğun sağlık sonuçlarını iyileştirebileceğini gösterdiğinden, kalp kırıklıklarını ve boşanma oranlarını azaltmak için ilişkileri daha iyi eşleştirebilir veya sağlık hizmetlerinin kalitesini artırmak için hastaları ve doktorları daha iyi eşleştirebilirsiniz.

Ayrıca Dr. Kelly'ye göre, yıllar içinde birbirini takip eden beklenmedik vakalar ve durumların sonunda bu araştırma projesi ile doruğa ulaştı.

Bir ilaç şirketinde çalışırken kemik üzerinde çalışan bir grup araştırmacı, Dr. Kelly'den PDE11 proteini eksik olan mutant farelerinden birinin davranışını karakterize etmesini istedi. PDE11'e sahip olmayan bu farelerin sosyal olarak geri çekildiklerini gözlemledi. Kelly, PDE11'in beyinde olması gerektiğini biliyordu. Bu gözlemi Kelly’nin aklına, beynin hipokampüsüne zarar vererek antisosyal davranışlara yol açtığı bir fare şizofreni modeli kullanan bir çalışmayı getirdi. Bu nedenle, sağlıklı farelerde beynin bu kısmına baktı ve PDE11 proteininin beynin hangi bölgesinde gizlendiğini keşfetti.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu çalışmanın ardından Güney Carolina Üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak, mutant farelerin sosyal davranışlarını kokuya karşı sosyal tepkileri açısından incelemeye devam etti. Araştırmacılar, bir grup fareden havadaki keskin feromonlarla her tarafı ovuşturulmuş tahta boncukları aldı ve onları ikinci bir grupla birlikte parmaklıklarla çevrili bir alana yerleştirdi. Tanıdık bir arkadaştan bir boncuk ve yeni bir yabancı fareden bir boncuk ile birlikte sunulan bir fare, genellikle üzerinde yabancının kokusu olan boncuğu araştırmak için daha fazla zaman harcadı.

Araştırmacılar, PDE11 mutantının tercihlerine baktıklarında, arkadaşlarıyla tanıştıktan bir saat veya bir hafta sonra yabancının kokusunu tercih ettiklerini gördü. Ancak buluşmadan bir gün sonra -bu, bir farenin son uzun süreli hafızası olarak kabul edildi- sosyal hafızaları bulanık görünüyordu. Fareler, bir arkadaş ve bir yabancı arasında ayrım yapmıyorlardı. Araştırmacılar için bu, farelerin kısa ve uzun süreli sosyal hafızasının iyi çalıştığı anlamına geliyordu. Fakat bilgiyi yakın zamandaki uzun süreli hafızaya kodlamada bir sorun vardı. Yani, kısa ve uzun vadeli hafıza arasındaki zamanda bir hata vardı ve daha fazla zaman verilirse, fareler sonunda o hafızayı geri kazanacaklardı.

Laboratuvarında çalışan bir öğrenci, otizmli çocukların otizmli diğer çocuklarla etkileşime girmeyi tercih ettiğini fark ettiğini tesadüfen belirtti. Bu nedenle Dr. Kelly, PDE11 mutantlarının ve normal farelerin etkileşime girdiklerinde bir tercihleri olup olmadığını görmek için test yapmaları gerektiğine karar verdi. Araştırmacılar, PDE11 mutantlarının normal farelere kıyasla diğer PDE11 mutantlarının yanında olmayı tercih ederken, normal farelerin de kendi genetik tiplerini tercih ettiğini gözlemlediler. Bu keşif, araştırmacılar diğer laboratuvar fare suşlarını test ettiğinde de geçerliliğini devam ettirdi. DNA kodunda tek bir değişiklikle PDE11'in başka bir genetik varyantını test ettiklerinde, bu genetik varyasyona sahip fareler, aynı varyantı olan diğer fareleri diğerlerine tercih etti. Bu çalışmalar sonucunda Dr. Kelly şunları dile getirdi:

Peki, farelerin algıladıklarını ve arkadaş tercihlerini belirleyen şey tam olarak neydi? Koku ve vücut hareketlerini katkıda bulunan faktörleri eledik, ancak hala test etmemiz gereken başka fikirlerimiz de var.

Maryland Üniversitesi Baltimore Tıbbi İşlerden Sorumlu Başkan Yardımcısı E. Albert Reece şöyle diyor:

Reklamı Kapat

Bu ekibin yaptığı şey, araştırmacıların hayvan modellerinde arkadaşlığın sosyal temellerini tanımlayabilecekleri bir paradigma oluşturmaktır.

Maryland Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden Seçkin Profesör John Z. ve Dekan Akiko K. da şunları ekliyor:

Bu, çok önemli keşif sadece bir başlangıç, ancak şizofreni veya şiddetli sosyal kaçınma ve izolasyonun bir kişinin yaşam kalitesini azaltabileceği yaşa bağlı bilişsel gerileme gibi hastalıklar için heyecan verici olduğunu düşünüyoruz. Ayrıca bu çalışmanın yeni biyolojik veya sosyal tedavilere katkı sağlayacağını umuyoruz.
Okundu Olarak İşaretle

Feragatname: Evrim Ağacı, doğrudan üniversiteler tarafından yayınlanan bu basın açıklamalarını temel editöryal düzenlemeden geçirmektedir; ancak açıklamaların isabetliliğinden sorumlu değildir. Basın açıklaması konusundaki sorularınızı aşağıdaki medya irtibat kişisine yöneltebilirsiniz.

Medya İrtibat
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 7
  • Tebrikler! 4
  • İnanılmaz 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Umut Verici! 2
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ V. McMains. Do Genetics Control Who Our Friends Are? It Seems So With Mice. (31 Ağustos 2021). Alındığı Tarih: 02 Eylül 2021. Alındığı Yer: University of Maryland School of Medicine | Arşiv Bağlantısı
  • ^ K. Cherry. The Preconscious, Conscious, And Unconscious Minds. (09 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 02 Eylül 2021. Alındığı Yer: Verywell Mind | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. J. Smith, et al. (2021). A Genetic Basis For Friendship? Homophily For Membrane-Associated Pde11A-Camp-Creb Signaling In Ca1 Of Hippocampus Dictates Mutual Social Preference In Male And Female Mice. Molecular Psychiatry, sf: 1-11. doi: 10.1038/s41380-021-01237-4. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/09/2021 17:51:06 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10945

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Lgbt
Doğa Yasaları
Bilgi Felsefesi
Şempanzeler
Teori
Teknoloji
Asteroid
Bebek
Okyanus
Beyaz
Toplum
Ekonomi
Primat
Yakınsak Evrim
Beyin
Bilim Tarihi
Makine
Besin
Çağ
Ölümden Sonra Yaşam
Viral Enfeksiyon
Kadın Doğum
Cinsiyet
Avcı
Canlı
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın