Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Beyaz Kedilerin Korkulu Rüyası: Sağırlık

Beyaz Kedilerin Korkulu Rüyası: Sağırlık Barraques
11 dakika
100,998
  • Felinoloji

Ülkemizi dünyada en fazla sağır kedinin olduğu ülke olarak rahatlıkla adlandırabiliriz. Bu durum son derece üzücüdür. Bunun en büyük sebebi ise, beyaz kıllara sahip kedilerin bir nevi milli kedi olarak, ayrı bir ırkmış gibi lanse edilmesi ve üretilmesidir. Fakat insanlarımız sağırlığı unutup, kedinin hayatını ve sağlığını görmezlikten gelmektedirler. Anadolu coğrafyası içindeki beyaz kedilerimiz, renkli olanlarıyla genetik olarak hiçbir farkı olmamasına karşın; ülkemizde sanki ayrı, özel bir ırkmış gibi gösterilmiştir.

Renkli kedilerde sağırlığa yaygın olarak rastlanmazken, bizler beyaz kedilerimizi, bilinçsizce bir arada çiftleştirerek bu soruna neden olmuşuzdur. Yetiştiriciler dışında, Ankara Hayvanat Bahçesi ve Van Üniversitesi sağırlığa rağmen, üretime senelerdir devam etmektedirler. Bu yazının yazıldığı sıralarda Ankara Hayvanat Bahçesi hiçbir önlem almamıştır ve yapılan araştırmada 9 kediden 7’sinde kısmi sağırlığa rastlanılmıştır (Tike, 2009). Van 100. Yıl Üniversitesi ise sağırlık üzerine, ciddi bir bilimsel test yapmadan üretimlerine onlarca yıldır devam etmişlerdir. Medyada kedilerinin sadece %2-3 oranında sağır olduğundan bahsetmişlerdir, fakat bu inandırıcı olmamakla beraber, genetik olarak imkansızdır.

Bu Reklamı Kapat

Beyaz Kedilere Dair Bilmeniz Gereken Her Şey!

Tüm bu yapılan yanlışlar ve yetersiz önlemler karşısında, bilinmelidir ki sağırlık kedilerde ciddi bir kusurdur. Aşağıda sizlerden gelen sorular eşliğinde, Türkiye’de ilk defa bu konuyu tüm bilimsel verileriyle sizlere aktarmaya çalışacağız.

1. Kedimin neden beyaz kıllar var?

Kulağa ilginç gelebilir belki ama beyaz kıl, aslında pigmentlerden kaynaklı bir renk değil, sadece altındaki diğer renkleri örten bir maskedir. Genetikte, W (White) geni olarak tanımlanan gene sahip olan kedilerde bu renk görülür (Robinson,1977). Bu kediler, albino değildir!

Bu Reklamı Kapat

2. Yavru beyaz kedimin kafasının üzerinde renkli bir benek var, bu nedir?

Bu normal bir durumdur ve beyaz kedilerde karşılaşılmaktadır. Bu renkli noktalar beyaz kılın altında saklanan rengi gösterir, kedi büyüdükçe zamanla kaybolur. Kafasında bu tip noktalar olan yavru kedilerin, olmayanlara göre sağırlığa daha az rastlandığı gözlemlenmiştir (Robinson, 1977); ancak bu konuda daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir.

3. Uzun kıllı kedilerin sağır olma şansı daha mı yüksektir?

Bazı araştırmacılar (Mair, 1973) uzun kıllı kedilerde, kısa kıllılara nazaran sağırlık riskinin daha fazla olduğu ileri sürmüşlerdir. Fakat bu doğru değildir. Kedinin kıllarının uzun veya kısa olmasının, sağırlıkla bir ilişkisi bulunmamaktadır. Kedi eğer beyaz kıllıysa, kıl uzunluğuna bakılmaksızın sağırlık riski vardır.

"Anadolu Kaplanı" bile diyebileceğimiz kadar iri bir Ankara Kedisi...

4. Sağır kedi tam anlamıyla duyamaz mı?

İki tip sağırlık vardır: Tek taraflı (unilateral) olan "kısmi sağırlık" ve iki kulağı da etkileyen (bilateral) "tam sağırlık". Bazı kediler bir kulağı ile duyarken diğeri ile duyamayabilirler (Rebillard et al. 1981a). Ayrıca sağırlık da her zaman %0 duyma şeklinde olmak zorunda değildir. Kimi zaman, elektrodiyagnostik testlerin bile algılayamayacağı kadar düşük seviyede duyma yetisi olabilir. Kimi zaman da sağır olmadığı sanılan kedilerde, belli miktarda işitme kaybı bulunabilir. Bu sebeple bu tür testler dikkatle kullanılmalıdır (Strain GM, 1997).

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

5. Sağırlık kalıtsal mıdır?

Evet, beyaz kıllı kediler sıklıkla sağır doğar. Bu genetik bir durumdur; yani doğuştan gelir (Strain GM, 1999). Kedilerdeki bu sağırlığın insanlarda da karşılığı bulunur. Saç, cilt, retinada pigmentasyon bozuklukları, renk kaybı ile görünen ve işitme kaybına yol açan duruma tıp dilinde Waardenburg Sendromu denir (Bergsma, Brown, 1971; Webb, 2010).

6. Bütün mavi gözlü kediler sağır mıdır?

Hepsi değildir; ama birçoğunda sağırlığa rastlanmaktadır. Kedinin iki gözü de mavi ise, sağırlık riski diğer renkli gözlü kedilerle kıyaslanıldığında oldukça fazladır (Geigy, 2007). Benzer durum, "tek-göz" olarak bilinen, iki gözü birbirinden farklı renkte olan kedilerin, mavi göze sahip tarafındaki kulakta da görülmektedir. Yani bu kedilerde mavi olan gözün tarafındaki kulak sağır olabilmektedir.

Ankara Kedisi
Ankara Kedisi "Pamuk"
Ayşegül Rosa Herfjord

7. Neden bazı beyaz kediler sağırken diğerleri değildir?

Beyaz kıllı kedilerde sağırlık karmaşık bir sorundur. Bunun beyaz kıl ve özellikle mavi gözle ilişkilendirilmesine rağmen, bütün beyaz kıllı ve mavi gözlü kediler sağır değildir. Bu yüzden burada ek faktörler karşımıza çıkmaktadır. Bu şekilde birden fazla gen ile belirlenen özelliklere "çok genli karakterler" denir ve kedilerde sağırlık da böyle bir problemdir (Strain GM, 2007). Sağırlığa yol açan birçok genetik faktör var olmasına rağmen, bunların bulunması adına henüz ciddi bir araştırma yapılmamıştır.

8. Sağırlık, Ankara Kedisi’nin karakteristik bir özelliği midir?

HAYIR! Bu bazılarına göre kedinin safkan olmasını göstermektedir, fakat sağırlık bizim gurur duyacağımız bir özellik değildir! Sağırlık, Ankara Kedisi haricindeki diğer beyaz kıllı kedilerde de görülen ve tüm kedilerin yaşayışını olumsuz etkileyen bir kusurdur! Ankara Kedileri'nde sağırlığa sadece beyaz kıllılarda rastlanmaktadır. Diğer renklerdeki kıllara sahip Ankara Kedilerinde, bu tür bir sağırlığa rastlanmaz (elbette başka nedenlerle sağırlık görülebilir; ancak nedeni aynı olmayacaktır). Safkan Ankara Kedisi arayışı nedeniyle, sadece beyazlar birbirleriyle eşleştirilmeye devam edildiği sürece, bu sağırlık da ne yazık ki kedilerin popülasyonundan kolay kolay silinmeyecektir.

Angora Kedisi
Angora Kedisi "Cimcik"
Betül Coşkun Su

9. Sağırlık Van Kedisi’nde sadece %2-3 oranında mıdır?

Bu iddia, tıpkı Van Kedileri'nin suyu ve yüzmeyi sevdiği iddiasının olduğu gibi, sadece efsanedir (mittir). Kulaktan dolma hikayelere ve anektotlara dayanmaktadır. Van Kedisi’nde sağırlık üzerine şu ana kadar kimse bilimsel bir araştırma yapmamıştır. Bu konuda yeterli araştırma olmadığı gibi, araştırma kurumları da Van Kedisi ile ilgili bu araştırmalardan kaçınmaktadırlar (Odabaşıoğlu Ateş, 2000). Sağırlık, diğer tüm beyaz kıllı kediler gibi, Van Kedileri'nin de beyazlarında vardır. Beyaz olan kedilere "özel bir hayvan" statüsü vererek sadece hatalı bir düşüncenin kurbanı olmuyoruz; aynı zamanda daha da fazla sağır kedinin doğmasına neden oluyoruz. Bunların hepsi önlenebilirdir ve önlenmelidir de...

Bu Reklamı Kapat

10. Kedim doğuştan sağır olmamasına rağmen, ileride sağır olabilir mi?

Yaşlılık, enfeksiyon, çarpma, patlama, kaza vb. fiziksel faktörler bulunmadığı müddetçe bir kedide aniden, sebepsiz yere sağırlık meydana gelmez. Doğuştan kısmi veya tam sağır beyaz kedilerde, sağırlık azalmaz veya ilerlemez; olduğu gibi kalacaktır (Ryugo et al., 2003).

11. Sağır bir kedinin duyması sağlanabilir mi? Tedavi edilebilir mi?

Belki. Yakın zamanda yapılan bir araştırmaya göre, sağır bir yavru kedinin kulağına takılan özel bir kulak içi (cochlear) implantı ile duyma yetisinde kısmen gelişme sağlandı (Chen, Ruygo, 2010). Bu kedilerde yapılan araştırma sadece sağır kediler için umut olmakla kalmıyor, aynı zamanda insan çocuklarında sağırlığın çalışılması için de harika birer model oluyor.

12. Sağır kediler, aynı sağır insanlarda olduğu gibi daha gelişmiş bir görüşe mi sahiptirler?

Kısmen. Sağır kedinin beyni, hareket eden bir objenin hızını (visual motion detection) ve ne kadar uzaklıkta olduğunu (peripheral vision), sağır olmayanlara göre daha iyi ayırt eder. Ancak diğer görsel yetileri herhangi bir farklılık göstermez (Lomber, 2010).

13. Sağır kedilerin başlıca davranış problemleri nelerdir?

  • Çevreye karşı daha hassastırlar, strese oldukça yatkındırlar, Aşırı uyarılmışlık gibi paranoyak hareketler gözlenebilir (Beaver, 2003). Birçok rapora göre veteriner muayenelerinde zaptedilmesi zor ve daha saldırgan tepkiler verdikleri tespit edilmiştir.
  • Seslerini ayarlayamadıkları için daha yüksek sesler çıkarırlar (Strain GM, 2011). Bu nedenle bazı beyaz kedi sahipleri kedilerinin çok gürültülü ve sürekli ses çıkarıyor olmalarından şikayetçidirler.
  • Sağır anne kediler; yavruları ağlarken duyamadıklarından, yavrunun ihtiyaçlarını pek iyi karşılayamazlar (Beaver, 2003).
  • Emirleri yerine getirmekte güçlük çekerler ve sahipleriyle iletişim güçlükleri çekerler. Diğer kedilerin tepkilerini duyamadıklarından onlarla iletişim kurmakta zorlanırlar. Bu yüzden sahiplerinin iletişim kurmak için özen göstermesi, uzmanlardan destek alması gerekir.
  • Sağırlık durumundan ötürü bu kedilerin dışarıya çıkmasına kesinlikle izin verilmemelidir. Araba çarpabilir ve bunun haricindeki tehlikelere karşı kendilerini korumaları çok zordur (Strain GM, 2011).

14. Beyaz renkli kedimin kafasında ve kuyruğunda farklı renkler var; fakat geri kalanı tamamen beyaz. Sağır olabilir mi?

Hayır. Kedinizde W geni varsa, vücudu tamamen beyaz olacaktır. Eğer ki kediniz tamamen beyaz değilse ve başka renkler de görülüyorsa, bu beyazlığın sebebi Beyaz Nokta (S) geni olarak bilinen bir diğer gendir (Cooper et al., 2005). Sadece düz beyaz olmayan bu kedilerde, sözünü ettiğimiz şekilde bir sağırlığa rastlanmaz. Ancak elbette, farklı sebeplerle normal şekilde sağırlık görülebilir.

Bu Reklamı Kapat

Ankara Kedisi
Ankara Kedisi
Nukhet Barlas

15. Beyaz kedimi başka bir beyaz kediyle çiftleştirmek istiyorum, yavrularda sağırlık şansı nedir?

İlk olarak neden çiftleştirmenizi yargılamanız ve düşünmeniz lazım. Bu riske değer mi? Kediniz sağır mı? Basit denemelerle kedinizin kısmi sağır olduğunu anlayamazsınız. Çünkü ya tek bir kulağı duyuyorsa? Daha kapsamlı testlerle tamamen mi, yoksa kısmen mi sağır olduğu anlaşılabilir ve buna bağlı olarak kararınız değişebilir. Size bu noktada söyleyeceğimiz tek şey, eğer sağır yavruların dünyaya gelmesini istemiyorsanız, kediniz sağır veya kısmi sağır fark etmeksizin ASLA bir diğer beyaz kediyleçiftleştirmeyiniz! Kediniz sağır olmasa bile iki beyaz kedinin çiftleşmesinde sağır yavruların doğma şansı oldukça yüksektir.

Beyaz kedilerin yarısından fazlasında sağırlık görülmektedir (Delack, 1984), mavi gözlülerde bu risk %65-85, tek gözü mavi olanlarda 40%, mavi gözü olmayanlarda 20% civarında risk vardır (Mair 1973, Bergsma and Brown 1971).

16. Secereli beyaz kedilerde sağırlık daha mı azdır?

Yapılan bir çalışmada (Cvejik D, 2009), 55 adet beyaz ve secereli kedi test edilmiştir. Bunların 17’sinde (%22'sinde) sağırlık tespit edilmiştir. Mavi gözlü olanlarının ise yarısında sağırlığa rastlanmıştır.

Secereli olanlarda sağırlığa kısmen daha az rastlanabildiği söylenebilir. Bunun nedeni ise, üretim esnasında Siyam kedileri ile çapraz çiftleştirme yapılmasıdır. Bu çiftleşmeden doğan kediler genellikle koyu mavi gözlü, beyaz kedilerde, Siyam Kedisi tarafından gelen “pointed” adı verilen bir gene sahip kedilerdir ve bu nedenle beyazdırlar. Bu kedilerde sözünü ettiğimiz türden bir sağırlığa rastlanmaz (Pedersen, 1991).

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Heinlein Kitaplığı Bilimkurgu Seti: Yıldız Gemisi Askerleri, Ay Zalim Bir Sevgilidir, Yaban Diyarlarda Yabancı

Bu seti edinerek elde edeceğiniz kitaplar şunlardır:

  1. Yıldız Gemisi Askerleri, Robert A. Heinlein
  2. Ay Zalim Bir Sevgilidir, Robert A. Heinlein
  3. Yaban Diyarlarda Yabancı, Robert A. Heinlein

Bu ürün, Evrim Ağacı okurlarına İthaki Yayınları tarafından sunulan bir fırsattır. Kitap isimlerine tıklayarak Bilimkurgu Kulübü tarafından yazılan kitap incelemelerini ve/veya tanıtımlarını okuyabilirsiniz.

Devamını Göster
₺148.00
Heinlein Kitaplığı Bilimkurgu Seti: Yıldız Gemisi Askerleri, Ay Zalim Bir Sevgilidir, Yaban Diyarlarda Yabancı

17. Albino kediler sağır mıdır?

Hayır, başka sebeplerle olmadığı sürece albino kedilerde sağırlık görülmez. Albino ile beyaz kedi arasında bilimsel bir ilişki bulunmamaktadır. Ama toplumumuzda beyaz kediler Albino olarak, çok yanlış bir şekilde adlandırılırlar. Her beyaz kedi Albino değildir. Albinizme, diğer birçok türde olduğu gibi, oldukça ender rastlanır. Örneğin, Pointed Siyam Kedisi de bir albino tipidir, siyam rengi taşır, mavi gözlü, beyaz kıllı olabilirler; ama sağır değildirler (Pedersen, 1991).

18. Beyaz kedim var ama sağır değil...

Mümkündür, çünkü beyaz kedilerin %100'ü sağır olmak zorunda değildir; yine de olasılık çok yüksektir. Dolayısıyla sizin şanslı olduğunuzu söyleyebiliriz; fakat iki kulağının da tam olarak duyduğuna emin misiniz? Kedinin davranışlarını ve hareketlerini gözlemleyerek tam olarak sağır olup olmadığı anlamak çok güçtür (Strain, 1999). İki kulağı da duymayan (bileteral deafness) bir kediyi tespit edilebilirsiniz ama kısmi sağır olan için durum farklıdır. Her iki durumda da bunu %100 anlamanın tek yolu elektrodiagnostik testler (BAER, BAEP, ABR gibi) uygulamaktır. Bunların içlerinden en bilineni BAER (Brainstem Auditory Evoked Responses) testidir. İşitme testi kedinin kulaklarına kulaklık yardımı ile sesler verilip, beyin dalgaları ölçülerek yapılır. Bunu evinizde yapmanız mümkün değildir. Ne yazık ki bu testleri sunabilen kurumların sayısı yok denecek kadar azdır.

19. Sağırlık riskini nasıl düşürebiliriz?

  • İki beyaz kıllı kediyi kesinlikle çiftleştirmeyiniz!
  • Çiftlerden birinin renkli kıllara sahip olduğundan emin olunuz. Ne yazık ki sağırlığa ve beyazlığa neden olan W geni baskın bir gendir. Dolayısıyla, ebeveynlerden sadece 1 tanesi bile sağır olsa, yavruların büyük çoğunluğu da beyaz kıllı ve sağır olacaklardır. Ancak iki ebeveynin de beyaz ve sağır olmasından doğan yavrulara kıyasla, sağır olma ihtimalleri %25'e kadar azalacaktır (Bergsma and Brown, 1971; Mair, 1973). Bu oran eşlerin ikisinin de beyaz olduğu eşleşmelerde 50%’dir. Dolayısıyla dünyada birçok yetiştirici iki beyaz kediyi beraber çiftleştirmemektedirler.
  • İyi bir pratik olarak, sağır bir kediyi kesinlikle çiftleştirmeyiniz (Strain, 2011). Hislerinize güvenmeyiniz, duygularınıza yenik düşmeyiniz. Bu bir piyango değildir; bir canlının ömür boyu sıkıntı çekmesi ve hatta erkenden ölmesi anlamına gelebilir! Çiftleştirmeyi düşündüğünüz beyaz bir kedinin kısmi sağırlığını anlamak için BAER gibi bir teste başvurunuz.
  • Mavi gözlü bir kediyi de çiftleştirmekten kaçınınız (Robinson, 1977).

Sonuç

Genetik olarak her rengiyle kedilerimiz aynıdır ve Felis domesticus türüne aittirler. Bunlar içerisinden sadece beyaz kıllı olanları ayırıp, ayrı bir ırkmış gibi göstermek, bilimsel olarak büyük bir hatadır. buradaki ve buradaki yazılarımızdan okuyabileceğiniz gibi, biyolojik ırklardan söz edebilmemiz için izolasyon gereklidir. Beyaz kedilerin kendi arasında çiftleşirken, diğerleriyle çiftleşmelerine engel olan hiçbir izolasyon söz konusu değildir! Dolayısıyla beyaz (ve çoğu zaman sağır) olan kediler ayrı bir ırk değildir! 

Beyaz kediler doğada özellikle beyaz kedilerle çiftleşmeyi tercih etmezler; böyle bir "çiftleşme önyargısı" veya Cinsel Seçilim baskısı bulunmamaktadır! Bu kedileri bizler, Yapay Seçilim yoluyla üretip, sağır olmalarına neden olduk. Bu, pazarlanmaya çalışıldığı gibi "milli bir gurur" değil; bilimsel olmayan, kedinin sağlığını düşünmeyen, egoist, etik olmayan milli bir utanç kaynağıdır! Ama toplumumuzda halen bu sanki safkanlığın işareti gibi yanlış olarak aktarılmaktadır. Bilimin, genetiğin tüm bu uyarılarına rağmen, halen bu konuda ısrarcı olan, risk alan kişiler, vesile oldukları doğacak sağır yavruların vebalini de günahını da üstlerine alacaklardır.

İnsanlarımız kendi çocuklarının sağırlık riskine karşı gösterecekleri aynı hassasiyeti kedilerimiz için de göstermelerini rica ediyoruz.

Unutmayınız ki beyaz tüylü kedilerimiz diğerlerinden farklı değildir! Daha nice sağır yavruların doğmaması için, lütfen beyaz kedilerin bir arada üretilmesine karşı sessiz kalmayınız, çevrenizdekileri bilinçlendiriniz.

Not: Bu yazı Anadolu Kedisi Projesi'nden Batu Aksoy tarafından kaleme alınmıştır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 10
  • Üzücü! 4
  • İnanılmaz 3
  • Grrr... *@$# 2
  • Korkutucu! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 02/07/2022 16:37:18 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3018

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Işık
Kök Hücre
Kuvvet
İspat
Ribozim
Fosil
Bitkiler
Makroevrim
Sanat
Görüş
Nöron
Ara Geçiş Türleri
Taksonomi
Maskeler
Hastalık
Karadelik
Gelişim
Su Ayısı
Diş
Yangın
Dünya Sağlık Örgütü
Felsefe
Dinozor
Yüzey
Çocuklar İçin Bilim
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.