Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Astronomlar, Venüs Atmosferinde Fosfin ve Dolayısıyla Yaşam İzi Bulgusuna Meydan Okuyor: "Fosfin Bulgusu İstatistiki Olarak Anlamlı Değil!"

Astronomlar, Venüs Atmosferinde Fosfin ve Dolayısıyla Yaşam İzi Bulgusuna Meydan Okuyor: "Fosfin Bulgusu İstatistiki Olarak Anlamlı Değil!"
6 dakika
1,342
  • Astrobiyoloji
  • Astronomi
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 2 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

2020'nin Eylül ayında bir grup bilim insanı, Venüs'ün üst atmosferinde fosfin isimli bir molekülün izlerini bulduklarını ilan etmişlerdi. İlgili yazımızdan da okuyabileceğiniz gibi fosfin, Dünya'da yaşamın potansiyel izlerinden birisi olarak görülmektedir; dolayısıyla Venüs'teki bulgu da yaşama işaret ediyor olabilirdi.[1]

Fosfin bulunan her yerde yaşam olmak zorunda değildir; çünkü cansız süreçler de fosfin üretebilir: Örneğin Jüpiter'de de bol miktarda fosfin vardır; fakat oradaki fosfin miktarı, cansız süreçlerle izah edilebilecek düzeydedir. Venüs'teki miktarı izah edebilecek düzeyde fosfin üretebilen bir cansız süreç ise bilinmemektedir - hatta birden fazla cansız sürecin toplamı bile o düzeyde fosfin üretememektedir. Bu durum, Venüs'te yaşam olma umudunu doğurmaktadır. Ancak ham verileri analiz eden bir astronom ekibi, bırakın Venüs'te yaşam izi bulunmasını, bulunanın fosfin olduğu iddiasına bile meydan okuyorlar.

Tüm Reklamları Kapat

Fosfin keşfini yapmakta kullanılan teleskoplardan birisi olan Atacama Büyük Milimitre ve Alt-Milimetre Dizisi (ALMA) teleskonundan elde edilen verileri yeniden inceleyen ve Hollandalı 5 bilim insanından oluşan ekip, henüz hakem denetiminden geçmemiş olan yeni makalelerinde, orijinal makalede fosfini bulmakta kullanılan 267 GHz frekansındaki spektroskopik çizginin istatistiki olarak anlamlı bir sonuç üretmediğini, yöntemde hata olduğunu ileri sürüyorlar.[2]

Araştırmacılar bu sonuca ulaşabilmek için ham ALMA verisini ve orijinal makaledeki algoritmaların birebir aynısını kullandılar. Hatta orijinal makaleyi yazan ekip, bu makaleyi yazan ekibe ulaşarak güncel verilerini de ilettiler. Ancak sonuç değişmiyor gibi gözüküyor: Yeni analize göre, orijinal çalışmada ALMA verilerine eğri oturtmakta kullanılan yöntem, hatalı sonuçlar üretiyor. Daha güvenilir yöntemler kullanıldığında, fosfine işaret eden spektrum çizgisinin istatistiki olarak anlamlı bir şekilde üretilemediği ileri sürülüyor.

Tüm Reklamları Kapat

Bu tür araştırmalarda kullanılan astronomik verilerde sinyal-gürültü oranı oldukça düşüktür. Bu oran, istenen ve bilgi yüklü sinyalin, arka plan gürültüsüne oranını verir. Bu oran ne kadar yüksekse, elinizde gürültüye nazaran o kadar fazla bilgi var demektir. Ne kadar düşükse, anlamlı bilgi taşıdığını sandığınız sinyaliniz, o kadar gürültüye bulanmış haldedir. Bir sinyal, gürültüden ne kadar yüksekse (yani gürültüden ne kadar net ayrıştırılabiliyorsa), o kadar anlamlıdır. Eğer sinyal-gürültü oranı düşükse, veri de anlamsız olabilir. İşte bu yeni çalışmaya göre ALMA verisi, çok düşük sinyal-gürültü oranına sahiptir: Araştırmacılara göre verinin analizine ve eğrinin nasıl oturdulduğuna bağlı olarak sadece 2 ve 1 değerine sahip iki ayrı sinyal-gürültü oranı buldular.

Bir termogravimetrik analiz cihazının gürültü seviyesinin analizi. Bu cihaz, mekanik açıdan pek iyi yalıtılmış değildir. Eğrinin orta kısmında daha düşük gürültü bulunmaktadır; çünkü geceleri civarda daha az insan vardır ve ölçüm daha az etkilenir.
Bir termogravimetrik analiz cihazının gürültü seviyesinin analizi. Bu cihaz, mekanik açıdan pek iyi yalıtılmış değildir. Eğrinin orta kısmında daha düşük gürültü bulunmaktadır; çünkü geceleri civarda daha az insan vardır ve ölçüm daha az etkilenir.
wİKİMEDİA

Orijinal makalenin yayınlandığı Nature Astronomy çalışmasında uzmanlar, verilerini izah etmek için 12. dereceden bir polinom kullanmışlardı. Bu tür yüksek dereceli polinomlar, eldeki veriden anlamsız sonuçlar çıkarmakta da kullanılabilir. Örneğin yeni makalede araştırmacılar, birebir aynı polinom ve yöntemi kullanarak 10 sigma değerinden büyük 5 diğer çizgi daha üretebildiklerini gösterdiler. Fosfine ait olduğu gösterilen çizgi ise 2 sigma değerine sahip - ki bu, bilimde yaygın olarak kullanılan 3 sigma değerinden düşük ve bu nedenle istatistiki olarak anlamlı olmayabilir. İşte bunlara dayanarak yeni makalede yazarlar, fosfin bulgusunun anlamlı olmadığını iddia ediyorlar.

Unutmayın: Bilim insanları Venüs'e gidip de fosfin bulmuyorlar (şimdilik). Teleskoplar, atmosferden geçen ışığı topluyor, bilim insanları da bu ışığın niteliklerine bakarak çeşitli kimyasal maddelerin izlerini tespit edebiliyorlar. Kimi zaman bu veriler, birden fazla teleskop ve bağımsız incelemelerle doğrulanıyor veya yanlışlanıyor. Ama bu tür çalışmalar hataya oldukça açık, çünkü yukarıda da izah ettiğimiz gibi sinyal gürültüsü oldukça yüksek olabiliyor ve kullanılan veri analiz yöntemleri de sonucu yorumlama biçimini etkileyebiliyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İşin daha kötüsü, orijinal makalenin dayandığı verilerin, erken veri işleme döneminde keşfedilen bir "veri hatası" dolayısıyla ALMA veritabanından kaldırıldığı sonradan ortaya çıktı. Yani fosfin bulgusunun dayandığı ham verilerin kendisi de pek güvenilir olmayabilir.

Söylenene göre bu veritabanından kaldırma kararı, araştırmacılar veriyi kullanmaya karar vermeden önce alındı; ancak bilim insanlarının bu karardan haberi olmadığı düşünülüyor. Yani ortada bilim insanlarının dürüstlüğüne yönelik bir sorun bulunmuyor. Öyle ki, kendi bulgularını doğrulamak veya yanlışlamak isteyen, Nature Astronomy makalesinin başyazarı Jane Greaves, daha fazla veri toplamak istedi; ancak başaramadı.

Neden dersiniz? COVID-19 pandemisi... Pandemi dolayısıyla ALMA teleskobuna erişim aşırı kısıtlandı, hatta kimi durumda imkansız hale geldi. Greaves de daha fazla gözlem izni alamadı. Bu nedenle, veri analizi için teleskobun eski gözlem kayıtlarına ve veri tabanlarına başvurdular. Ne yazık ki, eski verilerde fosfin izine rastlayamadılar - ki bu da, daha fazla veri ve gözlem gerektiğini doğruluyor.[3]

ALMA ekibi, Nature Astronomy makalesinin yazarlarıyla yakın temastalar ve yeni analizler yaparak sonucu netleştirmeye veya çürütmeye çalışıyorlar. En nihayetinde, olağanüstü iddialar, olağanüstü kanıtlar gerektirir. Hiç kimse bu ilkeden muaf değildir.

Bilim Böyle Çalışır!

Elbette bunda anormal bir durum yok: Bilim, böyle çalışır! Bir makale yayınlandıktan sonra, bilim insanları o makaleyi didik didik ederek yanlışlamaya çalışırlar. Kimisi, verileri kendi elleriyle analiz ederek, orijinal makaledeki sonuçların tekrar edilir olup olmadığına bakarlar. Yani amaç, kendi hüsnükuruntularımızı doğrulamak değil, kendi hatalarımızı açığa çıkarmaktır; ancak bu sayede gerçek olanla olmayanı ayıklayabiliriz.

Tüm Reklamları Kapat

Bu, Venüs'te fosfin çalışmasıyla ilgili olarak yayınlanan tek makale de değil. Daha önceden bir grup bilim insanı, aşırı yüksek fosfin verisinden yola çıkarak Venüs'te ne miktarda yaşam olması gerektiğini hesaplamaya çalışmışlardı.[4] Bir diğer ekip, fosfin bulgusunun volkanik faaliyet ile açıklanabileceğini ve yaşama ihtiyaç olmadığını ileri süren bir diğer makale yayınlamışlardı.[5]

Ne fosfin (veya bunun yaşam izi olduğu) bulgusu ne de bu çürütme çabaları nihai değildir. Bilim, neredeyse hiçbir zaman tek bir makaleye dayanarak ilerlemez, her zaman bir yönde veya diğer yönde yeterince verinin ve inceleme makalesinin birikmesi gerekir ki, hangi tespitin daha sağlam temellere dayandığını tespit edebilelim. Bir diğer deyişle, zaman içerisinde değişiyor olması bilimin zaafı değil, tam tersine sahip olduğumuz en güçlü araç olduğunun işaretidir: Çünkü bilimde fikir değiştirme, bireysel arzulardan değil, ortaya konan veri ve analizlerden kaynaklanır.

Venüs'te yaşam izlerine yönelik süreç de henüz sonlanmış değildir. Bilim insanları araştırmalarını sürdürüp, yeni veriler ve analizler ortaya koydukça bu hikayenin gidişatı da değişecektir. Bilimseverlere ve bilim anlatıcılarına düşen, bu çalışmaları yakından takip etmek ve o veya bu görüşü partizan bir şekilde savunmak yerine, eldeki verileri, bunların anlamını ve zaman içinde nasıl değiştiğini olabildiğince net bir şekilde anlamak ve anlatmaktır.

En nihayetinde gerçek, bizim tespitimizden bağımsız olacaktır: Venüs'te (herhangi miktarda) fosfin ya vardır, ya yoktur. Yaşam da aynı şekilde... Bilimde yapılmaya çalışılan, gerçeği inşa etmek değil, tespit etmektir. Veriler güncellenip, daha güvenilir hale gelecek biçimde analiz edilip işlendiğinde, gerçek de er ya da geç ortaya çıkacaktır. Sonuç, hoşumuza gitse de gitmese de...

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
26
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Umut Verici! 7
  • Tebrikler! 7
  • Bilim Budur! 5
  • Üzücü! 5
  • Muhteşem! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İnanılmaz 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Grrr... *@$# 2
  • Güldürdü 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ J. S. Greaves, et al. (2020). Phosphine Gas In The Cloud Decks Of Venus. Nature Astronomy, sf: 1-10. doi: 10.1038/s41550-020-1174-4. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ I. A. G. Snellen, et al. Re-Analysis Of The 267-Ghz Alma Observations Of Venus: No Statistically Significant Detection Of Phosphine. (19 Ekim 2020). Alındığı Tarih: 1 Kasım 2020. Alındığı Yer: arXiv.org | Arşiv Bağlantısı
  • ^ T. Encrenaz, et al. A Stringent Upper Limit Of The Ph$_3$ Abundance At The Cloud Top Of Venus. (15 Ekim 2020). Alındığı Tarih: 1 Kasım 2020. Alındığı Yer: arXiv.org | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. Lingam, et al. On The Biomass Required To Produce Phosphine Detected In The Cloud Decks Of Venus. (16 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 1 Kasım 2020. Alındığı Yer: arXiv.org | Arşiv Bağlantısı
  • ^ N. Truong, et al. Hypothesis Perspectives: Might Active Volcanisms Today Contribute To The Presence Of Phosphine In Venus's Atmosphere?. (24 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 1 Kasım 2020. Alındığı Yer: arXiv.org | Arşiv Bağlantısı
  • E. Gough. Astronomers Challenge Recent Findings About Venus. "No Statistically Significant Detection Of Phosphine". (22 Ekim 2020). Alındığı Tarih: 1 Kasım 2020. Alındığı Yer: Universe Today | Arşiv Bağlantısı
  • N. V. Patel. Not Finding Life On Venus Would Be Disappointing. But It’s Good Science At Work.. (31 Ekim 2020). Alındığı Tarih: 1 Kasım 2020. Alındığı Yer: MIT Technology Review | Arşiv Bağlantısı
  • N. Drake. Promising Sign Of Life On Venus Might Not Exist After All. (23 Ekim 2020). Alındığı Tarih: 1 Kasım 2020. Alındığı Yer: National Geographic | Arşiv Bağlantısı
  • G. Villanueva, et al. No Phosphine In The Atmosphere Of Venus. (27 Ekim 2020). Alındığı Tarih: 1 Kasım 2020. Alındığı Yer: arXiv.org | Arşiv Bağlantısı
  • L. Grossman. Doubts Over A ‘Possible Sign Of Life’ On Venus Show How Science Works. (28 Ekim 2020). Alındığı Tarih: 1 Kasım 2020. Alındığı Yer: Science News | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/02/2023 11:17:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9500

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Kişilik
Galaksi
Evrenin Genişlemesi
Uydu
Kuşlar
Süpernova
Kuantum
Astrofotoğrafçılık
Covıd-19
Mikrobiyoloji
Antropoloji
Teori
Kimyasal
Değişim
Sinek
Damar
Korku
Sağlık Bakanlığı
Kuantum Fiziği
Kök Hücre
Mit
Manyetik Alan
Öğrenme Teorileri
Allah
Orman
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Astronomlar, Venüs Atmosferinde Fosfin ve Dolayısıyla Yaşam İzi Bulgusuna Meydan Okuyor: "Fosfin Bulgusu İstatistiki Olarak Anlamlı Değil!". (2 Kasım 2020). Alındığı Tarih: 8 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9500
Bakırcı, Ç. M. (2020, November 02). Astronomlar, Venüs Atmosferinde Fosfin ve Dolayısıyla Yaşam İzi Bulgusuna Meydan Okuyor: "Fosfin Bulgusu İstatistiki Olarak Anlamlı Değil!". Evrim Ağacı. Retrieved February 08, 2023. from https://evrimagaci.org/s/9500
Ç. M. Bakırcı. “Astronomlar, Venüs Atmosferinde Fosfin ve Dolayısıyla Yaşam İzi Bulgusuna Meydan Okuyor: "Fosfin Bulgusu İstatistiki Olarak Anlamlı Değil!".” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 02 Nov. 2020, https://evrimagaci.org/s/9500.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Astronomlar, Venüs Atmosferinde Fosfin ve Dolayısıyla Yaşam İzi Bulgusuna Meydan Okuyor: "Fosfin Bulgusu İstatistiki Olarak Anlamlı Değil!".” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, November 02, 2020. https://evrimagaci.org/s/9500.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.