Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Astronomi Nedir? Ne İşe Yarar? Astronomi, İnsanlığın Ufkunu Nasıl Genişletmiştir?

Astronomi Nedir? Ne İşe Yarar? Astronomi, İnsanlığın Ufkunu Nasıl Genişletmiştir?
Bir gezegensel nebula
ESA/Hubble & NASA
Yazar Nola Taylor Redd Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı  BerkayMorkan 2. Editör Berkay Morkan
5 dakika
2,357 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Astronomi; Güneş, Ay, yıldızlar, gezegenler, kuyruklu yıldızlar, galaksiler, gaz, toz, diğer Dünyevi olmayan cisimler ve fenomenler üzerine yapılan çalışmadır. 4 yaşındaki kreş çocuklarının müfredatında NASA, astronomiyi basitçe "yıldızların, gezegenlerin ve uzayın incelenmesi" olarak tanımlıyor. Astronomi ve astroloji tarihsel olarak önceden bağlantılıyken, artık bir bilim dalı olmadığı için astrolojinin astronomiyle hiçbir ilişkisi olmadığı kabul ediliyor.[1] Aşağıda astronominin tarihi ve kozmoloji de dahil olmak üzere bağlantılı olduğu çalışma alanlarından bahsedeceğiz.[2]

İnsanlar, çevrelerindeki evreni anlamak ve düzene sokmak için araştırmalar yaparken gözlerini hep gökyüzüne çevirdiler. Takımyıldızların hareketi -geceleri gökyüzünde iz bırakan desenler- gözlenmesi en kolay olanı olsa da, tutulmalar ve gezegenlerin hareketi gibi diğer gök olayları da çizilerek tahmin edildi.

Tarihsel olarak astronomi, gök cisimlerini gözlemlemeye odaklanmıştır. Astronomi, astrofiziğin yakın kuzenidir diyebiliriz. Kısaca ifade etmemiz gerekirse astrofizik, astronomi fiziğinin incelenmesini içerir. Uzaydaki nesnelerin davranışına, özelliklerine ve hareketine odaklanır. Bununla birlikte modern astronomi, bu cisimlerin hareketlerinin temellerini ve özelliklerinin birçok unsurunu içerir. Bu iki terim günümüzde sıklıkla birbirinin yerine kullanılmaktadır.

Modern gök bilimciler bu konuyu iki alanda inceleme eğilimindeler: teorik ve gözlemsel.

Reklamı Kapat

  • Gözlemsel gök bilimciler; yıldızların, gezegenlerin, galaksilerin ve benzerlerinin doğrudan incelenmesine odaklanır.
  • Teorik gök bilimciler, sistemlerin nasıl evrimleşmiş olabileceğini modelleyerek analiz eder.

Diğer bilim dallarının aksine gök bilimciler, sistemleri başlangıcından sonuna kadar gözlemleyemiyorlar. Gezegenlerin ve yıldızların yaşamı milyon yıllardan milyar yıllara kadar sürebiliyor. Bunun yerine, gök bilimciler gök cisimlerinin nasıl oluştuklarını, geliştiklerini ve öldüklerini belirlemek için evrim aşamalarındaki çeşitli cisimlerin anlık görüntülerine güvenmek zorundalar. Bu nedenle teorik ve gözlemsel astronomi birbiriyle kaynaşma eğilimindedir. Teorik bilim insanları bilgiyi simülasyonlar yapmak için toplarken gözlemci bilim insanları simülasyonları onaylar veya detaylı ayarlamaları yapar.

WUWM

Astronominin Alt Dalları

Astronomi, bilim insanlarının belirli nesneler ve fenomenler üzerinde uzmanlaşmasına olanak tanıyan pek çok alt dallara bölünmüştür. Gezegensel gök bilimciler -gezegen bilimcileri olarak da adlandırılır- gezegenlerin büyümesi, evrimi ve ölümü üzerinde çalışır.[3] Güneş sistemindeki gezegenler hakkında çalışmalar yapılırken bazılarının neye dönüşebileceklerini anlayabilmek için diğer yıldızların etrafındaki gezegenler hakkında kanıtlar kullanılır.

Londra Üniversitesi Akademisine (UCL) göre gezegen bilimi, "astronomi, atmosfer bilimi, jeoloji, uzay fiziği, biyoloji ve kimya bilimlerinin özelliklerini de içeren disiplinler arası bir alandır." Yıldızla ilgilenen gök bilimciler gözlerini yıldızlara çevirirler; bunlara kara delikler, bulutsular, beyaz cüceler ve süpernovalar da dahildir. Kaliforniya Üniversitesi, yıldız astronomisinin odak noktasının, evrende meydana gelen fiziksel ve kimyasal süreçler olduğunu belirtiyor.

Güneş gök bilimcileri, zamanlarını tek bir yıldızı -bizim güneşimizi- analiz ederek geçiriyorlar. Güneş'ten gelen ışığın miktarı ve kalitesi zaman ölçeklerinde milisaniyeden milyarlarca yıla kadar değişebiliyor. Bu değişiklikleri anlamak bilim insanlarının Dünya'nın bu değişikliklerden nasıl etkilendiğini anlamasına yardımcı olabiliyor. Güneş ayrıca yüzeyiyle ilgili ayrıntıları anlaşılabilecek kadar yakın olan tek yıldız olduğu için diğer yıldızların nasıl çalıştığını anlamamıza da yardımcı oluyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Galaksiler ile ilgilenen gök bilimciler, Samanyolu'nu incelerken galaksiler dışında uzmanlaşan gök bilimcilerse bu yıldız kümelerinin nasıl oluştuğunu, değiştiğini ve öldüğünü belirlemek için Samanyolu'nun dışına bakıyorlar. Wisconsin-Madison Üniversitesi şöyle yazıyor:

Yıldızların ve gazın dağılımı, bileşimi ve fiziksel koşullarındaki kalıpların oluşturulması gelişmekte olan galaksimizin geçmişinden izler sunuyor.
Popular Mechanics

Kozmologlar, Büyük Patlama'daki şiddetli başlangıçtan şimdiki değişimine ve nihai ölümüne kadar bütünüyle evrene odaklanır.[4] Astronomi genellikle gözlemlenebilir şeylerle ilgilidir, oysa kozmoloji tipik olarak evrenin büyük ölçekli özelliklerini ve sicim teorisi, karanlık madde ve karanlık enerji gibi anlaşılması zor, soyut ve bazen tamamen teorik -çoklu evren gibi- kavramları içerir.

Astronomik gözlemciler, evrendeki geniş aralıktaki nesneleri araştırmak için elektromanyetik spektrumun farklı dalga boylarından (radyo dalgaları ve görünür ışıktan x-ray ve gama ışıklarına kadar) yararlanırlar.[5] İlk teleskoplar, çıplak gözle görülebilecek basit optik araştırmalara odaklanırlardı. Günümüzde hala birçok teleskop bu şekilde çalışmaya devam eder.

Ama ışık daha yüksek veya alçak enerjili oldukça daha hızlı ya da yavaş hareket eder, bu yüzden farklı teleskoplar farklı dalga boylarını araştırmak için gereklidir. Daha yüksek enerjili cisimler, dalga boyları kısa radyasyon, ultraviyole ve x-ray gibi ışınlar yayarlarken; daha düşük enerjili cisimler, dalga boyları uzun radyo dalgaları ve kızılötesi ışınlar yayarlar.

Reklamı Kapat

Astronominin en eski dallarından biri olan Astrometri, Güneş’in, Ay’ın ve gezegenlerin ölçülmesi işidir.[6], [7], [8] Bu cisimlerin hareketlerinin hesaplamaları, diğer alanlardaki gök bilimcilerin gezegenlerin ve yıldızların doğumunu ve evrimini modellemesine; tutulmalar, meteor yağmurları gibi olayları ve kuyruklu yıldızların görünümünü tahmin etmelerine olanak sağlar.[9] Planetery Society'ye göre zorlu bir süreç olmasına rağmen astrometri, Güneş sistemi dışındaki gezegenleri tespit etmekte kullanılan eski bir yöntemdir.[10]

İlk gök bilimciler gökyüzündeki desenleri fark ederek bu desenleri oluşturan gök cisimlerini hareket şekillerine göre düzenlemeye ve sonraki hareketlerini takip etmeye çalıştılar. Takımyıldızları olarak adlandırılan bu desenler, geçmişte insanların mevsimleri ölçmelerine yardım etti.[11] Mezapotamya, Mısır, Orta Amerika, Çin, Yunanistan ve Hindistan başta olmak üzere dünyanın birçok yerinde insanlar yıldızların ve diğer gökcisimlerinin hareketlerini gözlemledi.

SPIE Digital Library

Astronomlar Nasıl Çalışırlar?

Bir astronom genelde geceleri teleskobun başında saatlerce uzayı izleyen yalnız biri olarak tasvir edilir. Aslında bugüne geldiğimizde çoğu ciddi çalışma, yerde veya gökteki robotlar ve bazı algoritmalar tarafından yönlendirilen teleskopların çektiği ve bilgisayarların düzenlediği görüntülerin, astronomlar tarafından incelenmesiyle yapılır.

Gök bilimciler, özellikle dijital fotoğrafçılığın gelişmesiyle birlikte oluşturdukları hayrete düşüren uzay fotoğraflarıyla sadece bilimin gelişimine katkı sağlamakla kalmıyor insanları da büyülüyorlar.

Reklamı Kapat

Gök bilimciler ve uzay uçuşu programları, gökyüzümüzden ilerisini araştırmak için (mesela Ay’a ve ötesine seyahat) hazırlanan görevlerde uzaydan Dünya'nın harika resimlerini çekerken, kendi gezegenimizin araştırılmasına da katkıda bulunuyor.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İnanılmaz 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Space | Arşiv Bağlantısı
  • ^ P. Braganca. Astrology: Why Your Zodiac Sign And Horoscope Are Wrong. (21 Eylül 2017). Alındığı Tarih: 22 Kasım 2020. Alındığı Yer: LiveScience | Arşiv Bağlantısı
  • ^ N. T. Redd. What Is Cosmology? Definition & History. (26 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 23 Kasım 2020. Alındığı Yer: Space | Arşiv Bağlantısı
  • ^ NASA. Nasa Planetary Science. (23 Kasım 2020). Alındığı Tarih: 23 Kasım 2020. Alındığı Yer: NASA Science | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. Q. Choi. Our Expanding Universe: Age, History & Other Facts. (17 Haziran 2017). Alındığı Tarih: 23 Kasım 2020. Alındığı Yer: Space | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. Schirber. The Enduring Mystery Of Light. (26 Şubat 2007). Alındığı Tarih: 23 Kasım 2020. Alındığı Yer: LiveScience | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Charles Choi. Earth's Sun: Facts About The Sun's Age, Size And History. (14 Kasım 2017). Alındığı Tarih: 23 Kasım 2020. Alındığı Yer: Space | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Charles Choi. Moon Facts: Fun Information About The Earth's Moon. (08 Eylül 2017). Alındığı Tarih: 23 Kasım 2020. Alındığı Yer: Space | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. Q. Choi. Solar System Facts: A Guide To Things Orbiting Our Sun. (14 Kasım 2017). Alındığı Tarih: 23 Kasım 2020. Alındığı Yer: Space | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. Q. Choi. Star Facts: The Basics Of Star Names And Stellar Evolution. (20 Temmuz 2017). Alındığı Tarih: 23 Kasım 2020. Alındığı Yer: Space | Arşiv Bağlantısı
  • ^ The Planetary Society. Https://Www.planetary.org/Articles/Wobbly-Stars-The-Astrometry-Method. (23 Kasım 2020). Alındığı Tarih: 23 Kasım 2020. Alındığı Yer: The Planetary Society | Arşiv Bağlantısı
  • ^ N. T. Redd. Constellations: The Zodiac Constellation Names. (09 Ekim 2018). Alındığı Tarih: 23 Kasım 2020. Alındığı Yer: Space | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/01/2021 20:28:40 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9583

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Factchecking
Yayılım
Sayı
Beslenme Biçimi
Kanıt
Korku
Felsefe
İstatistik
Sağlık Örgütü
Coronavirus
Köpekbalığı
Gerçek
Ana Bulaşma Mekanizması
Mit
İklim
Genel Halk
Gezegen
Yıl
Sahtebilim
Etik
İspat Yükü
Doktor
Cinsel Yönelim
Evrimsel Tarih
Hız
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir bilim insanı kimdir? Bir anahtar deliğinden, doğanın anahtar deliğinden, bakıp da neler olup bittiğini öğrenmeye çalışan meraklı bir insandır.”
Jacques Cousteau
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku