Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Aposematizm ve Uyarı Renkleri: Uğur Böcekleri, Neden Genellikle Dikkat Çekici Kırmızı Renge Sahiptir?

Aposematizm ve Uyarı Renkleri: Uğur Böcekleri, Neden Genellikle Dikkat Çekici Kırmızı Renge Sahiptir? Deep Look
Uğur Böceği
8 dakika
9,418
  • Evrimsel Biyoloji
  • Entomoloji

Uğur böcekleri, hepimizin küçüklükten beri aşina olduğu ve muhtemelen sevdiği bir böcek türüdür. Belki de bunun en önemli sebebi, genellikle kırmızı bir arka fonun üzerinde siyah renkte benekler bulunan ve bize oldukça güzel gözüken kanatlarıdır.

Fakat bu güzellik algısı, doğayla ilgili bir algı değildir; tamamen insan bilincinin bir sonucudur. Tam tersine, doğadaki gerçeklikle pek bir alakası olmadığı bile söylenebilir, çünkü doğada böylesine belirgin bir renge sahip olmak, potansiyel avcıların sizi fark etme ihtimalini artırır. Ne de olsa doğada, kırmızımsı renkler daha nadir bulunur ve havada uçan bir avcı kuş, yeşil yaprağın üzerine konmuş ufak bir uğur böceğini bile, sahip olduğu bu sıra dışı renkleri sayesinde kolaylıkla fark edebilir ve "güzel gözüken" bu renkler ve desenler, birdenbire uğur böceği için yüksek bir ölüm riski oluşturabilir. O halde, uğur böcekleri neden böyle bir güzelliğe sahiptir?

Tüm Reklamları Kapat

Bunu anlamak için, renkli canlıların evrimindeki seçilim mekanizmalarını bilmek gerekir. Çünkü sıra dışı renkleri çoğunlukla, cinsel seçilimde ve dolayısıyla besinin diğer habitatlara kıyasla görece daha fazla bulunan ekvatoral enlemlerde, yani tropikal bölgelerde görülür. Buna bir örnek olarak, papağanları gösterebiliriz: Bu hayvanların besine erişimi çok zor olmadığı ve avcı baskısından çok fazla mustarip olmamalarından ötürü, çok parlak ve renkli bir gövdeye sahip olabilmektedirler. En nihayetinde bu parlak renkleri üretebilen papağanlar, sağlıklı olmalıdır; çünkü o renkleri veren şey proteinlerdir ve çeşitli renklerde (veya aynı rengin en parlak olmasını sağlayacak) proteinleri üreten bireyler, diğerlerine göre daha sağlıklı ve üretken olmalıdır. Hele ki bir de bu renklere rağmen avcılarından kaçabilmeyi başardıklarını sinyalledikleri için, karşı cins için daha da dayanılmaz bir çekicilik unsuru yaratabilmektedirler. Bu bireyler, şu mesajı vermektedir: "Ben sağlıklı bir bireyim ve benimle çiftleşmeyi seçersen, benim gibi sağlıklı yavruların olur."

Fakat papağanlara benzer bir habitatta ok kurbağaları da yaşamaktadır. Ne var ki ok kurbağalarının sahip olduğu muhteşem renkler, cinsel seçilim ile değil, doğal seçilim ile meydana gelmiştir. Ok kurbağalarının kırmızı rengi, potansiyel eş adaylarına bir mesaj değildir; kendisini avlama gafletinde bulunacak avcılara bir uyarı niteliğindedir: Ok kurbağalarının sahip oldukları bu renkler, düşmanlarına "Ben zehirliyim, yaklaşma, yakarım!" mesajını vermek için doğal seçilim yoluyla evrimleşmiştir. Buna "aposematizm" adı verilmektedir. Yani bu renkler, canlıların sahip olduğu zehri ve onu yem olarak gören avcı için yaratacağı tehlikeyi, doğada açık bir şekilde ilan etmenin renkli bir yoludur.

Tüm Reklamları Kapat

Zehirli Ok Kurbağası
Zehirli Ok Kurbağası
Wikimedia

Uğur böceklerinin sahip olduğu bu göze hoş gözüken ve dikkat çekici renklerin evrimleşme nedeni de işte tam olarak budur. Diğer birçok canlı türü, potansiyel düşmanlarından saklanmak için çevreye kamufle olabilen renkler evrimleştirmesine rağmen, uğur böcekleri, kral kelebekleri ve ok kurbağaları gibi aposematik canlılar, olabildiğince canlı ve dikkat çekici renkler evrimleştirmiştir. Öyle ki bu canlıların sahip oldukları renkler, sadece avcılara gözdağı vermek için değil; kendi türü arasındaki cinsel veya alansal rekabetlerde de avantaj sağlar. Daha sağlıklı olan daha canlı renklere sahip olacağı için, aynı türün diğer mensubuna bu kez "Ben senden sağlıklıyım, benimle uğraşma." mesajı iletilir ve sorun basit bir yolla çözülmüş olur.

Uğur Böcekleri, Seçilim Baskısını Doğruluyor!

Uğur böceklerindeki bu aposematik durumu araştıran bir bilimsel çalışma, 2015 yılında Scientific Reports dergisinde yayımlanmıştır.[1] Araştırmacılar, uğur böceklerinin sahip olduğu bu renklerin, avcılar tarafından ne düzeyde seçildiğini incelemişlerdir. Aslında uğur böcekleri, oldukça popüler olan kırmızı renklerinin dışında; siyah, turuncu, kahverengi ve sarı renklere sahip olabilirler. Çalışmada, uğur böceklerinden daha fazla göze çarpan "iki benekli uğur böceği" ve daha az göze çarpan "karaçam uğur böceği" gibi farklı türler bilinçli olarak seçilmiş ve kuşların hangi türü yem olarak daha fazla tercih edeceği gözlemlenmiştir. Bu gözlemi ise, kuşların bizden farklı olarak ayırt edebildiği ultraviyole ışıkta görünür olan renkleri algılayabilen kameralar ile gerçekleştirmişlerdir.

Daha fazla göze çarpan "iki benekli uğur böceği" (solda) ve daha az göze çarpan "karaçam uğur böceği" (sağda)
Daha fazla göze çarpan "iki benekli uğur böceği" (solda) ve daha az göze çarpan "karaçam uğur böceği" (sağda)

Ortaya çıkan sonuç tam da tahmin edildiği gibidir: Kuşlar çoğunlukla, karaçam uğur böceği gibi rengi daha az dikkat çekici ve dolayısıyla daha az zehirli olan uğur böceklerini yemeyi tercih etmişler; daha fazla dikkat çekici renklere sahip olan ve dolayısıyla daha zehirli olan iki benekli uğur böceklerine ise daha düşük bir olasılıkla yönelmişlerdir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aposematizmin Evrimi

Aposematizm, evrimleştiği ilk zamanlarda evrimsel olarak akıntıya karşı kürek çekmeyi gerektiren, ilginç bir özelliktir. Çünkü bir tür eğer bir tür parlak renklerle avcıları üzerine çekmeye başlarsa ve avcılar onun zehirli olduğunu öğrenmeden önce popülasyonun tamamını yiyecek olurlarsa (hele ki zehir de bir yandan yeni yeni evrimleşiyorsa) türün yok olmasına neden olabilir.

Aposematizmin hangi şartlarda evrimleştiğine baktığımızda, karşımıza diyet bakımından tutucu türler çıkmaktadır. Bu tür avcılar (özellikle de kuşlar), yaşam alanlarına yeni giren avları hemen avlamazlar; çünkü bu yeni avın popülasyon büyüklüğünden haberdar değillerdir. Bu yüzden avcılar, yeni bir tür ile karşılaştıklarında, o tür ne kadar parlak ve belirgin olursa olsun, ondan uzak durmayı seçebilirler. Dikkat ederseniz, yukarıda söz ettiğimiz araştırmada kuşlar, iki uğur böceği türüne de aşinadır. Yani bu tür deneyler, kuşların aşina olmadıkları böceklerle yapılmamaktadır.

Ayrıca davranışsal bazı detaylar da aposematizmin erken evrimini tetikleyebilir. Örneğin avcıların birçoğu, eğer bir av hem parlaksa hem de kötü tada sahipse, bunun "kötü tadını" eşit derecede kötü tada sahip ama daha az belirgin olan avlara nazaran daha uzun süre hatırlamaya meyillidir. Dahası avcılar, sadece öğrenme yoluyla da değil, evrimsel olarak "genlere kazınmış" bir şekilde de parlak avlardan uzak durmaya meyillidirler: Henüz ebeveynleri tarafından eğitim görmemiş, deneyimsiz sığırcık kuşları ve evcil civcivlerle yapılan deneylerde, hangi avlardan uzak durması gerektiği henüz öğretilmemiş bireylerin bile parlak avlardan uzak durmayı seçebildiği gösterilmiştir. Bu durum, parlak avcıların illâ daha fazla av olacağı fikrini yanlışlamaktadır.

Fakat aposematizmin evrimini açıklamak için illâ bu öncülleri doğrulamaya da gerek yoktur. Örneğin türler, genel olarak yeni formlara karşı korkuya sahiplerdir (buna neofobi denir). Bu nedenle bir av, yeni bir yaşam alanında parlak renklerle sabitlenene kadar, avcılar zaten onlardan uzak durmayı tercih edebilirler. Benzer şekilde, hâlihazırda doymuş (yani besine erişimi zor olmayan) bireyler, aşina oldukları soluk avları, aposematik nitelikteki avlara tercih edebilirler.

Dahası, avların davranışı da avcıların davranışını etkileyebilmektedir: Örneğin yeni bir yaşam alanına yerleşmeye başlayan av konumundaki canlılar, birbirleriyle sıkı sıkıya dayanışma sergileyip, bir arada bulunmayı tercih ederek, avcılara verdikleri uyarı sinyalini şiddetlendirebilirler. Avcılar, onlardan bir tanesini tadıp da kötü tatlı olduklarını fark ettikten sonra, kümelerden uzak durmaya başlayabilirler.

Tüm Reklamları Kapat

Aposematizmin evrimini açıklayan bir diğer hipotez ise genetikten gelmektedir: Eğer aposematik özellikler çekinik veya X kromozomu üzerinde taşınan genlerse, avcılar avladıkları erkek avlardan ötürü türün tatsız veya zehirli olduğunu öğrenebilir; ancak bir yandan heterozigot dişiler, avcılar sinyali öğrenene kadar, bu parlak özelliklerin popülasyon içinde yayılmasını sağlayabilir.

Her ne kadar cinsel seçilimi az önceki anlatımımızda elemiş olsak da cinsel seçilim de apoosematizmin evriminde rol almış olabilir: Eğer dişiler, daha parlak erkekleri seçiyorlarsa, aposematik erkekler, doğal seçilim riski altında kalmalarına rağmen, güçlü cinsel seçilim baskısı altında giderek parlaklaşabilirler. Bu, tavuskuşunun kuyruğu gibidir: Kuyruk, avcılardan kaçmayı zorlaştırsa da avcılarından çok başarılı bir şekilde kaçabilen erkek bir tavuskuşu çiftleşemediği sürece bu avcıdan kaçma başarısının hiçbir evrimsel kıymeti yoktur. Eğer diğer erkekler, avcıya yem olma riskine rağmen daha parlak kuyruklar sayesinde dişileri çekebiliyorlarsa, bu yüksek risk altında bile daha iri kuyruklar evrimleşebilir. İşte aposematizm de bu tür güçlü bir cinsel seçilim baskısı altında, doğal seçilime rağmen evrimleşebilir.

Buna ek olarak, buraya kadar bahsettiğimiz nedenlerden herhangi biri (veya birkaçı) sonucunda belli bir popülasyon büyüklüğüne erişmeyi başaran aposematik türün avcılarının, zehir veya kötü tat riskini öğrenmesi çok daha hızlı gerçekleşecektir; çünkü popülasyon artık yeterince büyüktür. Burada, akraba seçilimi de devreye girecektir: Eğer aposematik avların bu niteliği, ufak bir aile popülasyonundan türe yayılacaksa, bir arada bulunma ihtimali yüksek olan bu aile bireylerinin birbirini kollama ihtimali daha yüksek olacak ve böylece bu genler gelecek nesle daha seri bir şekilde aktarılacak ve hızlı bir şekilde popülasyon içinde yayılabilecektir.

Sonuç

Anlayacağımız, doğadaki renkler, bize her ne kadar hoş gözüküyor olsa da, işin içinde yatan asıl gerçek; hayatta kalma ve neslini devam ettirme başarısını artırmaktan ibarettir. Ancak bu gerçekleri bilmek, doğadaki güzelliklerden alıp götürmeyeceği gibi, onlara daha farklı bir perspektiften bakmamızı sağlar.

Elbette son olarak şunu da belirtmekte fayda var: Yazımızda her ne kadar uğur böceklerinin zehirli olmalarından bahsetmiş olsak da, insanları ısırması durumunda herhangi kötü bir etki meydana getirmez. Ancak bazı durumlarda, evcil hayvanlarda gözle görülür yan etkiler meydana getirebilmektedir. Yani uğur böceklerinin zehri, daha ziyade avcılarına ve avlarına yöneliktir, insanlar gibi iri memeli hayvanlara yönelik pek bir işlevi yoktur.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
10
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 12
  • Bilim Budur! 8
  • Muhteşem! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • İnanılmaz 2
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/01/2023 08:38:17 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10493

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Savunma
Biyocoğrafya
Bitki
Yüzey
Uzay Aracı
Bitkiler
Yok Oluş
Virüs
Deniz
Covıd-19
Kanat
Eşeyli Üreme
Algı
Seçilim
Astrofotoğrafçılık
Mavi
Beyaz
Küresel
Karbonhidrat
Manyetik Alan
Bilgi Felsefesi
Diş Hekimi
Element
Genel Halk
Plastik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
B. Kalaycık, et al. Aposematizm ve Uyarı Renkleri: Uğur Böcekleri, Neden Genellikle Dikkat Çekici Kırmızı Renge Sahiptir?. (24 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 30 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10493
Kalaycık, B., Bakırcı, Ç. M. (2021, May 24). Aposematizm ve Uyarı Renkleri: Uğur Böcekleri, Neden Genellikle Dikkat Çekici Kırmızı Renge Sahiptir?. Evrim Ağacı. Retrieved January 30, 2023. from https://evrimagaci.org/s/10493
B. Kalaycık, et al. “Aposematizm ve Uyarı Renkleri: Uğur Böcekleri, Neden Genellikle Dikkat Çekici Kırmızı Renge Sahiptir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 24 May. 2021, https://evrimagaci.org/s/10493.
Kalaycık, Berkay. Bakırcı, Çağrı Mert. “Aposematizm ve Uyarı Renkleri: Uğur Böcekleri, Neden Genellikle Dikkat Çekici Kırmızı Renge Sahiptir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, May 24, 2021. https://evrimagaci.org/s/10493.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.