Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Antioksidanlar Vücudumuz İçin Neden Önemli? Antioksidan Ağ Nedir ve Nasıl Çalışır?

Antioksidanlar Önemlidir, Evet. Peki, Nasıl Çalışırlar?

Antioksidanlar Vücudumuz İçin Neden Önemli? Antioksidan Ağ Nedir ve Nasıl Çalışır?
Antioksidan İçeren Meyvelere Örnekler
Pexels
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Antioksidanlar vücudumuzda müthiş bir ağ sistemiyle çalışırlar. Vitaminler, mineraller, enzimler ve daha birçok mölekül bu çarkı döndürmek için görevlidirler. Çevrenin,bazı besinlerin, sigaranın, stresin üzerimizde yarattığı olumsuz etkiler serbest radikalleri meydana getiriyor. Bu etkilerle başa çıkabilmek için vücudumuzdaki bu antioksidan sistem sürekli işliyor.

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Antioksidanlarla ilgili şimdiye kadar birçok yazı okumuş, bilgi duymuşsunuzdur. Peki nasıl işe yaradıklarının, hangi biyokimyasal süreçlerden geçtiklerinin, mekanizmalarının nasıl olduğunu merak ettiniz mi? Burada okuyacaklarınız sizi bu konuda aydınlatmayı, kafanızdaki soru işaretlerini gidermeyi ve bu antioksidanlar neden bu kadar önemli sorusunu cevaplamayı amaçlamaktadır. Hadi gelin, antioksidanlar vücudumuzda nasıl çalışıyorlar, bir inceleyelim.

Antioksidanlar denilince öncelikle aklımıza gelmesi gereken 3 önemli vitamin, bir de mineral var: A, C ve E vitaminleri ile selenyum minerali. Bu moleküller, antioksidan ağ (İng: "antioxidant network" ) denilen biyokimyasal bir mekanizmanın içinde, lipid peroksidasyonu sonucu oluşan peroksil radikalleri, UVA, UVB ışınları, reaktif oksijen türleri gibi vücudumuza zararlı olabilecek ve oksidan stres yaratabilecek etkilerle reaksiyona girerler. Böylece vücudumuz, bu etkilerden korunmuş olur.

Antioksidan Ağ Nedir?

Antioksidan sistem, serbest radikallerin ve aktif oksijen türlerinin kontrolsüz oluşumunu veya reaksiyonlarını inhibe eden biyolojik bir yapıdır. Bu sistemdeki askorbat (vitamin C) ve glutatyon, hidrofilik temizleyicilerdendir. Sitozolik, mitokondriyal ve nükleer olarak bulunurlar, serbest radikalleri elektron veya hidrojen transferi ile temizlerler. Hidrofobik temizleyiciler ise hücre zarında bulunurlar. Bunlara örnek olarak lipid peroksil radikalleriyle birincil olarak etkileşime giren α-tokoferol (vitamin E) ve serbest radikallerin ikincil temizleyicisi, tekli oksijen temizleyicisi olarak görevli karotenoidler (vitamin A) verilebilir.

Sistemin çalışabilmesi için gerekli bir diğer molekül, enzimlerdir. Antioksidan enzimler süperoksit distumaz (SOD) ve katalazları içerir. Ayrıca selenyum bağımlı glutatyon peroksidaz da bu sistemin bir parçasıdır. İndirgeyici koenzimler, peroksidazlar ve tüm indirgeyici bileşenler belirli metabolik yollarla üretilen NAD(P)H ile rejenere edilir yani yenilenirler. Aynı zamanda antioksidanların etkileşimi peroksitlerin ve serbest radikallerin sıralı olarak bozulmasına dayanır.

Antioksidan Ağ Sistemi (Antioxidant Network)
Antioksidan Ağ Sistemi (Antioxidant Network)
Research Gate

Antioksidanlar

Şimdi, bu molekülleri teker teker inceleyebiliriz:

A vitamini

A vitamininin antioksidan özelliği, A vitamini öncüsü olarak bilinen karotenoidlerden gelmektedir. Bu moleküller reaktif oksijen türlerini kendilerine çekerek etkisiz duruma getirirler. Bazı karotenoidler ve kaynaklı tabloda görülmektedir. Kaynakları arasında havuç, kayısı gibi turuncu meyveler, baklagiller yer alır.

E Vitamini

Antioksidan ağ sistemindeki E vitamini döngüsünde tokoferol ve tokotrienoller yer alır. UV ışınlar, hava kirliliği, radyasyon, sigara, lipid peroksidasyonu gibi etkiler serbest radikallerin oluşumuna neden olur. Bu serbest radikaller ROS (reaktif oksijen türleri) olarak isimlendirilir. Tokoferoller işte bu serbest radikallerle etkileşime girerek onların zararlı etkilerini yok etmeye çalışırlar. E vitamininin biyolojik olarak aktif ana formu olan α-tokoferol genellikle insan dokularında en önemli lipid çözünür antioksidan olarak kabul edilir. Lipit peroksidasyonun etkileriyle birincil olarak savaşır. Bitkisel yağlar, yağlı besinler (balık, kabuklu kuruyemişler) E vitamini kaynaklarındandır.

C vitamini

Antioksidan ağ sistemindeki C vitamini döngüsünde dehidro askorbik asit yer alır. Bu molekül zararlı biyolojik ajanlarla ve reaktif oksijen türleriyle etkileşime girer. Hem sulu peroksil radikalleri ile reaksiyona girerek hem de dolaylı olarak, yağda çözünen E vitamininin antioksidan özelliklerini geri kazanarak hücre içi organellerde olduğu gibi etki gösterebilir. Ayrıca lipit olmayan nükleer malzemeye hücre içi serbest radikal saldırısı da azalabilir.Meyve ve sebzeler özellikle turunçgiller C vitamini kaynaklarındandır.

Antioksidan Vitaminleri İçeren Besinlere Örnekler
Antioksidan Vitaminleri İçeren Besinlere Örnekler
Pexels

Selenyum

Antioksidan ağ sistemindeki bir diğer döngüde glutatyon peroksidaz enzimi yer alır ve bu enzimin çalışması için selenyum gereklidir. Selenyum için özel bir kaynak gösteremeyiz, toprak selenyumdan ne kadar zenginse besinler de o kadar zengin olacaktır.

Sonuç

Şunu söyleyebiliriz ki, antioksidanlar bir sistemin, sürecin içinde vücudumuza zarar verebilecek olan etkilere karşı bizi korurlar. Her bir döngüyü bir çark gibi düşünebiliriz, her biri bir diğerini döndürecek ve böylelikle sürekli dönecek, herhangi birinde bir eksiklik, problem olduğunda da sistem yavaşlayacak belki de duracak ve olumsuz etkiler, sağlık problemleri ortaya çıkmaya başlayacak. Yani bu çarkın kuvvetli olması, sürekli dönmeye devam etmesi oldukça önemlidir. Kaynaklarını iyi bilmeli ve yeterli düzeylerde tüketmeliyiz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Muhteşem! 4
  • Bilim Budur! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Umut Verici! 2
  • İnanılmaz 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Sıkça Sorulan Sorular

Antioksidanlar, bazı olumsuz etkiler sebebiyle vücudumuzda oluşan serbest radikallerle etkileşime girerek, onların etkilerini en aza indirmeyi yada bloklamayı amaçlayan antioksidan ağ sisteminin elemanlarıdır.

Vitamin A, vitamin C ve vitamin E nin antioksidan etkinliği vardır.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/09/2020 09:29:47 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9011

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Beslenme Bilimi
Biyografi
Galaksi
Okyanus
Fotosentez
Tarih
Tutarlılık
Darwin
Örümcek
Doğum
Küresel Isınma
Nobel Ödülü
Vegan
Hematoloji
Köpekbalığı
Kuantum Fiziği
Epigenetik
Viroloji
Kanıt
Ay Görevleri
Maske
Böcekler
Anne
Kuyruk
Biyolojik Antropoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bariz olanı analiz etme merakı için sıradışı bir zihne sahip olmak gerekir.”
Alfred North Whitehead
Geri Bildirim Gönder