Alüminyum

Alüminyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Alüminyum
Alüminyum tenekeler
Pixabay
Dilan Emektar Editör Dilan Emektar
3 dakika
976 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 14. yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Alüminyum
  • İngilizce İsim Aluminium
  • Alternatif İsim Aluminium
  • Sembol Al
  • Atom Numarası 13
  • Grup 13
  • Periyot 3
  • Oda Sıcaklığında Faz Katı
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p1
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Ne] 3s2 3p1
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 26.98153857 Da (0.00000070 Da)
  • Blok p
  • Kategori Geçiş sonrası metali
  • Görünüm Gümüşümsü gri metalik
  • Atomik Yarıçap 125 pm
  • Kaynama Sıcaklığı 2743 K
  • Erime Sıcaklığı 933.47 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 2.7 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 8.23×10−2 kg/kg
  • Şehir Toprağında 38.2000 kg/kg
  • Meteoritlerde 0.9 %
  • Deniz Suyunda 2×10−9 kg/L
  • İnsan Vücudunda 0.00006 %
  • Güneş'te 8.3×10−2 silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde 8.5×10−2 silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü 26 GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü 76 GPa
  • Poisson Oranı 0.35
  • Young Modülü 70 GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke Danimarka
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı H.C.Ørsted, 1825
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı H.C.Ørsted, 1825
  • İsimlendiren Humphry Davy
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Alüminyum, sembolü "Al" ve atom numarası 13 olan kimyasal bir elementtir. Alüminyum yerkabuğunda, diğer yaygın metallere göre daha düşük bollukta bulunmaktadır. Alüminyum kimyasal olarak aktif bir malzeme olmasına rağmen, hava ortamında yüzeyinde oluşan sert ve güçlü oksit tabaka alüminyumun daha ileri safhada oksitlenmesini engelleyerek, korozyona karşı yüksek dayanıklı bir malzeme olmasını sağlamaktadır.

Hem rengi hem de ışığı yansıtma özelliği bakımından gümüşü andıran alüminyum; yumuşaktır, manyetik değildir ve sünektir. 27Al, tek kararlı izotopudur ve bu özelliği izotop alüminyumu evrendeki en yaygın on ikinci element yapar.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Uzayda

Alüminyumun Güneş Sistemi'ndeki parçacık başına bolluğu 3,15 ppm'dir (ppm: milyon parçada bir).[1] Bulunma sıklığı bakımından tüm elementler arasında on ikinci sıradadır. Neredeyse tamamı, daha sonra Tip II süpernovalar haline gelecek olan büyük yıldızlarda karbonun kaynaşmasından sonra oluşmuştur. Bu füzyon, serbest protonları ve nötronları, yakaladığında alüminyum haline gelen 26Mg'yi oluşturur.

Esasen şu anda var olan tüm alüminyum 27Al'dir. Bunun temel sebebi, 26Al'nin 728,000 yıllık yarı ömrünün herhangi bir orijinal çekirdeğin hayatta kalması için çok kısa olmasıdır. Evrendeki 26Al soyu bu nedenle yüksek ölçüde tükenmiştir.[1]Hidrojen füsyonu 26Al'nin birincil kaynağıdır. 25Mg çekirdeği bir serbest protonu yakaladıktan sonra ortaya çıkar. Bununla birlikte, var olan eser miktardaki 26Al, yıldızlararası gazdaki en yaygın gama ışını yayıcısı olarak bilinir. Bu nedenle, orijinal 26Al'nın soyu yüksek ölçüde tükenmemiş olsaydı, Samanyolu'nun gama ışını haritaları daha parlak gözükürdü.[2]

Dünya'da

Dünya'nın kütlece yaklaşık %1.59'u alüminyumdur.[3] Alüminyum, dünyanın kabuğunda evrendekinden daha büyük oranda bulunur çünkü alüminyum, kolayca oksit oluşturarak kayalara bağlanır. Böylelikle Dünya'nın kabuğunda kalır.[2]Alüminyum, yer kabuğunda metalik element olarak en bol (kütlece %8,23) ve tüm elementler arasında (oksijen ve silikondan sonra) en fazla bulunan üçüncü elementtir.[4]

Alüminyum yaygın bir element olmasına rağmen, tüm alüminyum mineralleri ekonomik olarak uygun metal kaynakları değildir. Hemen hemen tüm metalik alüminyum, cevher boksitinden (AlOx (OH)3–2x) üretilir. Boksit, tropikal iklim koşullarında demir ve silika kayasının ayrışma ürünü olarak ortaya çıkmaktadır.[5] 2017'de çoğu boksit Avustralya, Çin, Gine ve Hindistan'da çıkarılmıştır.[6]

Uygulama ve Kullanım Alanları

Alüminyum:

  • Düşük yoğunluğundan dolayı ulaşım araçlarında (otomobiller, uçaklar, kamyonlar, vagonlar, deniz araçları, bisikletler, uzay araçları vb.),
  • Toksik veya emici olmadığı ve parçalanmaya karşı dayanıklı olduğu için ambalaj malzemesi (kutular, folyolar, çerçeveler vb.) olarak,
  • Hafiflik, korozyon direnci veya mühendislik özellikleri önemli olduğunda bina ve inşaat alanında (pencereler, kapılar, dış cephe kaplaması, inşaat teli, mantolama, çatı kaplama vb.),
  • Oldukça iletken olması, yeterli mukavemete ve düşük yoğunluğa sahip olması nedeniyle elektrikle ilgili alanlarda (iletken alaşımları, motorlar ve jeneratörler, transformatörler, kapasitörler vb.),
  • Yemek pişirme gereçlerinden mobilyalara kadar çeşitli ev eşyalarında,

kullanılır.

Tarihi

Alüminyumun tarihi, şap kullanımı ile şekillenmiştir. Yunan tarihçi Herodot tarafından tutulan ilk yazılı şap kaydı, MÖ 5. yüzyıla kadar uzanmaktadır. Eskilerin şapı, boyama malzemesi olarak ve şehir savunması için kullandıkları bilinmektedir. Haçlı Seferleri'nden sonra, Avrupa kumaş endüstrisinin vazgeçilmez bir parçası olan şap, uluslararası ticaret kaynağı olmuştur.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

15. yüzyılın ortalarına kadar Doğu Akdeniz'den Avrupa'ya ithal edilmiştir.[7], [8] 1530 civarında, İsviçreli hekim Paracelsus, şapın bir şap toprağının tuzu olduğunu öne sürmüş ve 1595'te Alman doktor ve kimyager Andreas Libavius bunu deneysel olarak doğrulamıştır. 1722'de Alman kimyager Friedrich Hoffmann, şap tabanının ayrı bir toprak olduğuna inandığını açıklamıştır.

1754'te Alman kimyager Andreas Sigismund Marggraf, sülfürik asit içinde kili kaynatıp ardından potas ekleyerek alüminayı sentezlemiştir.[7], [9], [10] Alüminyum metalini üretme girişimleri 1760 yılına kadar uzanmaktadır. Ancak ilk başarılı girişim, 1824'te Danimarkalı fizikçi ve kimyager Hans Christian Oersted tarafından tamamlanmıştır. Aynı yıl Wöhler, susuz alüminyum klorürü potasyumla karıştırarak benzer bir deney yapmış ve alüminyum tozu üretmiştir. 1845'te küçük metal parçaları üretmeyi başarmıştır. Bundan sonraki yıllar boyunca Wöhler, alüminyumun kâşifi olarak anılmıştır.[11], [7], [12]

Etimolojisi

Alüminyum adı, "alumine" kelimesinden türetilmiştir. Alümin adı Fransızca'dan alınmış ve toplandığı mineral olan şapın klasik Latince adı olan "alümen"den türetmiştir. Latince alumen kelimesi Hint-Avrupa dilinde "alu-" kökünden türetilmiş olup "acı" veya "bira" anlamına gelir.

Reklamı Kapat

Önlem ve Güven

Alüminyum, ağır metaller kadar zehirli değildir. Alüminyum, Amerika Birleşik Devletleri Sağlık ve İnsan Hizmetleri Departmanı tarafından kanserojen olmayan element olarak sınıflandırılmıştır.[13] Alüminyuma doğrudan maruz kalmanın, sağlıklı yetişkinler için risk oluşturduğuna dair çok az kanıt vardır ve vücut kütlesinin kilogramı başına 40 mg/gün'den fazla olmayan miktarlarda tüketilirse zehirleme etkisi yoktur.[14], [15]

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İlginizi Çekebilecek Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ a b K. Lodders. (2003). Solar System Abundances And Condensation Temperatures Of The Elements. The Astrophysical Journal, sf: 1220. doi: 10.1086/375492. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b D. Clayton. (2003). Handbook Of Isotopes In The Cosmos : Hydrogen To Gallium. ISBN: 978-0-511-67305-4. Yayınevi: Leiden: Cambridge University Press. sf: 129–137.
  • ^ W. F. McDonough. The Composition Of The Earth. Alındığı Tarih: 07 Ocak 2021. Alındığı Yer: web.archive.org | Arşiv Bağlantısı
  • ^ N. N. Greenwood, et al. (1997). Chemistry Of The Elements. cds.cern.ch, sf: 217–219. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Guilbert. (1985). The Geology Of Ore Deposits. ISBN: 9780716714569. Yayınevi: W.H. Freeman & Company. sf: 774-795.
  • ^ USGS. Bauxite And Alumina Statistics And Information. Alındığı Tarih: 07 Ocak 2021. Alındığı Yer: USGS | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b c A. Drozdov. (2007). Aluminium: The Thirteenth Element.. ISBN: 978-5-91523-002-5. Yayınevi: RUSAL Library. sf: 12-16.
  • ^ K. M. Setton. (1976). The Papacy And The Levant, 1204-1571: The Fifteenth Century. ISBN: 9780871691279. Yayınevi: American Philosophical Society.
  • ^ M. E. Weeks, et al. (2021). Discovery Of The Elements. Yayınevi: Journal of chemical education. sf: 187.
  • ^ J. W. Richards. Aluminium: Its History, Occurrence, Properties, Metallurgy And Applications, Including Its Alloys. (20 Ekim 1896). Alındığı Tarih: 07 Ocak 2021. Alındığı Yer: archive.org | Arşiv Bağlantısı
  • ^ F. Wöhler. (1827). Ueber Das Aluminium. Annalen der Physik, sf: 146-161. doi: 10.1002/andp.18270870912. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ H. N. Holmes. (1936). Fifty Years Of Industrial Aluminum. The Scientific Monthly, sf: 236-239. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ P. Dolara. (2014). Occurrence, Exposure, Effects, Recommended Intake And Possible Dietary Use Of Selected Trace Compounds (Aluminium, Bismuth, Cobalt, Gold, Lithium, Nickel, Silver). International Journal of Food Sciences and Nutrition, sf: 911-924. doi: 10.3109/09637486.2014.937801. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ P. Dolara. (2014). Occurrence, Exposure, Effects, Recommended Intake And Possible Dietary Use Of Selected Trace Compounds (Aluminium, Bismuth, Cobalt, Gold, Lithium, Nickel, Silver). International Journal of Food Sciences and Nutrition, sf: 911-924. doi: 10.3109/09637486.2014.937801. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Indo-European. J. Pokorny's Indo-European Etymological Dictionary. Alındığı Tarih: 07 Ocak 2021. Alındığı Yer: Indo-European | Arşiv Bağlantısı
  • H. J. Gitelman. (1988). Aluminum And Health. ISBN: 9780824780265. Yayınevi: CRC Press. sf: 90.
  • Encyclopedia Britannica. Aluminum | Uses, Properties, & Compounds. Alındığı Tarih: 07 Ocak 2021. Alındığı Yer: Encyclopedia Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • L. S. Millberg. Aluminum Foil. Alındığı Tarih: 07 Ocak 2021. Alındığı Yer: Madehow | Arşiv Bağlantısı
  • J. P. Lyle, et al. (2000). Aluminum Alloys. American Cancer Society. doi: 10.1002/14356007.a01_481. | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 14. yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/10/2021 21:00:03 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9892

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Retrovirüs
İnsanlık
Önlem
Sinir
Pandemik
Şüphecilik
Doğru
Alan
Uzay Görevleri
Biyolojik Antropoloji
Ölüm
Virüsler
Köpekbalığı
Normal Doğum
Besin Değeri
Farmakoloji
Periyodik Cetvel
Kimyasal Bağ
Ara Geçiş Türleri
Evren
Güve
Çekirdek
Darwin
Türlerin Kökeni
Çalışma
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın