Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Cıva

Cıva Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Cıva Wikipedia
cıva
3 dakika
11,682
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 80. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Özellikler

Cıva, "Hg" sembolü ile gösterilen ve atom numarası 80 olan kimyasal bir elementtir. Cıva, periyodik cetvelin 12. grubunda bulunur ve bazen "sıvı metal" olarak da adlandırılır; çünkü yapısı, gümüş renkte olan bir sıvıdır. Kimyasal sembolü de bu özelliğinden gelmektedir. Hg sembolü Yunanca "hydrargyrum" teriminden gelir ve "sulu gümüş" anlamına gelir.

Fiziksel özellikler

Cıva, sıvı halde bulunan tek metaldir. Brom da aynı şekilde sıvı halde bulunur; fakat brom, metal değildir. Cıva -38,85°C (-37,93°F) donma ve 365.6°C'de (690.1°F) kaynama noktalarına sahiptir. Yoğunluğu santimetre küp başına 13,59 gramdır.

Cıvanın ilgi çekici iki fiziksel özelliği vardır: Birincisi, çok yüksek yüzey gerilimine sahip olmasıdır. Diğer özelliği ise çok iyi bir elektrik iletkeni olmasıdır. Bu özelliği sayesinde birçok elektrikli cihazda kullanılmaktadır.

Kimyasal özellikler

Cıva, orta derecede aktiftir. Havadaki oksijen ile çok hızlı reaksiyona girmez. Bazı asitlerle sıcakken reaksiyona girer, ancak çoğu soğuk asitle reaksiyona girmez.

Tüm Reklamları Kapat

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Cıva, doğada nadiren serbest bulunur ve esas olarak İspanya, Rusya, İtalya, Çin ve Slovenya bölgelerinde zinober (HgS) cevherlerinde bulunur. Dünya cıva üretimi yılda yaklaşık 8.000 tondur. Çıkarılabilir rezervler ise yaklaşık 600.000 tondur. Doğada metal, cıva tuzu veya organik cıva bileşikleri halinde bulunabilir.

İnsan faaliyetlerinden salınan cıvanın çoğu fosil yakıt yakma, madencilik ve katı atık yakma yoluyla havaya salınır. Cıva, gıda maddelerinde doğal olarak bulunmaz, ancak insanlar tarafından tüketilen daha küçük organizmalar tarafından, örneğin balıklar yoluyla, yiyeceklerde ortaya çıkabilir. Balıklardaki cıva konsantrasyonları genellikle içinde yaşadıkları sudaki konsantrasyonlarına bağlı olarak değişmektedir.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Cıva, ağır bir sıvı metal olması sebebiyle binlerce yıldır insanları etkilemiş ve birçok alanda kullanılmıştır. Ancak, yüksek toksisitesi nedeniyle, birçok cıva kullanımı aşamalı olarak durdurulmakta veya incelenmektedir. Son zamanlarda esas olarak kimya endüstrisinde katalizör olarak kullanılmaktadır. Bazı elektrik anahtarlarında ve redresörlerde de kullanılır.

Önceleri başlıca kullanımı, tuzlu suyun elektroliziyle sodyum hidroksit ve klor üretimiydi. Bu tesislerin tamamının aşamalı olarak kaldırılmasına karar verilmiştir. Ayrıca piller, flüoresan ışıklar, keçe üretimi, termometreler ve barometrelerde de yaygın olarak kullanılmıştır. Aynı şekilde, bu kullanımlar da aşamalı olarak kaldırılmıştır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Cıva, altın, gümüş ve kalay gibi diğer metallerle amalgam adı verilen alaşımları kolayca oluşturur. Diş dolgularında cıva amalgamları da kullanılmıştır.

Tarihi

Cinnabar (diğer adıyla vermilyon, cıva sülfit, HgS), 30.000 yıl önce Paleolitik ressamlar tarafından İspanya ve Fransa'daki mağaraları süslemek için parlak kırmızı bir pigment olarak kullanılmıştır. Cinnabar, cıvasını sadece ısıtıldığında açığa çıkarır ve çıkan metal, altını çözen bir sıvı olduğu için insanları büyülemiştir. Kadim insanlar, nehirlerin tortularından alüvyon altını çıkarmak için büyük ölçekte cıvayı kullanmışlardır. Cıvanın element olarak ne zaman tam olarak keşfedildiği belli olmamakla birlikte milattan önce 1500 yıllarında olduğu düşünülmektedir.

Etimolojisi

Cıva, Merkür gezegeninin adını almıştır. Hg sembolü ise Yunanca "hydrargyrum" teriminden gelir ve "sulu gümüş" anlamına gelir.

Önlem ve Güven

Cıvanın Sağlığa Etkileri

Metalik cıva, barometreler, termometreler ve flüoresan ampuller gibi çeşitli ev ürünlerinde kullanılır. Bu cihazlardaki cıva hapsolmuştur ve genellikle herhangi bir sağlık problemine neden olmaz. Bununla birlikte, bir termometre kırıldığında buharlaşırken, solunum yoluyla önemli ölçüde cıva maruziyeti meydana gelecektir. Bu, sinir sistemi, beyin ve böbrek hasarı, akciğer tahrişi, göz tahrişi, deri döküntüleri, kusma ve ishal gibi zararlı etkilere neden olabilir.

Cıvanın Çevresel Etkileri

Topraktaki cıva mantarlarda birikebilir. Asidik yüzey suları önemli miktarda cıva içerebilir. pH değerleri beş ile yedi arasında olduğunda, yerdeki cıvanın mobilizasyonu nedeniyle sudaki cıva konsantrasyonları artacaktır. Cıva yüzey sularına veya toprağa ulaştığında, mikro organizmalar cıvayı, çoğu organizma tarafından hızla emilebilen ve sinir hasarına neden olduğu bilinen metil cıvaya dönüştürecektir. Balıklar, her gün yüzey sularından büyük miktarda metil cıva emen canlılardır.

İlginç Bilgiler ve Diğer

  • Cıva, standart sıcaklık ve basınçta sıvı olan tek metaldir.
  • Cıva ve tüm bileşiklerinin oldukça toksik olduğu bilinmesine rağmen, tarih boyunca tedavi edici olarak kabul edilmiş ve kullanılmıştır.
  • Cıvanın modern element sembolü Hg'dir. Bunun sebebi ise sıvı halde olmasıdır. Hydrargyrum, "sulu-gümüş" anlamına gelen sahte Yunanca ("pseudo-Greek") bir kelimedir.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 80. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
19
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 5
  • Bilim Budur! 4
  • Tebrikler! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/02/2024 03:37:55 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10047

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kas
Balıklar
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Çalışma
Argüman
Diş Gelişimi
Konuşma
Kuyruksuz Maymun
Hormon
Patojen
Böcek
Mitler
Mikrobiyoloji
Mars
Lazer
Akademi
Kromozom
Dilbilim
Onkoloji
Tümör
Genetik Mühendisliği
Karanlık Madde
Kırmızı
Yüz
Besin Değeri
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Yeni Yapay Zeka
Yeni Yapay Zeka "Sora", YouTube'un Sonu Olabilir mi?
Filler Neden Farelerden Korkar?
Filler Neden Farelerden Korkar?
Büyünün Çalışıp Çalışmadığını Nasıl Anlarsınız?
Büyünün Çalışıp Çalışmadığını Nasıl Anlarsınız?
Yıldırım Topu: Bulutlardan Gelen Gizemli Elektrik Topu!
Yıldırım Topu: Bulutlardan Gelen Gizemli Elektrik Topu!
Arabada/Gemide Neden Mideniz Bulanıyor (Araç Tutuyor)?
Arabada/Gemide Neden Mideniz Bulanıyor (Araç Tutuyor)?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
S. Aslan, et al. Cıva. (27 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 21 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10047
Aslan, S., Bakırcı, Ç. M. (2021, January 27). Cıva. Evrim Ağacı. Retrieved February 21, 2024. from https://evrimagaci.org/s/10047
S. Aslan, et al. “Cıva.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 27 Jan. 2021, https://evrimagaci.org/s/10047.
Aslan, Sevcan. Bakırcı, Çağrı Mert. “Cıva.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 27, 2021. https://evrimagaci.org/s/10047.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close