Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Afganistan Savaşı: Neden Yaşandı ve Neler Yaşandı?

Afganistan Savaşı: Neden Yaşandı ve Neler Yaşandı? Wikimedia Commons
Kuchi kampında fotoğrafı çekilen bir çocuk, Afganistan, 5 Ocak 2010.
5 dakika
1,031
Tüm Reklamları Kapat

Afganistan Savaşı, 11 Eylül saldırılarından tetiklenerek 2001 yılında başlayan ve üç aşamadan oluşan bir savaştır. Birinci aşaması "Diyubenci İslamcı" hareketini ve askeri organizasyonu sağlayan Taliban'ı devirmeyi hedeflemiştir. Bu operasyon 2 ay gibi kısa bir sürede son bulmuştur. 2002'den 2008'e kadar süren ikinci aşama ise, ABD'nin Taliban'ı askeri olarak yenme ve Afgan devletinin temellerini yeniden inşa etme planlarını içerir. Klasik kontrgerilla doktrinine dönüş olan üçüncü aşama ise 2008'de başlamış ve ABD'nin 44. Başkanı Barack Obama ile hızlanmıştır. 2009'da Obama ABD askerlerinin Afganistan'daki görev süresini geçici olarak uzatma kararı almış, ABD'nin ve NATO'nun muharebe görevleri 2014'te sona ermiştir. Böylelikle 13 yıl süren Afganistan Savaşı, ABD'nin şimdiye kadar yaptığı en uzun savaş olarak tarihe geçmiştir.[1]

Afganistan Savaşı'nda Önemli Olaylar

El-Kaide ve Taliban'ın İletişim Kurması (15 Ekim 1999)

11 Eylül 2001 saldırılarından önce El-Kaide, Taliban hükümetine sığınmıştı ve Taliban lideri Molla Ömer, Usame Bin Ladin'i uluslararası yetkililere teslim etmeyi reddetti. Barack Obama Afganistan'daki ABD askeri sayısını artırmayı düşünürken uzmanlar; El-Kaide ile Taliban hükümetinin arasındaki iş birliği ve ilişkilerin giderek iyileştiğini, bunun sonucunda da birçok tehdidin ortaya çıkabileceğini belirtiyordu. Bunun üstüne ABD Başkanı Barack Obama, ABD'nin Afganistan'daki Taliban güçlerine karşı yaptığı saldırıların El-Kaide'nin saldırılarını planlamak için kullanacağı bir üs kurmasını engellemeyi amaçladığını söyledi.[2]

Ahmed Şah Mesud'un Öldürülmesi

Ahmed Şah Mesud, Tacik kökenli Afgan askeri lideriydi. Çocukluğunun büyük bir bölümü Kabil'in kuzeyinde bulunan Pençşir vilayetinde geçmişti. Babası, Kral Zahir Şah'ın ordusunda albay olarak görev yapıyordu. "Pençşir Aslanı" olarak da biliniyordu.

Tüm Reklamları Kapat

Amacı bağımsız, egemen ve ilerici bir İslamcı Afganistan olan Mesud; Kabil'in kuzeyindeki askeri üssünü önce Sovyetler Birliği ve onun Kabil'deki vekil hükümetine, daha sonra da Pakistan destekli Taliban ve işbirlikçisi El-Kaide'ye karşı savaşmak için kullandı. Cesur, vizyon sahibi ve stratejist liderliği nedeniyle "Pençşir Aslanı" veya Sandy Gall'ın deyimiyle "Afgan Napolyon" gibi isimlerle tanındı. Mesud, 11 Eylül'den birkaç ay önce Amerika'yı Afganistan tarafından gerçekleştirilebilecek terör saldırıları için uyarmıştı. Bu uyarısından sonra El-Kaide'nin bir numaralı hedefi haline geldi ve 9 Eylül 2001 yılında Tahar'da El-Kaide tarafından suikaste uğradı.[3]

11 Eylül Saldırıları

11 Eylül Saldırıları, Radikal İslamcı bir grup olan El-Kaide tarafından 2001 yılında gerçekleştirildi. Bu saldırılar, El-Kaide'nin bağlantılı olduğu 19 militan tarafından gerçekleştirilen bir dizi uçak kaçırma ve intihar saldırılarını da içeren ABD tarihindeki en kanlı terör saldırılarıydı. New York şehrine ve Washington D.C.'ye yönelik saldırılar, birçok ölümü ve yıkımı beraberinde getirmiş ve ABD'nin daha sonraki yıllarda terörle mücadeleye daha fazla yatırım yapmasına sebebi olmuştur.

New York'ta bulunan Dünya Ticaret Merkezi'ne çarpan 175 sefer numaralı United Airlines uçağının yarattığı hasar.
New York'ta bulunan Dünya Ticaret Merkezi'ne çarpan 175 sefer numaralı United Airlines uçağının yarattığı hasar.
Wikimedia Commons

Bu saldırıların ardından New York'ta yaklaşık 2.750, Pentagon'da 184 ve Pensilvanya'da 40 kişi ölmüştür. Pensilvanya'da kaçırılan uçak, yolcular tarafından geri alınmaya çalışılırken düşmüş, bahsedilen 40 kayıp bu esnada verilmiştir.

Tüm bunlara karşılık saldırıyı yapan 19 teröristin hepsi ölmüş ya da öldürülmüştür. New York'ta özellikle polis ve itfaiye teşkilatı ağır darbe almıştır. Yüzlerce kişi, saldırıların olduğu yere gelmiş ve 400'ten fazla polis memuru ve itfaiyeci öldürülmüştür.[4]

Tüm Reklamları Kapat

11 Eylül saldırısı sırasında kaçırılan uçakların izlediği yol haritası.
11 Eylül saldırısı sırasında kaçırılan uçakların izlediği yol haritası.
Wikimedia Commons

11 Eylül saldırılarının kronolojik bir incelemesine buradan ulaşabilirsiniz.

2001 Yılının Son Ayları

18 Eylül 2001'den Kasım 2001'e kadar Amerika, Afganistan savaşının temelini oluşturacak birçok projeye başlamıştır. Bu projeler arasında Kabil'in sivillerden arındırılması ve savaşa hazırlanması da yer almaktadır. Taliban, 9 Kasım 2001 tarihinde Kandahar'ın saldırıları sonucu birçok bölgeden geri çekilmek zorunda kalmıştır.

Usame Bin Ladin'i arama çalışmaları başlatan Kandahar, ilk olarak Kabil'in güneydoğusunda yer alan bölgeyi geniş bir abluka altına almıştır. Bölgede 3 ve 17 Aralık tarihleri arasında El-Kaide ile Kandahar arasında 2 küçük çatışma yaşanmıştır. Bu çatışmaların sonucunda Usame Bin Ladin Pakistan'a kaçmış, yüzlerce askeri ölmüş ve geriye kalanlar ise yakalanmıştır.

5 Aralık'ta Afganistan'da Bonn Antlaşması ile geçici bir hükümet kurulmuştur. 9 Aralık'ta ise Taliban, Kandahar'a teslim olmuş ancak Taliban'ın kurucularından olan Muhammed Ömer bulunduğu şehirden kaçmıştır. Bu sırada El-Kaide liderleri dağlarda saklanmaya devam etmiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

2002-2011 Yılları Arasında Gerçekleşen Olaylar

2002 yılından itibaren Amerika'nın Afganistan üzerindeki baskısı giderek artmaya başlamıştır. Taliban yönetiminin devrilmesinin ardından Amerika, Afganistan'ı destekleme kararı almıştır. Afganistan'da altyapılar geliştirilmiş, askeri üsler kurulmuş ve daha birçok yenilik yapılmıştır. Afganistan'da seçimle gelen ilk demokratik başkan, Başkan Karzai olmuştur. 2004 yılı civarında Usame Bin Ladin, bir televizyon programına çıkıp konuşma yapmıştır.

2006 yılında Taliban'ın ileri gelen liderlerinden olan Molla Dadullah, Güney Afganistan'da ABD ve NATO'nun operasyonuyla öldürülmüştür. Dadullah'ın savaşta çocuk kaçırma ve intihar bombacılarını yerleştirme gibi görevlerden sorumlu olduğu iddia edilmiştir. 2009 yılına gelindiğinde ise Amerika, savaşta birçok yeni strateji geliştirmiştir.[5]

2 Mayıs 2011'de Obama'nın emri ile Pakistan'ın kuzeyinde yaşadığı bilinen Usame Bin Ladin için bir operasyon gerçekleştirilmiştir. Özel askeri birlikler tarafından gerçekleştirilen bu operasyonla birlikte Usame Bin Ladin öldürülmüştür. Birçok DNA testi yapılmış ve fotoğraflar çekilmiş, ancak hiçbiri resmi bir şekilde yayımlanmamıştır.[6]

2012-2014 Yılları

Afganistan'da tansiyon yavaşça yükselirken hükümet, NATO ve ABD'nin kontrolünde olan bölgelerin çoğunun güvenliğini sağlamayı başarmıştır. 2014 yılında Afganistan'da seçim yapılmış ve bu seçimi Eşref Gani kazanmıştır.

Ayrıca 2014 yılında Obama, Afganistan'da bulunan Amerikan askerlerine geri çekilme emri vermiş ve savaş böylelikle son bulmuştur. Ancak iki taraf arasındaki ufak tefek çatışmalar 2021 yılına kadar devam etmiştir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
20
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • Üzücü! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Sıkça Sorulan Sorular

Hedef, birinci aşamada Taliban'ı devirmek ve ikinci aşamada Afgan devletini yeniden inşa etmek olarak belirlenmiştir.

ABD'nin ve NATO'nun muharebe görevleri 2014 yılında sona ermiştir.

Ahmed Şah Mesud, Tacik kökenli Afgan askeri lideriydi. El-Kaide tarafından suikaste uğramış ve 9 Eylül 2001'de öldürülmüştür.

11 Eylül Saldırıları, El-Kaide adlı radikal İslamcı bir grup tarafından gerçekleştirilmiştir.

Usame Bin Ladin, 2 Mayıs 2011 tarihinde gerçekleştirilen bir operasyonla öldürülmüştür.

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/06/2024 08:23:42 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/14495

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Wuhan Koronavirüsü
Mutasyon
Toprak
Albert Einstein
Diş Hekimi
Adaptasyon
Büyük
Evrim Kuramı
Aşılar
Okyanus
Semptom
Test
Tutarlılık
Genler
Retrovirüs
Mühendislik
Yaşamın Başlangıcı
Doğal Seçilim
Buzul
Uzun
Hekim
Astrofotoğrafçılık
Yılan
Kültür
Kuşlar
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. Öğrenenefe, et al. Afganistan Savaşı: Neden Yaşandı ve Neler Yaşandı?. (30 Nisan 2023). Alındığı Tarih: 25 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/14495
Öğrenenefe, A., Alparslan, E. (2023, April 30). Afganistan Savaşı: Neden Yaşandı ve Neler Yaşandı?. Evrim Ağacı. Retrieved June 25, 2024. from https://evrimagaci.org/s/14495
A. Öğrenenefe, et al. “Afganistan Savaşı: Neden Yaşandı ve Neler Yaşandı?.” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, 30 Apr. 2023, https://evrimagaci.org/s/14495.
Öğrenenefe, Arda. Alparslan, Eda. “Afganistan Savaşı: Neden Yaşandı ve Neler Yaşandı?.” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, April 30, 2023. https://evrimagaci.org/s/14495.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close