Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Acı Tat Duyusu Nasıl Oluşur? Acı Tatların Farklı Dereceleri Nasıl Ölçülür? Acı Tat Nasıl Geçirilir?

Acı Tat Duyusu Nasıl Oluşur? Acı Tatların Farklı Dereceleri Nasıl Ölçülür? Acı Tat Nasıl Geçirilir? MyRecipes
5 dakika
8,822
Tüm Reklamları Kapat

Acı, vücudumuzdaki epitel dokularda bulunan reseptörlerin, acı besinlerin içinde bulunan bir kimyasala karşı verdiği doğal bir tepkidir. Besinlerde bulunan ve beyinde "saldırı" tepkisi oluşturan kimyasal maddelerin genel adı kapsaisinoidtir. Kapsaisinoidler kapsaisin türüne ait kimyasallardır. Bu türe ait 7 tane kimyasal bileşik olsa da yaygın olarak acılığa sebep olan ve bilinen kapsaisin ile onun daha az bilinen kuzeni dihidrokapsaisindir. Kapsaisin, acı biberlerin içindeki beyaz etli kısımda bulunur.

Acı besinden bir ısırık aldığınız zaman, besinde bulunan kapsasinoid madde TRPV1 reseptörlerine bağlanır. TRPV1 reseptörleri tat tomurcuklarının yüzeyinde bulunmakla birlikte sadece ağızda değil burunda ve gözlerde de bulunur. Bağlanma gerçekleştikten sonra TRPV1 reseptörü açılır ve maddenin iyonlarının trigeminal sinirine ulaşmasına izin verir. Trigeminal sinire ulaşan iyonlar sonucunda oluşan impulslar (uyarılar) beyne ulaşır ve beyinde "saldırı altındayız" cevabına neden olur.

Acı uyarısı beyne ulaştığı anda vücut acı maddeyi dışarı atmaya çalışır
Acı uyarısı beyne ulaştığı anda vücut acı maddeyi dışarı atmaya çalışır
Mirror

Bu cevap sonucunda vücut acıya neden olan maddeyi vücuttan atmaya çalışır; gözleriniz uyarılarak gözyaşı üretilmesi sağlanır, burundaki lifler uyarılarak mukus sıvısının akmasına neden olur, kan dolaşımı hızlanır ve vücudun acı azaltmaya yardımcı hormonu endorfin salgılanır. TRPV1 reseptörleri özel olarak acıyı algılamazlar. Aynı zamanda yükselen sıcaklık da bu reseptörleri tetikler. Sıcaklıkla uyarılan reseptörlerin oluşturdu impulslar başka yollardan beyine iletilse de oluşan cevabın etkileri benzerdir. Mesela vücut sıcaklığını dengelemek için terleme başlar. O yüzden acı yediğimiz zaman vücut sıcaklığımızın yükseldiğini hissederiz.

Tüm Reklamları Kapat

Biberler Neden Acıdır?

Her bitki gibi biber bitkisi de tohumlarını saçmak için hayvanlara ihtiyaç duyar. Bu sebeple de tohumlarını meyvesinin içinde barındırır. Ancak birçok bitki türünün meyvesi hayvanların ilgilerini çekmesi için tatlı ve hoş bir tada sahipken biber bitkisinin meyvesi acı olabilmektedir.

Bunun temelde iki nedeni vardır: Birincisi, bu bitkilerin tohumları, kuşlar yoluyla saçılmak üzere evrimleşmiştir. Memelilerde bulunan TRPV1 reseptörleri, kuşlarda bulunmaz. Bu yüzden de kuşlar acı tadı algılayamazlar ve ne kadar acı olursa olsun biberleri yiyebilirler. Ayrıca kuşların sindirim kanalı da memeliler kadar gelişmemiştir. Dışkı yolu ile gübre halinde biber tohumlarını doğaya en az hasarlı şekilde saçarlar ve biberlerin yayılmasına olanak sağlarlar. Memelilerin sindirim kanalı gelişmiş olduğundan dışkı yolu ile biberlerin yayılmasına katkı sağlayamazlar.

İkinci neden ise, biberlerin kapsasinoid maddeler yardımı ile tohumuna zarar verebilecek bakterilerden korunmasıdır. Kapsasinoid maddeler biberleri hem memeliler tarafından yenilmekten hem de zararlı mikroorganizmaların etkilerinden korur. Özellikle Fusarium mantarına (Fusarium Oxysporum) karşı biberlerin bu savunma mekanizması etkilidir.

Acı Tattan Hoşlanmak Evrimsel Bir Avantaj Mıdır?

Acı besinler 6000 yıldan uzun bir süredir insanoğlunun hayatında. Amerika yerlisi kabileler acı besinleri diğer besinlerle karıştırarak besinlerin bozulmalarını önleyerek acıyı bir koruma aracı olarak da kullanmışlar. Günümüzde buzdolapları gibi teknolojik koruma yöntemleri olduğu için bu yöntem daha az kullanılsa da halen geçerli.

Tüm Reklamları Kapat

Bazı insanlar acıdan nefret ederken bazıları için ise acı özellikle istenilen bir tattır. Bu durumu tanımlamak için çalışan bilim insanları, kesin bir yargıya ulaşamamışlardır; ancak bu konuda çeşitli görüşler vardır. Bu görüşlerden birincisi acının biberler üzerindeki etkisinin insanlar üzerinde de gösterdiği düşüncesidir. Yani acı yiyen insanların mikroorganizmalardan korunduğu düşüncesi... Acının insanlar üzerinde doğrudan böyle bir etkisi olmasa da, acı içeren besinlerin içerdiği besin ögeleri ve acının metabolizmayı hızlandırmasından ötürü bağışıklık sistemini kısmen ve geçici olarak güçlendirdiği doğrudur.

İkinci görüş ise vücudun acıya katlanabilmek için endorfin (mutluluk hormonu) salgılaması ve insanların endorfine alışması üzerinedir. Bu görüş, bir anlamda ilaç ve uyuşturucu bağımlılığı gibi acı bağımlılığını desteklemektedir. Bir diğer görüş de Pennsylvainia Üniversitesi Psikoloji Bölümü'nden Prof. Paul Rozin tarafından geliştirildi. Bu görüşe göre korku filmi izlemeyi neden seviyorsak, acı yemeği de o yüzden seviyoruz. Konu ile ilgili Rozin şöyle konuşmuştur:

Negatif olaylardan bile keyif alan tek hayvan, insan türü. Aklımız, vücudumuz aksi yönde tepki verse de, başının belada olmadığını fark etmeyi öğrendi.

Acı Ölçeği: Scoville

Scoville Acılık Ölçeği, ismini geliştiricisi olan Wilbur Scoville'den alır. İlk olarak 1912 yılında acı kırmızı biberin acılığını ve ısı verme gücünü ölçmek için geliştirildi.

Ölçek, basit bir çalışma mekanizmasına sahiptir; kurutulmuş biberden elde edilen kapsaisin yağı ve alkol karıştırılarak elde edilen bir ekstrat, tadım yapacak insan deneklerin acıyı hissetmeyecekleri noktaya kadar şeker-su solüsyonu ile seyreltilir. Daha sonra kullanılan biber miktarı ve solüsyon miktarı oranlanarak Scoville Acılık Ölçeği (SHU) hesaplanır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Kapsaisinoidler doğal olarak biberlerde bulunur. Scoville Acılık Ölçeğine göre oluşturulan ''dünyanın en acı biberleri'' listesi yapılan yeni keşiflerle ve testlerle sürekli değişmektedir. Güncel liste ise şu şekildedir:

  1. Carolina Reaper - 2,200,000 SHU
  2. Trinidad Moruga Scorpion - 2,009,231 SHU
  3. 7 Pot Douglah - 1,853,936 SHU
  4. 7 Pot Primo - 1,469,000 SHU
  5. Trinidad Scorpion ''Butch T'' - 1,463,700 SHU
  6. Naga Viper - 1,349,000 SHU
  7. Ghost Pepper (Bhut Jolokia) - 1,041,427 SHU
  8. 7 Pot Barrackpore - 1,000,000 SHU
  9. 7 Pot Red (Giant) - 1,000,000 SHU
  10. Red Savina Habanero - 500,000 SHU
Dünyanın en acı biberi olarak kabul edile Carolina Reaper
Dünyanın en acı biberi olarak kabul edile Carolina Reaper
Westland Peppers

Tüm bu biberlerin acılığı çok üst düzeylerde olsa da kimyasal olarak üretilen saf kapsaisin (15,000,000-16,000,000 SHU) ve askeri olarak üretilen biber gazı (2,000,000-5,300,000 SHU) dünyanın en acı maddeleri olarak kabul edilir.

Acı Nasıl Geçirilir?

Kapsaisin bileşikleri kimyasal olarak suda çözünmezler. Çünkü temelde kapsaisin bileşikleri yağlıdır. O yüzden acı bir besinin üzerine su içmek acıyı geçirmeyecektir. Ancak süt ve süt ürünlerinin içinde bulunan kazein proteini, kapsaisin bileşikleri ile savaşarak onların etkilerinden korunmayı sağlayacaktır. Aynı şekilde bu bileşikler alkolde daha fazla çözünebilir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
43
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 26
  • Bilim Budur! 8
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 8
  • İnanılmaz 8
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Muhteşem! 3
  • Umut Verici! 3
  • İğrenç! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/07/2024 22:16:46 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9322

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Gaz
Uzay Görevleri
Öğrenme Alanı
Mavi
Hamilelik
Haber
Mucize
Dalga Boyu
Depresyon
Bağışıklık
Sayı
Çekirdek
Santigrat Derece
Kadın Sağlığı
Yiyecek
Etik
Güç
Memeli
Bilgi Felsefesi
İnsanın Evrimi
Oyun
Yanlış
Risk
Türlerin Kökeni
Eczacılık
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Gündem
Bağlantı
Ekle
Soru Sor
Stiller
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
C. Çolak, et al. Acı Tat Duyusu Nasıl Oluşur? Acı Tatların Farklı Dereceleri Nasıl Ölçülür? Acı Tat Nasıl Geçirilir?. (16 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 25 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9322
Çolak, C., Bakırcı, Ç. M. (2020, September 16). Acı Tat Duyusu Nasıl Oluşur? Acı Tatların Farklı Dereceleri Nasıl Ölçülür? Acı Tat Nasıl Geçirilir?. Evrim Ağacı. Retrieved July 25, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9322
C. Çolak, et al. “Acı Tat Duyusu Nasıl Oluşur? Acı Tatların Farklı Dereceleri Nasıl Ölçülür? Acı Tat Nasıl Geçirilir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 16 Sep. 2020, https://evrimagaci.org/s/9322.
Çolak, Canberk. Bakırcı, Çağrı Mert. “Acı Tat Duyusu Nasıl Oluşur? Acı Tatların Farklı Dereceleri Nasıl Ölçülür? Acı Tat Nasıl Geçirilir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, September 16, 2020. https://evrimagaci.org/s/9322.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close