Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Acı Tat Duyusu Nasıl Oluşur? Acı Tatların Farklı Dereceleri Nasıl Ölçülür? Acı Tat Nasıl Geçirilir?

Acı Tat Duyusu Nasıl Oluşur? Acı Tatların Farklı Dereceleri Nasıl Ölçülür? Acı Tat Nasıl Geçirilir? MyRecipes
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Acı, vücudumuzdaki epitel dokularda bulunan reseptörlerin, acı besinlerin içinde bulunan bir kimyasala karşı verdiği doğal bir tepkidir. Besinlerde bulunan ve beyinde "saldırı" tepkisi oluşturan kimyasal maddelerin genel adı kapsaisinoidtir. Kapsaisinoidler kapsaisin türüne ait kimyasallardır. Bu türe ait 7 tane kimyasal bileşik olsa da yaygın olarak acılığa sebep olan ve bilinen kapsaisin ile onun daha az bilinen kuzeni dihidrokapsaisindir. Kapsaisin, acı biberlerin içindeki beyaz etli kısımda bulunur.

Acı besinden bir ısırık aldığınız zaman, besinde bulunan kapsasinoid madde TRPV1 reseptörlerine bağlanır. TRPV1 reseptörleri tat tomurcuklarının yüzeyinde bulunmakla birlikte sadece ağızda değil burunda ve gözlerde de bulunur. Bağlanma gerçekleştikten sonra TRPV1 reseptörü açılır ve maddenin iyonlarının trigeminal sinirine ulaşmasına izin verir. Trigeminal sinire ulaşan iyonlar sonucunda oluşan impulslar (uyarılar) beyne ulaşır ve beyinde "saldırı altındayız" cevabına neden olur.

Acı uyarısı beyne ulaştığı anda vücut acı maddeyi dışarı atmaya çalışır
Acı uyarısı beyne ulaştığı anda vücut acı maddeyi dışarı atmaya çalışır
Mirror

Bu cevap sonucunda vücut acıya neden olan maddeyi vücuttan atmaya çalışır; gözleriniz uyarılarak gözyaşı üretilmesi sağlanır, burundaki lifler uyarılarak mukus sıvısının akmasına neden olur, kan dolaşımı hızlanır ve vücudun acı azaltmaya yardımcı hormonu endorfin salgılanır. TRPV1 reseptörleri özel olarak acıyı algılamazlar. Aynı zamanda yükselen sıcaklık da bu reseptörleri tetikler. Sıcaklıkla uyarılan reseptörlerin oluşturdu impulslar başka yollardan beyine iletilse de oluşan cevabın etkileri benzerdir. Mesela vücut sıcaklığını dengelemek için terleme başlar. O yüzden acı yediğimiz zaman vücut sıcaklığımızın yükseldiğini hissederiz.

Biberler Neden Acıdır?

Her bitki gibi biber bitkisi de tohumlarını saçmak için hayvanlara ihtiyaç duyar. Bu sebeple de tohumlarını meyvesinin içinde barındırır. Ancak birçok bitki türünün meyvesi hayvanların ilgilerini çekmesi için tatlı ve hoş bir tada sahipken biber bitkisinin meyvesi acı olabilmektedir.

Bunun temelde iki nedeni vardır: Birincisi, bu bitkilerin tohumları, kuşlar yoluyla saçılmak üzere evrimleşmiştir. Memelilerde bulunan TRPV1 reseptörleri, kuşlarda bulunmaz. Bu yüzden de kuşlar acı tadı algılayamazlar ve ne kadar acı olursa olsun biberleri yiyebilirler. Ayrıca kuşların sindirim kanalı da memeliler kadar gelişmemiştir. Dışkı yolu ile gübre halinde biber tohumlarını doğaya en az hasarlı şekilde saçarlar ve biberlerin yayılmasına olanak sağlarlar. Memelilerin sindirim kanalı gelişmiş olduğundan dışkı yolu ile biberlerin yayılmasına katkı sağlayamazlar.

İkinci neden ise, biberlerin kapsasinoid maddeler yardımı ile tohumuna zarar verebilecek bakterilerden korunmasıdır. Kapsasinoid maddeler biberleri hem memeliler tarafından yenilmekten hem de zararlı mikroorganizmaların etkilerinden korur. Özellikle Fusarium mantarına (Fusarium Oxysporum) karşı biberlerin bu savunma mekanizması etkilidir.

Acı Tattan Hoşlanmak Evrimsel Bir Avantaj Mıdır?

Acı besinler 6000 yıldan uzun bir süredir insanoğlunun hayatında. Amerika yerlisi kabileler acı besinleri diğer besinlerle karıştırarak besinlerin bozulmalarını önleyerek acıyı bir koruma aracı olarak da kullanmışlar. Günümüzde buzdolapları gibi teknolojik koruma yöntemleri olduğu için bu yöntem daha az kullanılsa da halen geçerli.

Bazı insanlar acıdan nefret ederken bazıları için ise acı özellikle istenilen bir tattır. Bu durumu tanımlamak için çalışan bilim insanları, kesin bir yargıya ulaşamamışlardır; ancak bu konuda çeşitli görüşler vardır. Bu görüşlerden birincisi acının biberler üzerindeki etkisinin insanlar üzerinde de gösterdiği düşüncesidir. Yani acı yiyen insanların mikroorganizmalardan korunduğu düşüncesi... Acının insanlar üzerinde doğrudan böyle bir etkisi olmasa da, acı içeren besinlerin içerdiği besin ögeleri ve acının metabolizmayı hızlandırmasından ötürü bağışıklık sistemini kısmen ve geçici olarak güçlendirdiği doğrudur.

İkinci görüş ise vücudun acıya katlanabilmek için endorfin (mutluluk hormonu) salgılaması ve insanların endorfine alışması üzerinedir. Bu görüş, bir anlamda ilaç ve uyuşturucu bağımlılığı gibi acı bağımlılığını desteklemektedir. Bir diğer görüş de Pennsylvainia Üniversitesi Psikoloji Bölümü'nden Prof. Paul Rozin tarafından geliştirildi. Bu görüşe göre korku filmi izlemeyi neden seviyorsak, acı yemeği de o yüzden seviyoruz. Konu ile ilgili Rozin şöyle konuşmuştur:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Negatif olaylardan bile keyif alan tek hayvan, insan türü. Aklımız, vücudumuz aksi yönde tepki verse de, başının belada olmadığını fark etmeyi öğrendi.

Acı Ölçeği: Scoville

Scoville Acılık Ölçeği, ismini geliştiricisi olan Wilbur Scoville'den alır. İlk olarak 1912 yılında acı kırmızı biberin acılığını ve ısı verme gücünü ölçmek için geliştirildi.

Ölçek, basit bir çalışma mekanizmasına sahiptir; kurutulmuş biberden elde edilen kapsaisin yağı ve alkol karıştırılarak elde edilen bir ekstrat, tadım yapacak insan deneklerin acıyı hissetmeyecekleri noktaya kadar şeker-su solüsyonu ile seyreltilir. Daha sonra kullanılan biber miktarı ve solüsyon miktarı oranlanarak Scoville Acılık Ölçeği (SHU) hesaplanır.

Kapsaisinoidler doğal olarak biberlerde bulunur. Scoville Acılık Ölçeğine göre oluşturulan ''dünyanın en acı biberleri'' listesi yapılan yeni keşiflerle ve testlerle sürekli değişmektedir. Güncel liste ise şu şekildedir:

  1. Carolina Reaper - 2,200,000 SHU
  2. Trinidad Moruga Scorpion - 2,009,231 SHU
  3. 7 Pot Douglah - 1,853,936 SHU
  4. 7 Pot Primo - 1,469,000 SHU
  5. Trinidad Scorpion ''Butch T'' - 1,463,700 SHU
  6. Naga Viper - 1,349,000 SHU
  7. Ghost Pepper (Bhut Jolokia) - 1,041,427 SHU
  8. 7 Pot Barrackpore - 1,000,000 SHU
  9. 7 Pot Red (Giant) - 1,000,000 SHU
  10. Red Savina Habanero - 500,000 SHU
Dünyanın en acı biberi olarak kabul edile Carolina Reaper
Dünyanın en acı biberi olarak kabul edile Carolina Reaper
Westland Peppers

Tüm bu biberlerin acılığı çok üst düzeylerde olsa da kimyasal olarak üretilen saf kapsaisin (15,000,000-16,000,000 SHU) ve askeri olarak üretilen biber gazı (2,000,000-5,300,000 SHU) dünyanın en acı maddeleri olarak kabul edilir.

Acı Nasıl Geçirilir?

Kapsaisin bileşikleri kimyasal olarak suda çözünmezler. Çünkü temelde kapsaisin bileşikleri yağlıdır. O yüzden acı bir besinin üzerine su içmek acıyı geçirmeyecektir. Ancak süt ve süt ürünlerinin içinde bulunan kazein proteini, kapsaisin bileşikleri ile savaşarak onların etkilerinden korunmayı sağlayacaktır. Aynı şekilde bu bileşikler alkolde daha fazla çözünebilir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • Bilim Budur! 4
  • Muhteşem! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • İnanılmaz 2
  • İğrenç! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/10/2020 08:21:57 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9322

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Haber
Fotoğraf
Küresel Isınma
Sosyal
Bilgi Felsefesi
Yapay Zeka
Nörobilim
Deniz
Diş Hekimliği
Tardigrad
Seçilim
Dinozor
Kadın Sağlığı
İklim
Tüy
Ana Bulaşma Mekanizması
Salgın
Ses
Ağız
Amerika
Sars Mers
Antropoloji
Göğüs
Kültür
Hayvanlar Alemi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Esasında hayatta iki şey vardır: bilim ve şahsi düşünceler. İlki bilgiye yol açar, ikincisi cehalete.”
Hipokrat
Geri Bildirim Gönder