Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

HBO'nun 2019'da yayınladığı dizi, Çernobil kazasının dehşetini gözler önüne sermiş ve yaşanmış en büyük bu nükleer felaketi bir kez daha tüm dünyaya hatırlatmıştı. Tarihi Çernobil Felaketi insanları nükleer afet bölgesini ziyaret etmeye teşvik ediyor, ama bu ne kadar güvenli?

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, Science Focus isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 1 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

26 Nisan 1986'da, günün erken saatlerinde, Çernobil'in 4 numaralı reaktöründe meydana gelen patlama dünyanın en kötü nükleer kazası olarak akıllara kazınmış ve büyük yaralar açmıştı. Mayıs ayı başlarında 120,000'ne yakın insan Çernobil'in etrafındaki yaklaşık Gaziantep büyüklüğündeki "Çernobil Yasaklı Bölgesi'nden" tahliye edildi. Bu alan günümüzde de terk edilmiş durumda.

Radyasyon korkutucu elbet, akla direkt atom bombalarını, mutasyonları ve kanseri getiriyor. Fakat toprak ve kayalardan gelen doğal radyoaktiviteye sürekli maruz kaldığımızı unutmayalım. Yaptığımız hava yolculukları bile bizi uzaydan gelen radyasyona maruz bırakıyor. Radyasyonun en yoğun olduğu "sıcak noktaları" haricinde kalan Çernobil Yasaklı Bölgesi'ni ziyaret eden turistler radyasyon dozlarında küçük bir artış deneyimlerler ancak bu, Ukrayna'ya uçuşlarında aldıkları kozmik radyasyon dozuna benzer bir miktardadır! Yani Çernobil Yasaklı Bölgesi, ziyaretçiler sağduyulu davrandığı sürece bir şekilde bağlı olarak son derece güvenlidir.

Orada yaşayan bitkiler ve hayvanlar, bölgeyi ziyaret eden turistlerden daha yüksek dozda radyasyona maruz kalmakta. Radyasyonun Çernobil Yasaklı Bölgesi'ndeki doğal hayata olan etkileri tartışmalı bir konu. Kazadan hemen sonra kaydedilen radyasyon seviyeleri şimdikinden 100 kat daha büyüktü ve bölgeye kalıcı hasarlar vermişti. En çok bilinen, çam ağaçlarını öldürmeye yetecek kadar radyasyon alan dört ila altı kilometrekarelik bir alandı. Bölgedeki çam ağaçlarının iğneleri kırmızımsı turuncuya dönüştüğü için Sovyet bilim insanları bölgeye “Kızıl Orman” adını verdiler. 

Çernobil'in radyasyon seviyeleri artık çok daha düşük ve Our Planet belgeselinin dramatik son sahnesinde de belgelendiği gibi, birçok nadir türün de dahil olduğu büyük vahşi bir popülasyona ev sahipliği yapmakta.

Bu gelişmelere rağmen çoğu çalışmada doğal hayat üzerinde fazla göze çarpmayan bazı etkilere rastlanmış. 

Buna Kızıl Orman da dâhil, ama biliyoruz ki bu yüksek oranda kirlenmiş bölge 1986'da verilen hasardan tam olarak iyileşemedi. Şu anda Kızıl Orman'da gözlemlenen etkilerin mevcut radyasyon oranlarından mı, yoksa 1986'da çok daha yüksek dozda olan radyasyon kalıntılarının etkisinden mi, yoksa habitatın düşük kalitesinden mi kaynaklandığı henüz bilinmiyor.

Ama 30 yılı aşkın bir süredir insan faaliyetlerinin gayri resmi yokluğu nedeniyle, Çernobil doğal hayatının büyük çoğunluğu her geçen gün gelişiyor ve iyileşiyor. Bölgede doğal yaşamın çeşitlendiğine dair gözlemler var. Özellikle Çernobil'in Beyaz Rus kesiminde büyük memeli hayvanların sayısı 1986'dan bu yana gözle görülür bir artış göstermiş.

Geniş çapta yapılan hareketli kamera çalışmalarıyla, 400'den fazla omurgalı türü, kahverengi ayı, Avrupa bizonu, Przewalski yaban atı, kurt ve vaşak gibi orta ila büyük memelilerin 16 türü kaydedilmiş. Gözlenen türler, Kızıl Orman da dahil olmak üzere, farklı kirlenme alanlarında rastlanmış. Kuşların da bölgedeki radyasyona ayak uydurduğunu burada anlatmıştık. Benzer şekilde, reaktörlerde türeyen ilginç mantar türlerinden burada bahsetmiştik.

İyi haber şu ki hayvanlar sağlıklı görünüyor. 1990'ların ortalarında Çernobil'e getirilmiş olan Przewalski yaban atının nüfus başarılı bir şekilde üremekte ve uzun ömürlü olduğuna dair kanıtlar da var. Tabii riskler de -yok değil; örneğin burada da yazdığımız gibi, Çernobil'deki sütlerde halen radyoaktivite görmek mümkün.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Gördüğümüz tüm aldatıcı başlıklara rağmen Çernobil bölgesi iyileşmekte... Görünen o ki Çernobil’den alacağımız dersler henüz bitmemiş. Buna, insan varlığının baskısı kaldırıldıktan sonra doğal ekosistemlerin kendilerini yenileme becerisine yönelik öğreneceklerimiz de dahil...

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 12
  • Muhteşem! 10
  • Umut Verici! 9
  • İnanılmaz 7
  • Bilim Budur! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Korkutucu! 4
  • Üzücü! 2
  • Güldürdü 1
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Science Focus | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/08/2020 08:53:57 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/625

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Agora
Instagram
Evrimsel Biyoloji
Tardigrad
Sıcaklık
Yiyecek
Nörobiyoloji
Metabolizma
Stephen Hawking
Habercilik
Süpernova
Aslan
Hayvanlar Alemi
Ekoloji
İnsan Türü
Ay Görevleri
İletişim
Sağlık Bilimleri
İstatistik
Salgın
Türkiye
Bağışıklık
Alkol
Ölümden Sonra Yaşam
Hominid
Kertenkele
Abiyogenez
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Hayatta, karmaşık her problem için açık, basit ve bir o kadar da hatalı bir yanıt vardır.”
H. L. Mencken
Geri Bildirim Gönder