Gece Modu

HBO'nun 2019'da yayınladığı dizi, Çernobil kazasının dehşetini gözler önüne sermiş ve yaşanmış en büyük bu nükleer felaketi bir kez daha tüm dünyaya hatırlatmıştı. Tarihi Çernobil Felaketi insanları nükleer afet bölgesini ziyaret etmeye teşvik ediyor, ama bu ne kadar güvenli?

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, Science Focus isimli kaynaktan alınmıştır; ancak anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş, içeriği zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

26 Nisan 1986'da, günün erken saatlerinde, Çernobil'in 4 numaralı reaktöründe meydana gelen patlama dünyanın en kötü nükleer kazası olarak akıllara kazınmış ve büyük yaralar açmıştı. Mayıs ayı başlarında 120,000'ne yakın insan Çernobil'in etrafındaki yaklaşık Gaziantep büyüklüğündeki "Çernobil Yasaklı Bölgesi'nden" tahliye edildi. Bu alan günümüzde de terk edilmiş durumda.

Radyasyon korkutucu elbet, akla direkt atom bombalarını, mutasyonları ve kanseri getiriyor. Fakat toprak ve kayalardan gelen doğal radyoaktiviteye sürekli maruz kaldığımızı unutmayalım. Yaptığımız hava yolculukları bile bizi uzaydan gelen radyasyona maruz bırakıyor. Radyasyonun en yoğun olduğu "sıcak noktaları" haricinde kalan Çernobil Yasaklı Bölgesi'ni ziyaret eden turistler radyasyon dozlarında küçük bir artış deneyimlerler ancak bu, Ukrayna'ya uçuşlarında aldıkları kozmik radyasyon dozuna benzer bir miktardadır! Yani Çernobil Yasaklı Bölgesi, ziyaretçiler sağduyulu davrandığı sürece bir şekilde bağlı olarak son derece güvenlidir.

Orada yaşayan bitkiler ve hayvanlar, bölgeyi ziyaret eden turistlerden daha yüksek dozda radyasyona maruz kalmakta. Radyasyonun Çernobil Yasaklı Bölgesi'ndeki doğal hayata olan etkileri tartışmalı bir konu. Kazadan hemen sonra kaydedilen radyasyon seviyeleri şimdikinden 100 kat daha büyüktü ve bölgeye kalıcı hasarlar vermişti. En çok bilinen, çam ağaçlarını öldürmeye yetecek kadar radyasyon alan dört ila altı kilometrekarelik bir alandı. Bölgedeki çam ağaçlarının iğneleri kırmızımsı turuncuya dönüştüğü için Sovyet bilim insanları bölgeye “Kızıl Orman” adını verdiler. 

Çernobil'in radyasyon seviyeleri artık çok daha düşük ve Our Planet belgeselinin dramatik son sahnesinde de belgelendiği gibi, birçok nadir türün de dahil olduğu büyük vahşi bir popülasyona ev sahipliği yapmakta.

Bu gelişmelere rağmen çoğu çalışmada doğal hayat üzerinde fazla göze çarpmayan bazı etkilere rastlanmış. 

Buna Kızıl Orman da dâhil, ama biliyoruz ki bu yüksek oranda kirlenmiş bölge 1986'da verilen hasardan tam olarak iyileşemedi. Şu anda Kızıl Orman'da gözlemlenen etkilerin mevcut radyasyon oranlarından mı, yoksa 1986'da çok daha yüksek dozda olan radyasyon kalıntılarının etkisinden mi, yoksa habitatın düşük kalitesinden mi kaynaklandığı henüz bilinmiyor.

Ama 30 yılı aşkın bir süredir insan faaliyetlerinin gayri resmi yokluğu nedeniyle, Çernobil doğal hayatının büyük çoğunluğu her geçen gün gelişiyor ve iyileşiyor. Bölgede doğal yaşamın çeşitlendiğine dair gözlemler var. Özellikle Çernobil'in Beyaz Rus kesiminde büyük memeli hayvanların sayısı 1986'dan bu yana gözle görülür bir artış göstermiş.

Geniş çapta yapılan hareketli kamera çalışmalarıyla, 400'den fazla omurgalı türü, kahverengi ayı, Avrupa bizonu, Przewalski yaban atı, kurt ve vaşak gibi orta ila büyük memelilerin 16 türü kaydedilmiş. Gözlenen türler, Kızıl Orman da dahil olmak üzere, farklı kirlenme alanlarında rastlanmış. Kuşların da bölgedeki radyasyona ayak uydurduğunu burada anlatmıştık. Benzer şekilde, reaktörlerde türeyen ilginç mantar türlerinden burada bahsetmiştik.

İyi haber şu ki hayvanlar sağlıklı görünüyor. 1990'ların ortalarında Çernobil'e getirilmiş olan Przewalski yaban atının nüfus başarılı bir şekilde üremekte ve uzun ömürlü olduğuna dair kanıtlar da var. Tabii riskler de -yok değil; örneğin burada da yazdığımız gibi, Çernobil'deki sütlerde halen radyoaktivite görmek mümkün.

Gördüğümüz tüm aldatıcı başlıklara rağmen Çernobil bölgesi iyileşmekte... Görünen o ki Çernobil’den alacağımız dersler henüz bitmemiş. Buna, insan varlığının baskısı kaldırıldıktan sonra doğal ekosistemlerin kendilerini yenileme becerisine yönelik öğreneceklerimiz de dahil...

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 9
  • 9
  • 4
  • 3
  • 1
  • 5
  • 7
  • 4
  • 2
  • 0
  • 0
  • 3
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/10/2019 08:42:55 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/625

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“En güçlü veya zeki olan değil, değişime en çok açık tür hayatta kalır.”
Leon C. Megginson
Geri Bildirim Gönder