Gece Modu

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, IFLS isimli kaynaktan alınmıştır; ancak anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş, içeriği zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Felaketin üzerinden yaklaşık 30 yıl geçti ve Çernobil'in etrafında bulunan tehlikeli bölgenin sınırlarında yaşayan kuşlar uzun dönem radyasyona adapte olmaya başlamış gibi gözüküyor. Hatta bazıları bu radyasyonla sadece baş edebilmekle kalmıyor, aynı zamanda ondan faydalanıyor da!

İyonize radyasyon serbest radikaller adı verilen reaktif bileşiklerin oluşumunu sağlayarak hücrelere zarar verir. Vücut kendisini antioksidanlar kullanarak korur; ancak eğer ki bunun seviyesi çok düşükse, radyasyon genetik hasarlar vermeye başlar ve oksidatif stresi arttırır. Yani serbest radikaller vücudun savunma sistemini yenerek yaşlanma ve ölüme neden olurlar. Çernobil civarındaki vahşiyaşamı inceleyen önceki çalışmalar kronik (uzun dönem) olarak radyasyona maruz kalan canlıların antioksidanları tükenerek oksidatif hasarın arttığını gösteriyordu. İspanyol Ulusal Araştırma Konseyi'nden Ismael Galván, tam tersini bulduklarını söylüyor.

Galván ve ekibi ağlar kullanarak tehlike bölgesi içinde veya dışında bulunan, 30 kilometrelik yarı çaplı bir alanı kaplayan 8 farklı bölgeden, 16 farklı türden, 152 kuş yakaladılar. İnsanların bu bölgede yaşaması mümkün değil; ancak bölge, bir çeşit deney alanına dönüşmüş vaziyette. Araştırma ekibi bu bölgelerin her birindeki arka plan radyasyon miktarlarını ölçtü ve değerlerin saat başına 0.02 ile 92.90 mikroSievert arasında değiştiğini tespit etti (ortalama 10.23 mikroSievert/saat). Bu ortalama değer yılda yaklaşık 90.000 mikroSievert değerine eşit. İnsanların yıllık aldıkları normal, güvenilir radyasyon seviyesi ise yılda 2000 mikroSievert civarında. Yani kuşların yaşadığı bölge, insanların normalde yaşayabileceğinden 45 kat daha fazla radyasyona sahip! Bu sebeple bizlerin yaşaması imkansız.

Araştırmacılar kuşlardan tüy ve kan örnekleri aldılar ve ondan sonra serbest bıraktılar. Kan örneklerinden, bir tür antioksidan olan glutatiyon kimyasalı miktarını, oksidatif stres düzeyini ve DNA hasarı miktarını ölçtüler. Tüylerden ise melanin pigmenti miktarını tespit ettiler. Ömelanin (siyah ve kahverengi) ve feyomelanin (kırmızı ve pembe), melaninin farklı türleridir. Feyomelanin antioksidanlar kullanarak üretildiği için en fazla feyomelanin üreten kuşlar, radyasyonun olumsuz etkilerine daha açıktırlar; çünkü antioksidanlarını renk üretiminde kullanmışlardır ve serbest radikallerle mücadele edecek kimyasalları kalmamıştır.

Araştırmalar gösteriyor ki, artan iyonize radyasyon etkisi altında kuşların genel vücut koşulları ve antioksidan oranları artmaktadır. Buna karşılık oksidatif stres ve DNA hasarı azalmaktadır!

Ancak, yüksek oranlarda feyomelanin, az oranda ömelanin üreten kuşlar bir bedel ödemek zorundadırlar: daha zayıf vücut yapısı, glutatiyon oranlarında azalma, artan oksidatif stres ve yüksek DNA hasarı. Bu durumdan olumsuz olarak etkilenen iki kuş türü, büyük tit (Parus major) ve kır kırlangıcı (Hirundo rustica) tüylerinde yüksek oranda pembe renk bulunmaktadır.

Daha önceki laboratuvar araştırmaları uzun süreli olarak düşük düzeydeki dozlara maruz kalındığında, insanların ve diğer hayvanların radyasyona adapte olduğunu göstermektedir. Bu uyum sağlama becerisi, sonrasında daha yüksek dozlara karşı daha fazla dirençli olmayı da sağlamaktadır. Bu araştırma, vahşi yaşamda hayvanların iyonize radyasyona adapte olabildiklerinin ilk kanıtıdır.

Evrim Ağacı Uyarısı

Burada sözü edilen "adaptasyon", evrimsel bir adaptasyondan ziyade, evrimsel biyolojide "aklimasyon" adını verdiğimiz türden bir uyum sağlamadır. Yani bu araştırmada evrimsel bir değişim incelenmemiş, canlıların ömürleri içerisinde radyasyona verdikleri fizyolojik tepkiler araştırılmıştır. Çernobil etrafındaki soy hatlarının evrimsel olarak radyasyona verdiği tepkiler ve evrimsel değişimler de incelenmekte olan bir konudur; ancak henüz kayda değer sonuç alabilmek için yeterince süre geçmemiştir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 1
  • 1
  • 0
  • 1
  • 0
  • 3
  • 0
  • 0
  • 1
  • 0
  • 0
  • 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Türev İçerik Kaynağı: IFLS
  • I. Galvan, et al. (2014). Chronic Exposure To Low‐Dose Radiation At Chernobyl Favours Adaptation To Oxidative Stress In Birds. Functional Ecology.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 16/09/2019 18:36:06 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2262

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İki insan, hiçbir zaman birebir aynı kitabı okumamıştır.”
Edmund Wilson
Geri Bildirim Gönder