Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Zengin Olsanız Daha Mutlu Olur Muydunuz? Bir Odaklanma Yanılsaması

Zengin Olsanız Daha Mutlu Olur Muydunuz? Bir Odaklanma Yanılsaması Chi King
10 dakika
559
  • Sosyal Bilimler

Özet

Yüksek gelirin iyi bir ruh hali ile ilgili olduğu inancı yaygın ama çoğunlukla yanıltıcıdır. Ortalama gelirin üstündeki insanlar hayatlarından nispeten memnunlar ancak anlık deneyimler yaşarken diğerlerinden daha mutsuzlardır, daha gergin olma eğilimindedirler ve özellikle de eğlenceli aktivitelerle o kadar çok zaman geçirmezler. Dahası da, gelirin yaşam memnuniyeti üzerindeki etkisinin geçici olduğu görülür. İnsanların kendi hayatlarını ya da başkalarının hayatlarını değerlendirmede bir ölçüde basmakalıp kazanımlara odaklanmaları nedeniyle gelirin mutluluğa katkısını abarttıkları görüşündeyiz.

Çoğu kişi, daha zengin olsalar daha mutlu olacakları kanısındadır, ancak kişisel refah (iyi oluş) konusundaki anket bulguları, bu kanıyla büyük ölçüde tutarsızdır. Kişisel refah en yaygın olarak insanlara "Her şeyi dikkate aldığınızda, bugünlerde hayatınızdan tam olarak ne kadar memnunsunuz?" veya "Her şey düşünüldüğünde, hayatınızdan çok mutlu olduğunuzu mu, yeterince mutlu olduğunuzu mu, yoksa çok da mutlu olmadığınızı mı söylerdiniz?’’ soruları sorularak ölçülür. Bu tür sorular, kişinin yaşamının genel değerlendirmesini ortaya çıkarmaktadır. Alternatif bir yöntem de insanlardan o an hissettikleri duyguları ifade etmelerini ister ki bu da yaşanmış bir duygu veya mutluluk ölçütü ortaya koyar. Onlarca yıldır pek çok ülkede yürütülen araştırmalar, kişi başı reel gelirdeki büyük artışlara rağmen, yaşam memnuniyetine ya da mutluluğa dair rapor edilmiş genel yargıların son 40 yılda ortalama olarak pek değişmediğini göstermektedir. Belirli bir zamanda ve özgül bir örnek grubunda rapor edilen yaşam memnuniyeti ile aile bütçesi pozitif yönde ilişkili olmasına karşın, gelir artışlarının bireylerin belirtilen yaşam memnuniyetinde esasen geçici bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Dahası, genel bir ölçüt yerine yaşanmış bir mutluluk ölçütü kullanıldığında, gelir ile kişisel refah arasındaki ilişki daha zayıftır.

Tüm Reklamları Kapat

İnsanlar, yalnızca gelir değil, herhangi bir faktörün mutlulukları üzerindeki etkisini düşündüğünde, bunun önemini gözlerinde büyütmeye daha eğilimli olurlar. Biz bu eğilime odaklanma yanılsaması adını veriyoruz. Hatta gelir, yaşam memnuniyetleri veya mutluluklarına dair yargılarına nazaran anlık zevk odaklı deneyimleri hakkındaki yargıları üzerinde daha az etkiye sahiptir. Kişisel refahın ölçüldüğü yaşam memnuniyetine ilişkin standart anket soruları, insanların dikkatini maddi esenlik ve diğer koşulların dağılımındaki göreceli duruşlarına çekerek, odaklanma yanılsamasına neden olabilirler. Daha da önemlisi, odaklanma yanılsaması insanların verdikleri önemli kararlarda bir hata kaynağı olabilir.

Odaklanma yanılsamasının kanıtları çeşitli araştırma hatlarından gelir. Örneğin, Strack ve çalışma arkadaşları, öğrencilere (i) "Hayatınızdan genel olarak ne kadar memnunsunuz?" ve (ii) "Geçen ay kaç kişiyle randevunuz vardı?'' sorularının sorulduğu bir deneyi rapor ettiler. Bu soruların yanıtları arasındaki korelasyon, sorular bu sırayla sorulduğunda –0,012 idi (istatistiksel olarak 0'dan farklı değil), ancak soru sıralaması ters çevrilerek başka bir öğrenci grubuna sorulduğunda bu oran 0,66'ya yükseldi. Randevulaşma sorusu, katılımcılar mutlulukları hakkında daha genel bir soru ile karşılaştıklarında, açıkça hayatın bu yönünün belirginleşmesine ve bunun öneminin büyütülmesine ortam hazırladı. Önce katılımcıların evliliklerine veya sağlıklarına dikkat çekildiğinde de benzer odaklanma etkileri gözlemlendi. Bu araştırmadan elde edilen bir sonuç, insanların boylarını veya telefon numaralarını bildikleri gibi hayatlarından ne kadar memnun ya da tatmin olduklarını bilmediklerini göstermektedir. Genel yaşam memnuniyeti sorularına verilen cevaplar yalnızca sorulduğunda düşünülür ve bu yüzden de dikkatin yaşamın farklı yönlerine odaklanmasına daha yatkındır.

Tüm Reklamları Kapat

Gelire ilişkin odaklanma yanılsamasına bakmak için, çalışan kadınlardan bazılarının önceki gün kötü bir ruh halinde geçirdikleri zamanın yüzdesini tahmin etmelerini istedik. Katılımcılardan ayrıca, yüksek ve düşük gelir gibi farklı yaşam koşullarına sahip insanların normalde kötü bir ruh halinde geçirdikleri zamanı tahmin etmeleri istendi. Bu tahminler, bahsedilen yaşam koşullarına sahip diğer katılımcıların sağladığı ruhsal durum raporlarıyla karşılaştırıldı. Tahminler iki açıdan da kişisel hüküm içeriyordu. Birincisi, kötü ruh halinin süresi olduğundan fazla rapor edilmişti. Diğeri, odaklanma yanılsamasına uygun olarak, istenmeyen durumlara sahip kişiler için kötü ruh halinin tahmin edilen süresi ciddi anlamda abartılıyordu.

Odaklanma yanılsaması, refah araştırması sonuçlarının neden çoğu kez sezgilere (tahminlere) aykırı olduğunu açıklamaya yardımcı olur. Yanlış sezgiler büyük olasılıkla insanların olumlu ya da olumsuz olsun, koşullarını sürekli düşünmediklerini anlamamaktan kaynaklanır. Schkade ve Kahneman şöyle belirtmiştir:

Hayatta hiçbir şey, o meseleyi düşünürken sandığınız kadar önemli değildir.

Yakın zamanda yaşamlarında önemli bir değişiklik (engelli olma, piyangoyu kazanma veya evlenme gibi) yaşamış bireyler hiç şüphesiz her gün birçok kez yeni yaşam koşullarını düşünürler; ancak yeni koşula gösterdikleri ilgi sonunda değişir, dolayısıyla zamanlarının çoğunu kahvaltı yapmak veya televizyon seyretmek gibi şeylerle geçirip bunlardan keyif alarak veya almayıp hoşnutsuzluklarını göstererek geçirmeye başlarlar. Bununla birlikte, "Bu günlerde hayatınızdan ne kadar memnunsunuz?" gibi genel bir yargı sorusunun cevabını vermeleri istendiğinde muhtemelen içinde bulundukları durum kendini onlara hatırlatacaktır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

ABD örneklemlerinde, aile bütçesi ve bildirilen genel yaşam memnuniyeti (örneğin zaman içinde yaşanmış mutluluktan farklı olarak genel mutluluk) arasındaki korelasyon, sayısal ölçekte genel olarak 0,15 ila 0,30 arasında değişmektedir. 2004 yılı için genel mutluluk ile gelir arasındaki ilişki, Genel Sosyal Araştırmalar' dan (GSA) alınan verilerle incelenmiştir. Buna göre, en fazla geliri olan grup ile geliri 50.000 ile 89.999 dolar aralığında olanlar arasında neredeyse hiç fark bulunmamasına rağmen, 90.000 doların üstünde gelir elde edenlerin “çok mutlu” olduklarını bildirme olasılıkları gelirleri 20.000 doların altındakilerden iki kat daha yüksektir.

Çeşitli gruplarda gelir ve yaşam memnuniyeti yargıları arasındaki zayıf denebilecek korelasyonun, gelirin kişisel refah üzerindeki etkisini abarttığına inanmak için birtakım sebepler vardır. Birincisi, gelir artışı, bireylerin belirtilen yaşam memnuniyetinde çoğunlukla geçici bir etkiye sahiptir. İkincisi, belirli bir ülkenin zaman içerisindeki büyük gelir artışları kişisel refah ortalamasındaki artışlarla ilişkili değildir. Örneğin, Easterlin, 1958 ile 1987 yılları arasında Japonya'da gerçek gelirdeki beş kat artışın kişisel olarak bildirilen ortalama mutluluk düzeyinde bir artış ile çakışmadığını bulmuştur. Üçüncüsü, ülkelerdeki ortalama yaşam memnuniyeti, düşük gelir düzeyinde, kişi başına gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) ile yükselme eğiliminde olmasına rağmen kişi başına düşen GSYİH 10.000 $'ı geçtiğinde yaşam memnuniyetinde ya çok az artış olur ya da hiç artış olmaz.

Dördüncüsü de, kişisel refah anlık olarak ölçüldüğünde, yaşam memnuniyeti veya genel mutlulukla ilgili genel bir yargıya ya da bir gün önceki ruh halinin genel bir değerlendirilmesine kıyasla, gün içerisindeki ortalama anlık mutluluk gibi yaşanmış duygularla gelir arasındaki korelasyon daha zayıftır. Bu ölçümde, Ekolojik Anlık Değerlendirme (Ecological Momentary Assessment - EMA) tekniği kullanılarak kişilerin fikri alınır veya Gün Yapılandırma Metodu (Day Reconstruction Method - DRM) kullanılarak kişilerden önceki günün her bölümündeki duygularını anımsamaları istenir. Bu model, muhtemelen süreç ağırlıklı mutluluktan çok yaşam memnuniyetinde yaşanan gürültünün sonucudur. Medeni durum gibi diğer yaşam şartlarının süreç ağırlıklı mutlulukla korelasyonu, genel yaşam memnuniyetiyle korelasyonundan daha zayıftır.

EMA verilerinin analizi, yaşanan etkilenme (duygulanım) ve gelir arasındaki zayıf ve kimi zaman ters bağlantıyı da gösterir. Özellikle de, bir iş gününde her 25 dakikada bir duygularının yoğunlukları 0 ila 3 ölçeğinde sorgulanan 374 işçinin Cornell İşyeri-Kan Basıncı Çalışması'ndaki EMA verilerini inceledik. Aile geliri; öfkeli / düşmanca (r = 0,14), endişeli / gergin (r = 0,14) ve heyecanlı (r = 0,18) derecelendirmeleriyle önemli ölçüde doğru orantılı iken, kişisel gelir ve gün içindeki ortalama mutluluk derecesi arasındaki korelasyon sadece 0,01 idi (p = 0,84). Dolayısıyla, yüksek gelir daha fazla yaşanmış mutlulukla değil, daha yoğun olumsuz yaşanmış duygularla ve daha fazla uyarılmayla ilişkilendirilmiştir.

Peki, gelir düzeyi neden kişisel refah üzerinde böyle zayıf bir etkiye sahiptir? Değişen derecelerde katkıda bulunabilecek birtakım açıklamalar bulunmaktadır. İlk olarak, Duesenberry, Easterlin, Frank ve diğerleri, gelir düzeyinden ziyade göreceli gelirin refah düzeyini etkilediğini ileri sürdüler; başkalarından daha fazla ya da daha az kazanmak, bireyin ne kazandığından daha büyük önem taşır. Gerçekten de, çok sayıda bulgu gelir dağılımındaki sıralamanın yaşam memnuniyetini etkilediğini göstermektedir. Toplum zenginleştikçe, var olan sıralama değişmez, dolayısıyla görece gelir hipotezi ulusal gelir artışına rağmen ortalama kişisel refah halinin istikrarını açıklayabilir. Yaşam memnuniyeti soruları, muhtemelen, mutluluğun anlık derecelendirmelerinde değil, ancak göreceli durum sorgulandığında bir düşünce uyandırır. Bu nedenle, göreceli gelir üzerine yüklenen önem, gelir ve genel yaşam memnuniyeti arasındaki korelasyonun gelir ve yaşanmış etkilenme arasındaki korelasyondan daha güçlü olmasına neden olur. Göreceli gelir hipotezi, bireyin gelirinde kalıcı bir artışın, göreceli konumu da yükselteceği halde neden refah üzerinde geçici bir etkiye sahip olduğunu tek başına açıklayamaz. Bununla birlikte, göreceli konumdaki artış, referans alınan gruptaki değişikliklerle telafi edilebilir: Bir terfiden sonra, yeni akranlar giderek artan bir şekilde bir referans noktası işlevi görürler ve bireyin önceki akranlarına göreceli gelişiminin etkisini nispeten azaltırlar.

Tüm Reklamları Kapat

İkinci olarak, Easterlin bireylerin ticari eşyalara uyum gösterdiklerini, Scitovsky de ticari eşyaların birçok birey için küçük mutluluklar sağladığını ileri sürmektedir. Dolayısıyla, tüketim olanaklarını artırarak refahı da artırması beklenen gelir artışlarının etkisi, ticari eşya tüketiminin belirli bir tüketim seviyesinin üstündeki refah düzeyinde çok az etkiye sahip olması sebebiyle ya da hedonik uyum nedeniyle çok kalıcı olmayabilir. Dahası da, insanların istekleri olanaklarına uyum sağlamakta ve geçinmek için ihtiyaç duyduklarını söyledikleri gelir, hem bir kesit hem de zaman içerisinde yükselmektedir.

Son olarak, başka bir açıklama ileri sürebiliriz: Gelir yükseldikçe, insanların zaman kullanımının, gelişmiş etkilenmeyle ilişkili (daha faydalı) faaliyetlere yöneldiği görülmemektedir. Kişisel refah, insanların zamanlarını nasıl geçirdikleriyle bağlantılıdır. ABD genelindeki temsili bir örneklemden edinilen bilgilere göre, geliri daha fazla olan insanlar pasif boş zaman etkinliklerine ayırdıkları zamandan (televizyon izlemek gibi) nispeten daha çoğunu işe, zorunlu iş dışı faaliyetlere (alışveriş ve çocuk bakımı gibi) ve aktif boş zaman etkinliklerine (egzersiz yapmak gibi) ayırmaya eğilimlidirler. Daha yüksek gelirli bireylerin zamanlarını nispeten daha fazla ayırdığı bu aktiviteler, ortalama olarak daha yüksek bir mutluluk düzeyiyle değil, daha çok aşırı gerginlik ve stresle ilişkilidir. Bu bulgu, gelir düzeyi ile genel yaşam memnuniyetinin neden yaşanmış mutluluktan daha ilişkili olduğunu açıklamaya yardımcı olabilir, çünkü gerginlik ve stres amaca ulaşılmasında eşlik edebilir ki bu da karşılığında yaşanmış mutluluğa sağladığından daha çok yaşam memnuniyeti yargılarına katkı sağlar.

Bu örneklemden edinilen sonuçlar, aynı zamanda odaklanma yanılsamasının olası rolünü de vurgulamaktadır. İnsanlar daha fazla gelirin kişisel refah düzeyini nasıl değiştireceğini derinlemesine düşündüğünde, muhtemelen akıllarına büyük ekran plazma TV seyretmek ya da golf oynamak gibi boş zaman uğraşlarına daha çok vakit ayırmak gelmektedir. Ancak gerçek hayatta, çalışmaya ve işe gidip gelmeye daha çok, pasif eğlenceye de daha az zaman ayırmayı (golfe belki biraz daha fazla ayrılabilir) düşünmelidirler. Zaman kullanımındaki bu kayma, gerilimi ve kişinin başarı ve tatmin duygusunu arttırabilse bile, bunun tek başına yaşanmış mutlulukta çok fazla artışa neden olması pek mümkün değildir.

Gelir ile genel yaşam memnuniyeti ya da yaşanmış mutluluk arasındaki zayıf ilişkiye rağmen, pek çok kişi gelirini artırmak için oldukça yüksek motivasyona sahiptir. Bazı durumlarda, bu odaklanma yanılsaması, günün en kötü anları arasındaki evden işe işten eve yapılan uzun mesafeleri kabul etmekten günün en iyi anları arasındaki sosyalleşmeye harcanan zamanın feda edilmesine kadar, zamanın yanlış tahsis edilmesine yol açabilir. Dikkatin rolüne yapılan bir vurgu hem neden pek çok insanın yüksek gelir istediğini -odaklanma yanılsamasından dolayı mutluluk artışının daha fazla olacağını sandıkları için ve göreceli gelirdeki değişim güçlü duygusal tepkilerle ilişkili olduğu için- hem de neden gelir değişiminin uzun vadedeki etkisinin nispeten az olduğunu -dikkat eninde sonunda günlük hayatın daha eski yönlerine kayacağı için- açıklamaya yardımcı olmaktadır.

Teşekkür: Bu yazıyı çeviren Simge Çakır'a teşekkür ederiz.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: ScienceMag | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/11/2022 08:04:40 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5318

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Kültür
Uzay
Küresel Salgın
Şüphecilik
Zeka
Dünya Dışı Yaşam
Memeli
Asit
Şehir
Güneş
İhtiyoloji
İlaç
Evrimsel Süreç
Biyokimya
Aşırı
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Sinek
Sars
Malzeme
Sayı
İklim
Deri
Aile
Elektromanyetizma
Kilo
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
D. Kahneman, et al. Zengin Olsanız Daha Mutlu Olur Muydunuz? Bir Odaklanma Yanılsaması. (30 Ocak 2018). Alındığı Tarih: 27 Kasım 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/5318
Kahneman, D., Ağacı, E., Bakırcı, Ç. M. (2018, January 30). Zengin Olsanız Daha Mutlu Olur Muydunuz? Bir Odaklanma Yanılsaması. Evrim Ağacı. Retrieved November 27, 2022. from https://evrimagaci.org/s/5318
D. Kahneman, et al. “Zengin Olsanız Daha Mutlu Olur Muydunuz? Bir Odaklanma Yanılsaması.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Evrim Ağacı, Evrim Ağacı, 30 Jan. 2018, https://evrimagaci.org/s/5318.
Kahneman, Daniel. Ağacı, Evrim. Bakırcı, Çağrı Mert. “Zengin Olsanız Daha Mutlu Olur Muydunuz? Bir Odaklanma Yanılsaması.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Evrim Ağacı. Evrim Ağacı, January 30, 2018. https://evrimagaci.org/s/5318.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.