Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Danakil Çöküntüsü: Ekstremofil Tek Hücreliler ve Lucy Gibi Ataları Bir Arada Bulunduran Ölüm Diyarı!

Danakil Çöküntüsü: Ekstremofil Tek Hücreliler ve Lucy Gibi Ataları Bir Arada Bulunduran Ölüm Diyarı! National Geographic
Danakil Çöküntüsü
3 dakika
4,386
Tüm Reklamları Kapat

Tektonik levhaların birleşim noktasında yer alan ve bu levhaların her sene birbirinden 1-2 cm uzaklaşması sonucu oluşan Danakil Çöküntüsü; Cibuti, Eritre ve Kuzey Etiyopya’nın Afar Bölgesi'ni kapsayan jeolojik bir çöküntüdür. İngiliz kâşif Wilfred Thesiger’in "ölüm diyarı" (İng: "land of death") olarak tanımladığı Danakil Çöküntüsü, yıllık 34,4°C sıcaklık ortalamasına sahip olması, yılda sadece 100-200 mm yağış alması ve deniz seviyesinin 125 m altında bulunması nedenleriyle, gezegenimizdeki yaşaması en zor yerlerden biri olarak biliniyor.

Bölge, bilim insanlarının, kâşiflerin ve gezginlerin uzun yıllardır dikkatini çeken büyüleyici jeolojik yapılara ev sahipliği yapıyor. Bir diğer yandan Dallol’un benzersiz jeokimyasal özellikleri Mars’taki hidrotermal alanları çalışmak için ideal bir ortam sunuyor.

Afar Bölgesi'nde yer alan Dallol Yanardağı'ndaki asit gölleri
Afar Bölgesi'nde yer alan Dallol Yanardağı'ndaki asit gölleri
Pascal Boeglie

Günümüzde hala devam eden jeolojik süreçlerle dinamik bir yapıya sahip olan Dallol Yanardağı, Danakil Çöküntüsü'nün kuzeyinde yer alıyor. Bu yanardağla bağlantılı olan hidrotermal alanlar ise tuzlu veya asidik su kaynakları, fümaroller ve sıcak su havuzları bulundurması yönünden oldukça zengin. Bölgede bulunan gayzerler ve sıcak su kaynakları, hidrojen sülfür (H2S), sülfat (SO4) ve hidrojen klorürün (HCl) baskın olduğu ve az miktarda da karbondioksit (CO2) içeren buhar ve gazlar açığa çıkarıyor.

Tüm Reklamları Kapat

Danakil Çöküntüsü'nde yüksek sıcaklık, düşük pH, kuraklık gibi koşulların bir arada bulunması, bilim insanlarını bu bölgede yaşam olup olmadığını araştırmaya teşvik etti. İspanya Astrobiyoloji Merkezi’nden Felipe Gómez ve ekibi yaptıkları araştırmalar sonucunda ilginç ve heyecan verici bulgular tespit etti. Ekip, Ocak 2017’de Dallol Yanardağı ve Danakil Çöküntüsü’ne yaptıkları gezide su kaynaklarındaki tuz çökeltilerinden çeşitli örnekler aldı ve bu örneklerde çok küçük, küre şeklinde mikroorganizmalar keşfetti.

Nanohaloarchaea takımına ait bu mikroorganizmalar yaşamın çevresel limitlerini çalışmak için bilim çevrelerinde heyecan uyandırdı. Aşağıdaki fotoğrafta Felipe Gómez ve ekibinin 2019’da Astrobiology dergisinde yayınlanan makalesinden bir figür görülüyor. Figürde, mineral katmanlarına gömülmüş ekstremofillerin Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) görüntüleri yer alıyor. Bu görüntülerdeki örnekler 0.25 pH ve 86 °C sıcaklıktaki hidrotermal sıvıdan alınmış.

Gómez ve ekibinin Danakil Çöküntüsü’nden aldıkları örneklerdeki mikroorganizmaların Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) görüntüleri
Gómez ve ekibinin Danakil Çöküntüsü’nden aldıkları örneklerdeki mikroorganizmaların Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) görüntüleri
Mary Ann Liebert, Inc., publishers

Danakil Çöküntüsü’nün bulunduğu alan aynı zamanda “insanlığın beşiği” olarak da biliniyor. Bunun nedeni, Lucy adı verilen ünlü fosilin Donald Johanson ve Tom Gray tarafından 1974’te bu bölgede bulunması. Johanson ve Gray, fosilleri incelemekle geçen uzun ve sıcak bir sabahın ardından araçlarına dönmek için alternatif bir yol izliyor ve kısa bir süre sonra bir hominide ait olduğunu düşündükleri bir sağ önkol kemiği fark ediyor. Daha sonra ise bir kafatası, kalça kemiği, birkaç kaburga kemiği, leğen kemiği ve altçene kemiği buluyorlar.

İki hafta süren kazı çalışmaları, inceleme ve sınıflandırma sonucunda tek bir hominid iskeletinin %40’ını elde etmeyi başarıyorlar. Daha sonra Etiyopya’daki bu fosilin ve Doğu Afrika’da bulunan diğer fosillerin tek bir türe, Australopithecus afarensis'e ait olduğu saptanıyor. Bu türün erkeklerinin dişilerine göre belirgin bir şekilde iri olduğu ve Lucy’nin ufak bir yetişkin olduğu bilindiği için Lucy’nin dişi olduğu saptanıyor.

Tüm Reklamları Kapat

Yalnızca bilim çevrelerinde değil, Afar’da yaşayan bölge halkı için de Lucy çok değerli. Öyle ki ona kendi dillerinde “o özel” anlamına gelen “Heelomali” ismini vermişler.

1974’te Danakil Çöküntüsünde bulunan Lucy’nin iskeleti
1974’te Danakil Çöküntüsünde bulunan Lucy’nin iskeleti
Hominid Fossil Repository

Olumsuz çevre koşullarına ve güvenlik sorunlarına rağmen günümüzde meraklıları için bölgeye birçok gezi düzenleniyor. Ekstremofiller aracılığıyla yaşam limitlerinin araştırılmasına olanak sağlaması, Lucy’nin ünü ve eşsiz jeolojik yapıları Danakil Çöküntüsü’ne olan rağbeti kolayca açıklar nitelikte.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
24
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 11
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 7
  • İnanılmaz 6
  • Muhteşem! 4
  • Tebrikler! 4
  • Korkutucu! 2
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/06/2024 12:26:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9171

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Çevre
Evrim Tarihi
Diş Hekimi
2019-Ncov
İklim
Karar
Modern
Diş Hekimliği
Nükleer
Cinsel Seçilim
Tohum
Kök Hücre
Damar
Sinirbilim
Hava
Kuantum
Gıda
Roma
Radyoaktif
Tutarlılık
Kadın Doğum
Koaservat
Antropoloji
Safsata
Mars
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Dilek, et al. Danakil Çöküntüsü: Ekstremofil Tek Hücreliler ve Lucy Gibi Ataları Bir Arada Bulunduran Ölüm Diyarı!. (17 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 22 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9171
Dilek, E., Bakırcı, Ç. M. (2020, August 17). Danakil Çöküntüsü: Ekstremofil Tek Hücreliler ve Lucy Gibi Ataları Bir Arada Bulunduran Ölüm Diyarı!. Evrim Ağacı. Retrieved June 22, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9171
E. Dilek, et al. “Danakil Çöküntüsü: Ekstremofil Tek Hücreliler ve Lucy Gibi Ataları Bir Arada Bulunduran Ölüm Diyarı!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 17 Aug. 2020, https://evrimagaci.org/s/9171.
Dilek, Elif. Bakırcı, Çağrı Mert. “Danakil Çöküntüsü: Ekstremofil Tek Hücreliler ve Lucy Gibi Ataları Bir Arada Bulunduran Ölüm Diyarı!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, August 17, 2020. https://evrimagaci.org/s/9171.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close