Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Yumuşatıcı ile Yıkanan Çamaşırlar İnsanların Halsiz, Bitkin ve Agresif Hissetmesine Neden Olur mu?

Yumuşatıcı ile Yıkanan Çamaşırlar İnsanların Halsiz, Bitkin ve Agresif Hissetmesine Neden Olur mu? Low Impact Love
7 dakika
7,793
  • Biyoinorganik Kimya
  • Gerçeklik Analizi Araştırmaları

İddia

Yumuşatıcılar yıkama esnasında çamaşıra gereğinden fazla proton yükler. Bu sayede çamaşırımız yumuşar fakat üzerimize giydiğimizde muhtaç olduğu elektronları vücudumuzdan aldığı için bizi halsiz, bitkin ve agresif hissettirir.

Gerçek mi?

Sahte
Sahte

Gerçek Ne?

Her ne kadar çamaşır yumuşatıcılarının ana çalışma mekanizmasının katyonik (pozitif yüklü) moleküllerin, anyonik (negatif yüklü) kumaşla etkileşimi olduğu tahmin edilse de, bu hipotezin doğruluğu kesin olarak doğrulanabilmiş değildir.

Daha önemlisi, vücutta veya kıyafetlerde biriken negatif elektron yükünün (yani vücutta fazladan elektron bulunmasının) sağlıklı insanlar üzerinde bilinen hiçbir etkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla yumuşatıcıların giysileri yumuşatma mekanizmasının gerçekten nötralizasyon yoluyla olduğunu varsaysak bile, bunun sağlıklı insanların duygudurumu üzerinde herhangi bir etkisi olmasını beklemezdik.

Tüm Reklamları Kapat

Son olarak, katyonlar yerine anyonlarla, yani elektron fazlalığı yoluyla çalışan yumuşatıcılar da mevcuttur. Eğer iddia doğru olsaydı, bunların kişileri daha enerjik, daha zinde, daha mutlu etmesi gerekirdi. Bunu gösteren hiçbir bilimsel bulgu bulunmamaktadır.

İddianın Kökeni

Bu iddia ilk olarak Ekşi Sözlük yazarlarından icimfesat tarafından "öğrenildiğinde ufku iki katına çıkaran şeyler" başlığı altında paylaşılmış ve sonrasında sayısız sosyal medya oluşumu ve tekil birey tarafından paylaşılarak popülerlik kazanmıştır.[1]

Tüm Reklamları Kapat

Bilgiler

Yumuşatıcılar, sonradan gelecek kurutma döngüsü sırasında özellikle de pamuk ve yünlülerin sertleşmesine engel olması amacıyla çamaşır makinalarının durulama döngüsü sırasında giysilere uygulanan bir karışımdır. Yıkama sırasında kumaş yüzeyi sert bir şekilde eğilip büküldüğü için, yumuşatıcı kullanılmadığı takdirde sonradan havayla buluşan bu kumaşlar sertleşir ve giyildiğinde rahatsız edici bir his verebilir. Yumuşatıcı eklemek, bu etkiyi tersine çevirerek durulama ve kurutma sonrasında da kıyafetlerin yumuşak kalmasını sağlar.[2], [3]

Yumuşatıcılar Nasıl Çalışır?

Yumuşatıcıların çalışma mekanizmasına yönelik yaygın bir açıklama, yumuşatıcı içindeki dietil ester dimetil amonyum klorür, triethanolamin kuat veya distearildimetilamonyum klorür gibi katyonik (pozitif yüklü) moleküllerin, elektrostatik çekim yoluyla kumaş ipliklerinin anyonik (negatif yüklü) uçlarına yapışması ve bunların dikelmesini sağlayarak daha yumuşak, daha dolgun bir yüzeye kavuşturmasıdır. Buna göre, kumaşın (özellikle de pamuğun) en baştan negatif yüklenmesinin nedeni, kumaşın yapısındaki selülozun oksidasyon tepkimesinden geçerek negatif yüklü karboksil gruplarına sahip bir yapıya dönüşmesidir.[4]

Yumuşatıcıların nasıl çalıştığına yönelik yapılan geleneksel açıklamanın grafikleştirilmiş versiyonu.
Yumuşatıcıların nasıl çalıştığına yönelik yapılan geleneksel açıklamanın grafikleştirilmiş versiyonu.
Semantic Scholar

Ancak bu hipotez tartışmalıdır; çünkü katyonların etkisine dayanan modelde, emilim sonrasında kumaş fiberlerle su arasında çok katlı katyon tabakalarının oluştuğu varsayılmaktadır. Ne var ki bu, oldukça karmaşık bir mekanizmadır ve daha önemlisi, termodinamik olarak elverişsizdir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bunun fark edilmesi üzerine yapılan çalışmalarda, yumuşatıcı moleküllerin pamuklu kumaşlara emilimi daha yakından incelenmiştir ve asıl mekanizmanın elektrostatik kuvvetlerden ziyade, çamaşır makinasının dönmesi ve titremesi sırasında yaratılan mekanik kuvvetler olduğu görülmüştür.[5] Yapılan bir diğer çalışmada, özellikle de pamuklı kıyafetlerin yumuşatıcılarla yıkanması sonucu sertleşmemesinin nedeninin, yumuşatıcıların içindeki moleküllerin hidrojen bağlarıyla inşa edilen iç içe geçmiş bir fiber ağının oluşmasına engel olması ve bu sayede pamuğun yumuşak kalması olduğu görülmüştür.[6] Dolayısıyla yumuşatıcıların nasıl çalıştığına dair kesin bir görüş birliği bulunmamaktadır ve farklı kumaş türlerinde farklı mekanizmalar olması mümkündür.[7]

Konumuzla ilgili olan daha da ilginç bir noktaysa şudur: Monoester tuzları, fosforik asit diesterleri ve yağlı alkoller de yumuşatıcı olarak kullanılabilmektedir; ancak bunlar katyonik değil, anyoniktir (ve dolayısıyla negatif yüklüdür). Bunlar da anti-statik özellikleri ve kumaş iplikçiklerinin üzerini kaplamaları sayesinde yumuşatıcı bir etkiye sahip olabilmektedirler.

Yumuşatıcılar veya Negatif Yükler Zihin Sağlığını Etkiler mi?

Yukarıda izah ettiğimiz gibi, yumuşatıcıların çalışma mekanizması net olarak bilinmemektedir; fakat vücuttaki negatif iyonları aldığını varsayacak olsaydık bile, bunun sağlık üzerinde anlamlı bir etkisi olmasını beklemezdik; çünkü bugüne kadar yapılan çalışmalar, hâlihazırda sağlıklı olan bireylerdeki iyon veya yük değişiminin herhangi bir etkisini tespit edememiştir.

2013 yılında yapılan bir çalışma, 1957-2012 yılları arasında yayınlanan ve iyonların insanlar üzerindeki etkilerini inceleyen bütün çalışmaları analiz etmiş ve sağlıklı insanların vücudundaki pozitif veya negatif yüklerin değişiminin bu kişiler üzerinde hiçbir etkisini bulamamıştır.[8] Öte yandan, ilginç bir şekilde, halihazırda depresyonda olan (yani sağlıklı olmayan) bireylerde saatler boyunca negatif iyonlara maruz kalmanın depresyon semptomlarını azaltabildiği ve daha kısa süreli (30 dakika civarında) negatif iyon maruziyetinin mevsimsel depresona iyi gelebildiğini göstermiştir.

2015 yılında yapılan çok daha küçük bir çalışma, negatif yüklü iyonların insanların duygudurumu veya zihin sağlığı üzerinde hiçbir etkisini bulamamıştır.[9]

Tüm Reklamları Kapat

2017 yılında yapılan bir çalışma, yüksek gerilim hatlarının civarında oluşan statik elektrik alanlarının insan ve hayvan biyolojisini hiçbir şekilde etkilemediğini bulmuştur.[10]

2018 yılında yapılan bir çalışma, havada dolaşan negatif iyonlara yönelik 100 yılı kapsayan araştırmaları bir arada incelemiştir.[11] Bu çalışma, insan vücudundakinden ziyade havada bulunan iyonları incelediği için konumuzla doğrudan ilişkili değildir; fakat bu çalışmada, havadaki negatif iyonların uyku düzenini iyileştirdiği, stresi azalttığı, savunma sistemi fonksiyonlarını pekiştirdiği, karbonhidrat ve yağ metabolizmasını hızlandırdığı, E. coli ve Staphylococcus aureus gibi patojenlerin üremesini yavaşlattığı görülmüştür. Öte yandan anksiyete (telaşlılık), kan basıncı ve nefes alış veriş üzerinde hiçbir etki görülmemiştir. Daha önemlisi, bu çalışma bu bulguların negatif iyonların kendisinden mi yoksa üçüncül faktörlerden mi (örneğin patojenlerin kolay üreyememesi nedeniyle hastalıkların azalması ve buna bağlı olarak uyku düzeninin iyileşmesi gibi) kaynaklandığını ayırt edememektedir. Dolayısıyla konumuzla ilgili olsaydı bile, arada bir nedensellik kurmak için yeterli olmazdı. Gerçekten de 2013 yılında yapılan bir diğer çalışmada, havadaki negatif iyonların astım gibi hastalıkların semptomları üzerinde hiçbir etkisi olmadığı gösterilmiştir.[12]

Görülebileceği gibi, bugüne kadar yapılan akademik çalışmalarda negatif iyonların "halsizlik, bitkinlik ve agresiflik" ile herhangi bir ilişkisi bulunamamıştır.

Yumuşatıcılar İnsanların Sağlığını Hiç mi Etkilemez?

Buradaki analizimizin yumuşatıcıların vücudumuzdaki yükler ve bunun üzerinden zihin sağlığımız ile ilgili olduğu unutulmamalıdır. Bu iddianın sahte olması, yumuşatıcıların insan sağlığı üzerinde hiçbir olumsuz etkisi olmadığı anlamına gelmemektedir. Kısa bir özet yapıp, alternatif önerilerimizi sunmanın uygun olacağını düşünmekteyiz.

Tüm Reklamları Kapat

Öncelikle, bütün sabunlar ve deterjanlar gibi, yumuşatıcılar da iritan kontakt dermatite sebep olabilirler.[13] Bunu önlemek için üreticiler, boya ve parfüm içermeyen yumuşatıcılar da üretmektedirler. Ayrıca aşırı yumuşatıcı kullanımı, bu yumuşatıcıların içindeki yağ moleküllerinin kıyafet üzerinde çok birikmesine neden olarak bu giysilerin yanıcılığını artırabilir ve yangın riskini yükseltebilir. Dolayısıyla yangın riski olan yerlerde veya yangına-dirençli kıyafetlerde yumuşatıcılar kullanılmamalıdır.[14], [15]

Bazı yumuşatıcılar içinde bulunan kuaterner amonyak bileşenleri (QUATS) astım ile; benzil asetat pankeras kanseriyle; A-Terpineol ise merkezi sinir sistemi ve solunum bozukluklarıyla ilişkilendirilmiştir.[16] Ayrıca yumuşatıcılar içindeki BPA gibi kimyasallar çevre için tehlikelidir.

Yumuşatıcıların kullanımı, bu hastalıklara yakalanma riskinizi az miktarda artırıyor olsa da, eğer bu risk artışından sakınmak istiyorsanız, yumuşatıcı yerine seyreltilmiş sirke de kullanabilirsiniz. Bu alternatif yöntem de kumaşlarınızı yumuşatacak, kötü kokuları baskılayacak, çamaşırlarınızı beyazlatıp parlatacak, yıkama sırasında kullanılan sabun ve deterjan artıklarını ortadan kaldıracak ve ıslak kumaş kokusunu alacaktır. Eğer makinanızın kullanma kılavuzunda aksi belirtilmiyorsa, kurutucularda da sirke kullanmak mümkündür. Ancak sirke kullanacaksanız, çamaşır suyuyla sirkeyi birbirine karıştırmadığınızdan emin olmalısınız.

Sonuç

Tüm bunları bir arada değerlendirdiğimizde, kıyafetlerde veya vücutta biriken negatif iyonların veya bunların yumuşatıcılardaki kimyasallar yoluyla nötralize edilmesinin insanın zihinsel durumu üzerinde bir etkisi olmadığını, dolayısıyla iddianın sahte olduğunu söyleyebiliriz. Bununla birlikte, yumuşatıcılar içindeki bazı kimyasalların hassas derili kişilerde dermatite sebep olabileceğini ve bu durumda bir dermatologa görünmenin önemli olabileceği hatırlanmalıdır.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
41
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 19
  • İnanılmaz 5
  • Bilim Budur! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Muhteşem! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Korkutucu! 1
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/12/2022 15:40:25 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13017

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
İfade
Fotosentez
Besin Değeri
Yüzey
Nobel Ödülü
Modern
Sahte
Egzersiz
İngiltere
Pandemi
Yıl
Dağılım
Biyolojik Antropoloji
Kamuflaj
Kadın
Yeşil
Hastalık Kataloğu
Nötron
Doğa
Maskeler
Kadın Doğum
Bilim
Öne Çıkan
Şempanze
Hayatta Kalma
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Yumuşatıcı ile Yıkanan Çamaşırlar İnsanların Halsiz, Bitkin ve Agresif Hissetmesine Neden Olur mu?. (6 Ekim 2022). Alındığı Tarih: 9 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13017
Bakırcı, Ç. M. (2022, October 06). Yumuşatıcı ile Yıkanan Çamaşırlar İnsanların Halsiz, Bitkin ve Agresif Hissetmesine Neden Olur mu?. Evrim Ağacı. Retrieved December 09, 2022. from https://evrimagaci.org/s/13017
Ç. M. Bakırcı. “Yumuşatıcı ile Yıkanan Çamaşırlar İnsanların Halsiz, Bitkin ve Agresif Hissetmesine Neden Olur mu?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 06 Oct. 2022, https://evrimagaci.org/s/13017.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Yumuşatıcı ile Yıkanan Çamaşırlar İnsanların Halsiz, Bitkin ve Agresif Hissetmesine Neden Olur mu?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 06, 2022. https://evrimagaci.org/s/13017.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.