Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Yolunu Kaybetmiş Dişler: Dişler Yalnızca Ağızda Oluşmuyor!

Yolunu Kaybetmiş Dişler: Dişler Yalnızca Ağızda Oluşmuyor! Pixabay
Maxilla ve Mandibula
5 dakika
3,978
Tüm Reklamları Kapat

Dişlerin işlevlerini besinleri ezerek yutulabilir hale getirmek, çiğneyerek sindirimi daha etkin hale getirmek, sindirim enzimlerinin ağızdaki etkinliğini besinlerin yüzey alanlarını artırarak yükseltmek, konuşma sırasında fonasyonu sağlamak olarak özetleyebiliriz. Tüm bu fonksiyonlarını yerine getirmek için ağızda bulunmaları yeterli. Peki dişler başka nerelerde ve neden oluşabilir?

Diş yapısı en dıştan içe doğru mine (kök kısmında sement), dentin, pulpa olarak sıralayabiliriz. Mine, sement ve dentin hidroksiapatit kristalleri dediğimiz kalsifiye yapıdan oluşur ve büyük ölçüde kemiğe benzer. Hidroksiapatit kristalleri dişlere sertliğini verir ve dişlerin molekül yapısında eser miktarda su bulunduğundan dolayı oldukça serttir ve böylece çok büyük çiğneme kuvvetlerine dayanabilirler. Mine, vücuttaki en sert maddedir; öyle ki kemikten bile daha serttir. Bu kadar yoğun kalsifiye yapıların yumuşak dokuda gelişmeleri oldukça zor ve nadir olmasına rağmen çarpıcı örnekleri vardır.

Tüm Reklamları Kapat

4 aylık bebekte beyin tümörü: Beyin tümörü şüphesi ile çekilen T1 Ağırlıklı MRI ve tümörün çıkartılma anı
4 aylık bebekte beyin tümörü: Beyin tümörü şüphesi ile çekilen T1 Ağırlıklı MRI ve tümörün çıkartılma anı
The New England Journal of Medicine (NEJM)

4 aylık bebeğinin normalden daha hızlı büyüyen kafatası ailenin dikkatini çekmesini takiben doktora başvurduklarında, uzmanlar kraniofarinjiyomadan (bir tür beyin tümöründen) şüphelendi. MRI ile incelenen tümör yapısının içerisinde düzenli kalsifiye yapı izlendi. Operasyon anına kadar bu kalsifiye yapının diş olduğu bilinmiyordu. Tümör uzaklaştırıldıktan sonra bebek sağlığına kavuştu. Fakat 2014 yılında yayımlanan bu vaka raporu ilk defa pediatrik popülasyona ait bir bireyde beyin tümörüne eşlik eden diş ektopisi (ektopi: bir doku/ organın olması gerekenden farklı bir yerde, konumda, pozisyonda olması) olarak büyük ses getirdi.

Ektopik diş sürmeleri çoğu zaman baş-boyun bölgesinde karşımıza çıkar. Peki vücudumuz ağız dokusu haricinde neden ve nasıl diş üretiyor? Treacher-Collins sendromu* gibi sendromlara eşlik edebildiği gibi, izole damak yarıklarında, dudak ve damak yarığı olgularında, makrostomi olgularında prevalansı (görülme sıklığı) artar. Hastanın geçmişte aldığı bir travma, dişin sürme doğrultusunu değiştirip yolundan saptırabilir. “Diş germi” yani henüz sürmemiş, ağız yüzeyine açılmamış bir diş ve içerisinde muhafaza edildiği torba eğer enfeksiyona maruz kalırsa da sürme yolunu karıştırabilir. Ektopi ve heterotopi olguları genetik olabilir. Hastada çoğu zaman herhangi bir şikayete neden olmaz ve tesadüfi olarak tespit edilir. (*Treacher-Collins sendromu: Etkisini yüz bölgesinde gösteren ve hastanın yüzünde ciddi kusurların meydana gelmesine sebep olan kalıtsal bir hastalık).

Tüm Reklamları Kapat

Treacher-Collins sendromu olan bir kişi
Treacher-Collins sendromu olan bir kişi
Manna Express

Embriyogenezden itibaren kök hücreler başta özelleşmemiş, her hücreye dönüşebilme potansiyelinde olan hücrelerdir. Kök hücreler, dokuya özel hücreler haline gelir ve böylece vücutta her bir hücre, ait olduğu dokuda çoğalır yada çoğalması gerekmiyorsa görevini bu şekilde yerine getirir. Basit bir örnekle şu şekilde açıklayabiliriz: Kan kök hücresi, kemik iliğinde bir eritrosit oluşturmak için önce proeritoblasta farklılaşır, proeritroblast ise olgunlaşınca bazofilik eritroblasta, daha sonra polikromatik eritroblasta, ortokromatik eritroblasta, retikülosite ve son olarak eritrosite farklılaşır. Vücutta her hücre buna benzer aşamalardan geçerek son “olgun” halini alır.

İşte bu aşamalarda oluşacak bir hata çeşitli karmaşıklıklara yol açar. Totipotent kök hücre dediğimiz, her hücreye farklılaşabilme potansiyeline sahip hücre, aslında sperm ile yumurtanın birleşmesinin akabinde oluşan zigottur. Döllenmeyi takiben ilk 4 gün içinde oluşan her hücre totipotent kök hücredir. Beşinci günden itibaren oluşan hücreler pluripotent hücrelerdir. Pluripotent kök hücreler olgunlaşıp biraz daha özel görevler edinerek farklılaştıklarında multipotent kök hücreler adını alır.

Olgunlaştıkça, dönüşebildikleri hücre çeşidi azalan bu kök hücreler, eğer embriyonolojik yaşam veya postnatal yaşam boyunca bir yerlerde varlıklarını muhafaza ederlerse, işte o zaman hiç beklemediğimiz dokularda alakasız yapılar oluşabilir. “Teratom” dediğimiz tümör çeşidinde, totipotent kök hücrelerin başkalaşmasından oluşan karmaşık hücresel yapıları izleyebilmekteyiz. Çoğunlukla testis ve overlerde artık olarak kalan totipotent hücreler, rahimde oluşan bir dişin sırrını açıklamaya yetmektedir!

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Maxiller sinüs duvarında bir osteom ve eşlik eden diş
Maxiller sinüs duvarında bir osteom ve eşlik eden diş
Heterotopik Diş Sürmesi

Yukarıda görülen vakada ise maxiller sinüste süren bir 20 yaş dişi görüyoruz. Sol üst 20 yaş dişi olması gereken yerde sürmek yerine, kafa boşluklarımızdan olan maxiller sinüste sürmeye karar vermiş olmalı. Sağ 20 yaş dişi doğru pozisyonunda sürerken, sol taraftaki diş hem yanlış yerde sürmüş hem de yine kendisi gibi oldukça kalsifiye bir yapıya eşlik etmekte.

Maxiller sinüsten çıkarılan diş ve osteom
Maxiller sinüsten çıkarılan diş ve osteom

Dişin morfolojisinin de normalden oldukça sapmış olduğunu izlediğimiz bu vakada hasta, yanağına yayılan yoğun ağrı ile uzun süre vakit geçirmiş ve ağrının başlamasından ancak 1 yıl sonra kaynağın bu diş olduğu anlaşılmıştır.

Sol alt çenede (sarı kutu içerisinde) mandibular koronoid processte sürmüş ektopik bir 20 yaş dişi
Sol alt çenede (sarı kutu içerisinde) mandibular koronoid processte sürmüş ektopik bir 20 yaş dişi
Journal of Clinical and Diagnostic Research (JCDR)

Yukarıdaki vakada fazla uzaklaşmamış bir 20 yaş dişi, hastada herhangi bir şikayete neden olmadığından bulunduğu yerde öylece bırakılmasına karar verilmiş.

Burunda diş: nazal kavitede ektopik diş örneği
Burunda diş: nazal kavitede ektopik diş örneği
The Indian Journal of Medical Research

Sırası ile Endoskopik (A), Tomografi (B,C) ve postoperatif görüntülerini gördüğümüz bu ektopik diş vakası ise hastaya burun tıkanıklığı, yüze yayılan ağrı ve yüzde baskı hissi şikayetleri vermiştir. Dişin çıkarılmasını ve rinoplastiyi içeren bir operasyondan sonra hasta sağlığına kavuşmuştur.

Orbital Teratom ve Eşlik Eden Ektopik Diş : Gözde yerleşen bir tümör ve eşlik eden diş yapısı (oklar ile tümörün içeriğindeki diş gösterilmektedir).
Orbital Teratom ve Eşlik Eden Ektopik Diş : Gözde yerleşen bir tümör ve eşlik eden diş yapısı (oklar ile tümörün içeriğindeki diş gösterilmektedir).
Taylor&Francis Online

Dışarıdan bakıldığında diş gözükmese bile radyografik ve histopatolojik incelemelerde dişe rastlanılan bir vaka. “Teratom”un nadir bir çeşidini gördüğümüz bu vakada, totipotent hücrelerin diş benzeri hücrelere farklılaşmış olduğunu anlıyoruz.

Mevcut bir dişin sürme doğrultusu değişebildiği gibi, alakasız bir dokuda yepyeni bir diş oluşumu da mümkün. Vakaların tümü ilginçliğini korumakla beraber, çoğu zaman asemptomatik olması ve semptomatik halde bile diş (ve/veya eşlik ettiği tümör) uzaklaştırıldığında prognozun (hastalığın seyrinin) iyi olması sevindiricidir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
30
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Korkutucu! 9
  • Tebrikler! 7
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/02/2024 21:29:34 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8756

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Evrim Kuramı
Dağılım
Mantık Hatası
Mavi
Renk
Komplo
Dünya
Kuş
Doğa Olayları
Skeptisizm
Protein
Alzheimer
Doğal Seçilim
Karadelik
Goril
Kartal
Hava
Biyoçeşitlilik
Sürüngen
Erkek
Sinek
Uçuş
Bilinç
Nükleik Asit
Optik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Alper Gezeravcı, Dünya'ya Dönüyor! (Ax-3 Görevi Ortak Yayını)
Alper Gezeravcı, Dünya'ya Dönüyor! (Ax-3 Görevi Ortak Yayını)
Et Yemek, Beyni Uyuşturuyor Olabilir mi?
Et Yemek, Beyni Uyuşturuyor Olabilir mi?
Filler Neden Farelerden Korkar?
Filler Neden Farelerden Korkar?
Hastalıklar Konusunda Google Sizi Nasıl Aldatıyor?
Hastalıklar Konusunda Google Sizi Nasıl Aldatıyor?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Bozkurt, et al. Yolunu Kaybetmiş Dişler: Dişler Yalnızca Ağızda Oluşmuyor!. (25 Mayıs 2020). Alındığı Tarih: 28 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8756
Bozkurt, M., Özdil, A. Ş. (2020, May 25). Yolunu Kaybetmiş Dişler: Dişler Yalnızca Ağızda Oluşmuyor!. Evrim Ağacı. Retrieved February 28, 2024. from https://evrimagaci.org/s/8756
M. Bozkurt, et al. “Yolunu Kaybetmiş Dişler: Dişler Yalnızca Ağızda Oluşmuyor!.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Evrim Ağacı, 25 May. 2020, https://evrimagaci.org/s/8756.
Bozkurt, Melisa. Özdil, Ayşegül Şenyiğit. “Yolunu Kaybetmiş Dişler: Dişler Yalnızca Ağızda Oluşmuyor!.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Evrim Ağacı, May 25, 2020. https://evrimagaci.org/s/8756.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close